profilaktyka zaburzeń afektywnych dwubiegunowych
Wskazanie

Profilaktyka zaburzeń afektywnych dwubiegunowych (ChAD) to działania mające na celu zapobieganie nawrotom epizodów maniakalnych, hipomaniakalnych, mieszanych lub depresyjnych u osób z rozpoznaną chorobą afektywną dwubiegunową. Stosowanie farmakologicznej profilaktyki jest kluczowe dla zachowania stabilności nastroju i zapobiegania destrukcyjnym skutkom nawracających epizodów choroby.

W profilaktyce ChAD stosuje się przede wszystkim leki normotymiczne (stabilizatory nastroju). Podstawowymi lekami są sole litu (Lithium Carbonicum GSK), pochodne kwasu walproinowego (Depakine, Depakine Chrono, Convulex), lamotrygina (Lamitrin, Lamotrix, Epitrigine) oraz atypowe leki przeciwpsychotyczne jak kwetiapina (Ketrel, Kventiax, Etiagen), olanzapina (Zolafren, Zalasta, Olzapin), aripiprazol (Abilify, Aripriprazol Glenmark, Aryzalera) czy risperidon (Rispolept, Lept, Risperidon Vipharm).

Największym wyzwaniem w profilaktyce ChAD jest uzyskanie dobrej współpracy pacjenta. Ze względu na charakter choroby, pacjenci często przerywają leczenie, szczególnie w okresach normotymii (gdy czują się dobrze) lub hipomanii (gdy odczuwają euforię i zwiększoną energię). Dodatkowo wyzwaniem jest dobranie optymalnego leku lub kombinacji leków, które będą skuteczne zarówno w zapobieganiu epizodom maniakalnym, jak i depresyjnym, przy jednoczesnej minimalizacji działań niepożądanych.

Istotnym elementem profilaktyki jest również psychoedukacja, terapia poznawczo-behawioralna oraz dbałość o regularny tryb życia, w tym odpowiedni sen, unikanie używek i zarządzanie stresem. W przypadku stosowania litu niezbędne jest regularne monitorowanie jego stężenia w surowicy oraz kontrola funkcji tarczycy i nerek, co może stanowić dodatkowe utrudnienie w długoterminowej terapii.