profilaktyka inwazyjnych zakażeń grzybiczych u biorców allogenicznego przeszczepu krwiotwórczych komórek macierzystych wysokiego ryzyka
Wskazanie

Profilaktyka inwazyjnych zakażeń grzybiczych u biorców allogenicznego przeszczepu krwiotwórczych komórek macierzystych wysokiego ryzyka to strategia prewencyjna mająca na celu zapobieganie groźnym zakażeniom grzybiczym u pacjentów po transplantacji komórek macierzystych. Pacjentów wysokiego ryzyka definiuje się jako osoby z przedłużającą się neutropenią, stosowaniem wysokich dawek kortykosteroidów, chorobą przeszczep przeciwko gospodarzowi (GvHD) lub ze znaczną immunosupresją.

W praktyce klinicznej profilaktyka przeciwgrzybicza powinna być wdrażana u wszystkich pacjentów po allogenicznym przeszczepie krwiotwórczych komórek macierzystych, szczególnie w pierwszych 100 dniach po transplantacji. Leki przeciwgrzybicze podaje się zwykle od rozpoczęcia kondycjonowania do momentu rekonstytucji hematologicznej i immunologicznej, co często oznacza kilka miesięcy terapii.

W polskich ośrodkach transplantacyjnych najczęściej stosowanymi lekami w profilaktyce są: flukonazol (Diflucan, Fluconazole, Flumycon), posakonazol (Noxafil, Posconazole), worykonazol (Vfend, Voriconazole) oraz itrakonazol (Orungal, Itrax). W przypadku pacjentów wysokiego ryzyka preferowane są leki o szerokim spektrum działania, obejmującym zarówno drożdżaki jak i pleśnie – posakonazol i worykonazol.

Największym wyzwaniem w prowadzeniu profilaktyki przeciwgrzybiczej są interakcje lekowe, zwłaszcza z lekami immunosupresyjnymi, co wymaga ścisłego monitorowania ich stężeń. Azole przeciwgrzybicze mogą zwiększać stężenie inhibitorów kalcyneuryny, prowadząc do nefrotoksyczności. Dodatkowo, leki te mogą powodować hepatotoksyczność, co komplikuje leczenie pacjentów z już istniejącymi zaburzeniami czynności wątroby.

Innym problemem jest narastająca oporność grzybów na leki przeciwgrzybicze, zwłaszcza w przypadku długotrwałej profilaktyki. Szczególne trudności sprawiają zakażenia grzybami z rodzaju Mucorales, które często są oporne na standardowe leki azolowe. W takich przypadkach konieczne może być zastosowanie amfoterycyny B (Ambisome, Abelcet) mimo jej potencjalnej toksyczności.

Skuteczność profilaktyki wymaga również indywidualnego podejścia do pacjenta i regularnej oceny ryzyka inwazyjnego zakażenia grzybiczego. Monitorowanie stężeń leków przeciwgrzybiczych w surowicy oraz markerów zakażeń grzybiczych (galaktomannan, β-D-glukan) stanowi istotny element nadzoru nad pacjentem wysokiego ryzyka.