przełom choroby Addisona
Wskazanie

Przełom choroby Addisona (przełom nadnerczowy) to stan bezpośredniego zagrożenia życia, który wymaga natychmiastowej interwencji medycznej. Występuje u pacjentów z niedoczynnością kory nadnerczy, gdy zapotrzebowanie na kortyzol drastycznie wzrasta, a organizm nie jest w stanie go zaspokoić. Do najczęstszych przyczyn należą: infekcje, urazy, operacje, stres fizyczny lub psychiczny, a także nagłe odstawienie glikokortykosteroidów.

Objawy przełomu nadnerczowego obejmują: silne osłabienie, hipotensję oporną na leczenie, ból brzucha, nudności, wymioty, gorączkę, zaburzenia świadomości, a w badaniach laboratoryjnych hiponatremię, hiperkaliemię, hipoglikemię oraz kwasicę metaboliczną. Stan ten charakteryzuje się gwałtownym nasileniem objawów choroby Addisona, prowadząc do wstrząsu i niewydolności wielonarządowej.

Leczenie przełomu nadnerczowego wymaga natychmiastowego podania glikokortykosteroidów dożylnie. W Polsce stosuje się preparaty takie jak Hydrocortison WZF (hemisuccinate), Solu-Medrol (metyloprednizolon) czy Dexaven (deksametazon). Kluczowe jest również intensywne nawadnianie pacjenta płynami izotonicznymi z glukozą oraz wyrównanie zaburzeń elektrolitowych, szczególnie hiponatremii i hiperkaliemii.

Największą trudnością w leczeniu przełomu nadnerczowego jest jego wczesne rozpoznanie, gdyż objawy mogą być niespecyficzne i przypominać wstrząs septyczny czy inne stany nagłe. Opóźnione rozpoznanie i wdrożenie leczenia znacząco zwiększa śmiertelność. Istotnym wyzwaniem jest również ustalenie i leczenie czynnika wyzwalającego przełom, takiego jak infekcja czy uraz. Po ustabilizowaniu stanu pacjenta niezbędne jest wdrożenie długoterminowej terapii substytucyjnej hydrokortyzonem (Hydrocortison WZF, Cortef) oraz fludrokortyzonem (Florinef) w przypadku pierwotnej niedoczynności kory nadnerczy.

Pacjenci z chorobą Addisona powinni być edukowani odnośnie zapobiegania przełomom nadnerczowym, nosić przy sobie identyfikator medyczny oraz zestaw ratunkowy zawierający hydrokortyzon do podania domięśniowego (np. Hydrocortison WZF, Solu-Cortef) w sytuacjach nagłych. Kluczowe jest także dostosowywanie dawek glikokortykosteroidów w okresach zwiększonego stresu, choroby czy zabiegu operacyjnego.