Działania niepożądane
Wenlafaksyna

Charakterystyka działań niepożądanych wenlafaksyny

Wenlafaksyna to substancja czynna należąca do grupy inhibitorów wychwytu zwrotnego serotoniny i noradrenaliny (SNRI), stosowana w leczeniu zaburzeń depresyjnych, lękowych i innych zaburzeń psychicznych. Jak każdy lek, wenlafaksyna może powodować działania niepożądane, które wymagają szczególnej uwagi klinicznej ze strony personelu medycznego.^{1/10) zgłaszanych działań niepożądanych podczas badań klinicznych należały nudności, suchość w jamie ustnej, ból głowy i pocenie się (w tym poty nocne).”>1}

Najczęściej występujące działania niepożądane

Do działań niepożądanych zgłaszanych bardzo często (≥1/10) podczas badań klinicznych należą:

• Nudności ^{1/10) podczas badań klinicznych to nudności, suchość w ustach, ból głowy, pocenie się (w tym poty nocne).”>2}
• Suchość w jamie ustnej ^{1/10) zgłaszanych działań niepożądanych podczas badań klinicznych należały nudności, suchość w jamie ustnej, ból głowy i pocenie się (w tym poty nocne).”>3}
• Ból głowy ^{1/10) zgłaszanych działań niepożądanych podczas badań klinicznych należały nudności, suchość w ustach, ból głowy, pocenie się (w tym poty nocne).”>4}
• Nadmierne pocenie się (w tym poty nocne) ⁵

Działania niepożądane związane z układem nerwowym

Zaburzenia układu nerwowego stanowią istotną grupę działań niepożądanych związanych ze stosowaniem wenlafaksyny. Do najczęściej obserwowanych należą:

Częste działania niepożądane układu nerwowego

• Zawroty głowy ⁶
• Senność/sedacja ⁷
• Drżenie ⁸
• Parestezje ⁹
• Zaburzenia smaku ¹⁰

Rzadsze, ale poważne działania niepożądane układu nerwowego

• Akatyzja/niepokój psychoruchowy ¹¹
• Skurcze miokloniczne mięśni ¹²
• Omdlenia ¹³
• Zaburzenia równowagi i koordynacji ¹⁴
• Drgawki ¹⁵

Bardzo rzadkie, ale zagrażające życiu działania niepożądane układu nerwowego

• Złośliwy zespół neuroleptyczny (NMS) ¹⁶
• Zespół serotoninowy ¹⁷
• Dystonia ¹⁸
• Dyskineza późna ¹⁹

Zaburzenia psychiczne

Wenlafaksyna, jako lek działający na ośrodkowy układ nerwowy, może wywoływać szereg zaburzeń psychicznych:

Częste zaburzenia psychiczne

• Bezsenność ²⁰
• Nerwowość ²¹
• Nietypowe sny ²²
• Obniżone libido ²³

Mniej częste, ale istotne zaburzenia psychiczne

• Stan splątania ²⁴
• Depersonalizacja ²⁵
• Brak orgazmu ²⁶
• Pobudzenie ²⁷

Rzadkie zaburzenia psychiczne wymagające szczególnej uwagi

• Mania i hipomania ²⁸
• Omamy ²⁹
• Bruksizm (zgrzytanie zębami) ³⁰
• Majaczenie (delirium) ³¹

Zaburzenia wymagające natychmiastowej interwencji

• Myśli i zachowania samobójcze ³²
• Agresja ³³

Zaburzenia układu sercowo-naczyniowego

Wenlafaksyna może wpływać na układ sercowo-naczyniowy, powodując następujące działania niepożądane:

Częste działania niepożądane układu sercowo-naczyniowego

• Nadciśnienie tętnicze ³⁴
• Tachykardia ³⁵
• Kołatanie serca ³⁶
• Nagłe zaczerwienienie (uderzenia gorąca) ³⁷

Rzadsze, ale poważne działania niepożądane układu sercowo-naczyniowego

• Niedociśnienie ortostatyczne ³⁸
• Niedociśnienie tętnicze ³⁹
• Wydłużenie odstępu QT w EKG ⁴⁰
• Częstoskurcz komorowy (w tym torsade de pointes) ⁴¹
• Migotanie komór ⁴²
• Kardiomiopatia stresowa (kardiomiopatia takotsubo) ⁴³

