profilaktyka wtórna incydentów niedokrwiennych mózgowo-naczyniowych
Wskazanie

Profilaktyka wtórna incydentów niedokrwiennych mózgowo-naczyniowych to postępowanie medyczne mające na celu zapobieganie ponownym epizodom niedokrwienia mózgu u pacjentów, którzy już przebyli udar niedokrwienny mózgu lub przemijający atak niedokrwienny (TIA). Ryzyko nawrotu udaru jest największe w pierwszych dniach i tygodniach po incydencie, gdzie sięga nawet 10-20% w pierwszym roku, a następnie utrzymuje się na poziomie około 5% rocznie.

W ramach profilaktyki wtórnej stosuje się przede wszystkim leki przeciwpłytkowe hamujące agregację płytek krwi. Podstawowym lekiem jest kwas acetylosalicylowy (preparaty: Acard, Polocard, Aspirin Protect), który zmniejsza ryzyko nawrotu udaru o około 25%. Alternatywnie lub w terapii skojarzonej stosuje się klopidogrel (Plavix, Areplex, Clopidix), tiklopidynę (Aclotin, Ticlo), a także nowsze leki jak tikagrelor (Brilique) czy prasugrel (Efient). W przypadku udaru kardiogennego podstawę terapii stanowią leki przeciwkrzepliwe, takie jak warfaryna (Warfin), acenokumarol (Sintrom) lub nowe doustne antykoagulanty: dabigatran (Pradaxa), rywaroksaban (Xarelto), apiksaban (Eliquis) i edoksaban (Lixiana).

Istotnym elementem profilaktyki wtórnej jest także leczenie chorób współistniejących, które stanowią czynniki ryzyka udaru. Stosuje się statyny (Atoris, Roswera, Simvasterol) do obniżenia poziomu cholesterolu, leki hipotensyjne do kontroli nadciśnienia tętniczego (m.in. inhibitory ACE jak Prestarium, Enarenal; sartany jak Lorista, Valsacor; beta-blokery jak Betaloc, Concor) oraz leki przeciwcukrzycowe u pacjentów z cukrzycą (m.in. metformina – Metformax, Glucophage; pochodne sulfonylomocznika – Diaprel, Amaryl).

Największe trudności w prowadzeniu skutecznej profilaktyki wtórnej związane są z niską adherencją pacjentów do zaleceń terapeutycznych. Wielu chorych przerywa leczenie przeciwpłytkowe lub przeciwkrzepliwe z powodu działań niepożądanych (np. krwawienia, dolegliwości żołądkowo-jelitowe) lub braku świadomości znaczenia regularnego przyjmowania leków. Wyzwaniem jest również kompleksowe podejście do modyfikacji wszystkich czynników ryzyka, co wymaga często wielolekowej terapii i wprowadzenia istotnych zmian w stylu życia (zaprzestanie palenia, regularna aktywność fizyczna, właściwa dieta). Dodatkowym problemem jest optymalizacja leczenia przeciwkrzepliwego u pacjentów z migotaniem przedsionków, gdzie utrzymanie terapeutycznych wartości INR przy stosowaniu antagonistów witaminy K często sprawia trudności.