Leki w grupie
„leki do diagnostyki obrazowej”

Leki do diagnostyki obrazowej, zwane także środkami kontrastowymi, są stosowane w celu poprawy wizualizacji struktur anatomicznych podczas badań obrazowych takich jak tomografia komputerowa (TK), rezonans magnetyczny (MRI), badania rentgenowskie czy ultrasonografia. Działają poprzez zwiększenie różnicy w gęstości między tkankami lub organami, co pozwala na lepsze rozróżnienie prawidłowych i patologicznych struktur.

W zależności od rodzaju badania obrazowego stosowane są różne typy środków kontrastowych. Do najważniejszych należą jodowe środki kontrastowe (używane w badaniach TK i angiografii), paramagnetyczne środki kontrastowe zawierające gadolin (stosowane w MRI), środki kontrastowe zawierające bar (używane w badaniach przewodu pokarmowego) oraz środki kontrastowe do ultrasonografii (mikropęcherzyki).

Najczęściej stosowane jodowe środki kontrastowe to: jomeprol (Iomeron), jodiksanol (Visipaque), jopromid (Ultravist), joheksol (Omnipaque). Wśród środków kontrastowych do MRI najpopularniejsze są: gadoterydol (ProHance), kwas gadoterowy (Dotarem), gadobutrol (Gadovist). Środki kontrastowe zawierające bar to m.in. siarczan baru (Barilux, Baryton).

Główną zaletą stosowania środków kontrastowych jest znacząca poprawa wartości diagnostycznej badań obrazowych. Pozwalają one na dokładniejszą ocenę perfuzji narządowej, wykrywanie patologicznych zmian ogniskowych, ocenę naczyń krwionośnych czy wizualizację przewodów i zbiorników. Właściwe zastosowanie środków kontrastowych często umożliwia postawienie trafnej diagnozy, której nie dałoby się ustalić bez ich użycia.

Niebezpieczeństwa związane ze stosowaniem środków kontrastowych obejmują przede wszystkim reakcje nadwrażliwości, które mogą mieć różne nasilenie – od łagodnych (np. pokrzywka, nudności) do zagrażających życiu (wstrząs anafilaktyczny). Ponadto, jodowe środki kontrastowe mogą wywołać nefropatię pokontrastową, szczególnie u pacjentów z uprzednio istniejącą chorobą nerek. Środki kontrastowe zawierające gadolin mogą powodować nerkopochodne włóknienie układowe (NSF) u pacjentów z ciężką niewydolnością nerek.

Ze względu na skład chemiczny i właściwości fizykochemiczne, środki kontrastowe dzielą się na: jonowe (np. Urografin) i niejonowe (np. Omnipaque, Ultravist), osmotyczne (wysokoosmolarne, izoosmolarne, niskoosmolarne), wodne i lipofilne. W zależności od drogi podania rozróżniamy środki kontrastowe podawane dożylnie, doustnie, doodbytniczo lub podawane bezpośrednio do badanych struktur (np. do stawów w artrografii).