profilaktyka wtórna przemijającego napadu niedokrwiennego mózgu
Wskazanie

Profilaktyka wtórna przemijającego napadu niedokrwiennego mózgu (TIA) to zestaw działań medycznych mających na celu zapobieganie kolejnym epizodom niedokrwienia mózgu oraz udarowi mózgu u pacjentów, którzy doświadczyli już TIA. Przemijający napad niedokrwienny charakteryzuje się krótkotrwałymi (zwykle poniżej 24 godzin, najczęściej do 1 godziny) zaburzeniami neurologicznymi spowodowanymi chwilowym niedokrwieniem określonego obszaru mózgu.

Profilaktyka wtórna po TIA powinna zostać wdrożona jak najszybciej, ponieważ ryzyko wystąpienia udaru mózgu jest najwyższe w pierwszych dniach po incydencie TIA. Obejmuje ona zarówno modyfikację czynników ryzyka naczyniowego (leczenie nadciśnienia tętniczego, cukrzycy, hiperlipidemii, zaprzestanie palenia tytoniu, redukcja masy ciała, zwiększenie aktywności fizycznej), jak i farmakoterapię przeciwpłytkową lub przeciwzakrzepową.

W farmakoterapii przeciwpłytkowej stosuje się przede wszystkim kwas acetylosalicylowy (preparaty takie jak Acard, Polocard, Aspirin), klopidogrel (Plavix, Areplex, Clopidix, Vixam) lub terapię skojarzoną tymi lekami. U wybranych pacjentów można zastosować również tiklopidynę (Aclotin, Ticlo) lub dipirydamol w połączeniu z ASA. W przypadku TIA spowodowanego zatorowością pochodzenia sercowego, zwłaszcza u pacjentów z migotaniem przedsionków, stosuje się leczenie przeciwzakrzepowe – najczęściej doustne antykoagulanty niebędące antagonistami witaminy K (NOAC) takie jak dabigatran (Pradaxa), riwaroksaban (Xarelto), apiksaban (Eliquis) lub edoksaban (Lixiana), rzadziej antagonisty witaminy K (warfaryna – Warfin, acenokumarol – Sintrom).

Największe trudności w profilaktyce wtórnej TIA to przede wszystkim niewystarczająca adherencja pacjentów do zaleceń farmakologicznych i niefarmakologicznych. Pacjenci często przerywają przyjmowanie leków przeciwpłytkowych z powodu działań niepożądanych (np. krwawień z przewodu pokarmowego) lub po prostu zapominają o regularnym przyjmowaniu leków. Problematyczne bywa również osiągnięcie optymalnej kontroli czynników ryzyka naczyniowego, zwłaszcza nadciśnienia tętniczego, cukrzycy i dyslipidemii. Dodatkowo, wyzwaniem jest właściwa identyfikacja etiologii TIA, co może prowadzić do niewłaściwego doboru metody profilaktyki wtórnej.

W przypadku objawowego zwężenia tętnic szyjnych, szczególnie gdy stopień zwężenia przekracza 70%, może być konieczne leczenie zabiegowe – endarterektomia tętnicy szyjnej lub implantacja stentu do tętnicy szyjnej. Takie postępowanie, obok farmakoterapii, stanowi istotny element profilaktyki wtórnej u pacjentów z objawowym zwężeniem tętnic szyjnych.