niewydolność nadnerczy
Wskazanie

Niewydolność nadnerczy to stan kliniczny, w którym nadnercza nie produkują wystarczającej ilości hormonów steroidowych, przede wszystkim kortyzolu, a czasem również aldosteronu. Wyróżniamy pierwotną niewydolność nadnerczy (choroba Addisona), spowodowaną bezpośrednim uszkodzeniem kory nadnerczy, oraz wtórną, wynikającą z niedoboru ACTH wydzielanego przez przysadkę mózgową.

Objawy niewydolności nadnerczy obejmują postępujące osłabienie, zmęczenie, utratę masy ciała, hipotensję ortostatyczną, hiperpigmentację skóry (głównie w chorobie Addisona), nudności, wymioty oraz bóle brzucha. W przypadku niewydolności pierwotnej dochodzi również do zaburzeń elektrolitowych – hiponatremii i hiperkaliemii, które mogą prowadzić do zagrażających życiu arytmii serca.

W leczeniu stosuje się przede wszystkim substytucję hormonalną. Podstawowymi lekami są glikokortykosteroidy, takie jak hydrokortyzon (preparaty: Hydrocortisonum WZF, Cortef), prednizon (Encorton) lub deksametazon (Dexaven, Pabi-Dexamethason). W pierwotnej niewydolności nadnerczy dodatkowo konieczne jest podawanie mineralokortykosteroidów – fludrokortyzonu (Cortineff). Leczenie wymaga stałego monitorowania i dostosowywania dawek w zależności od stanu klinicznego pacjenta.

Największym wyzwaniem w leczeniu niewydolności nadnerczy jest odpowiednie dostosowanie dawek leków do indywidualnych potrzeb pacjenta oraz edukacja chorego w zakresie modyfikacji dawkowania w sytuacjach stresowych (np. infekcje, zabiegi operacyjne). Szczególnie niebezpieczny jest przełom nadnerczowy – stan zagrożenia życia wymagający natychmiastowego podania wysokich dawek hydrokortyzonu dożylnie. Każdy pacjent powinien posiadać zestaw ratunkowy zawierający hydrokortyzon do podania pozajelitowego oraz być wyposażony w kartę informacyjną o chorobie.

Warto podkreślić, że niewydolność nadnerczy jest chorobą przewlekłą wymagającą dożywotniej terapii i regularnych kontroli endokrynologicznych. Istotnym elementem postępowania jest również diagnostyka i leczenie chorób współistniejących, które mogą nasilać objawy niewydolności nadnerczy lub zwiększać zapotrzebowanie na glikokortykosteroidy.