Zaburzenia żołądkowo-jelitowe

Układ pokarmowy jest często dotknięty działaniami niepożądanymi wenlafaksyny:

Częste działania niepożądane ze strony przewodu pokarmowego

• Nudności ⁴⁴
• Suchość w jamie ustnej ⁴⁵
• Zaparcia ⁴⁶
• Wymioty ⁴⁷
• Biegunka ⁴⁸

Rzadsze, ale poważne działania niepożądane ze strony przewodu pokarmowego

• Krwawienie z przewodu pokarmowego ⁴⁹
• Zapalenie trzustki ⁵⁰

Zaburzenia wątroby i dróg żółciowych

Stosowanie wenlafaksyny może wpływać na funkcję wątroby:

• Nieprawidłowe wyniki testów czynnościowych wątroby ⁵¹
• Zapalenie wątroby ⁵²

Zaburzenia skóry i tkanki podskórnej

Wenlafaksyna może powodować różne reakcje skórne, w tym:

Częste działania niepożądane skórne

• Nadmierne pocenie się (w tym poty nocne) ⁵³
• Wysypka ⁵⁴
• Świąd ⁵⁵

Rzadsze, ale poważne reakcje skórne

• Pokrzywka ⁵⁶
• Łysienie ⁵⁷
• Obrzęk naczynioruchowy ⁵⁸
• Reakcje nadwrażliwości na światło ⁵⁹

Potencjalnie zagrażające życiu reakcje skórne

• Zespół Stevensa-Johnsona ⁶⁰
• Rumień wielopostaciowy ⁶¹
• Martwica toksyczno-rozpływna naskórka (zespół Lyella) ⁶²

Rzadkie, ale poważne działania niepożądane dotyczące krwi i układu immunologicznego

Stosowanie wenlafaksyny może być związane z rzadkimi, ale poważnymi działaniami niepożądanymi dotyczącymi krwi i układu immunologicznego:

Zaburzenia krwi

• Agranulocytoza ⁶³
• Niedokrwistość aplastyczna ⁶⁴
• Pancytopenia ⁶⁵
• Neutropenia ⁶⁶
• Trombocytopenia ⁶⁷

Zaburzenia immunologiczne

• Reakcje anafilaktyczne ⁶⁸

Działania niepożądane w układzie endokrynologicznym i metabolizmie

Wenlafaksyna może wpływać na układ endokrynny i metabolizm:

• Zespół nieprawidłowego wydzielania hormonu antydiuretycznego (SIADH) ⁶⁹
• Zwiększone stężenie prolaktyny we krwi ⁷⁰
• Zmniejszenie apetytu ⁷¹
• Hiponatremia ⁷²

Działania niepożądane dotyczące układu moczowo-płciowego

Wenlafaksyna może wywierać wpływ na układ moczowo-płciowy:

Zaburzenia nerek i dróg moczowych

• Słaby strumień moczu ⁷³
• Zatrzymanie moczu ⁷⁴
• Częstomocz ⁷⁵
• Nietrzymanie moczu ⁷⁶

Zaburzenia układu rozrodczego

• Krwotok miesiączkowy ⁷⁷
• Krwotok maciczny ⁷⁸
• Zaburzenia erekcji ⁷⁹
• Zaburzenia ejakulacji ⁸⁰
• Krwotok poporodowy ⁸¹

Inne działania niepożądane

Stosowanie wenlafaksyny może prowadzić do wystąpienia innych działań niepożądanych:

• Zmęczenie ⁸²
• Astenia ⁸³
• Dreszcze ⁸⁴
• Zaburzenia widzenia, w tym niewyraźne widzenie ⁸⁵
• Szumy uszne ⁸⁶
• Zawroty głowy pochodzenia błędnikowego ⁸⁷
• Jaskra z zamkniętym kątem przesączania ⁸⁸
• Ziewanie ⁸⁹
• Duszność ⁹⁰
• Śródmiąższowa choroba płuc ⁹¹
• Eozynofilia płucna ⁹²
• Rabdomioliza ⁹³

Objawy odstawienia przy przerywaniu leczenia

Przerwanie leczenia wenlafaksyną, zwłaszcza nagłe, często prowadzi do objawów odstawienia. Najczęściej zgłaszane objawy odstawienia to:⁹⁴

• Zawroty głowy
• Zaburzenia czucia (w tym parestezje)
• Zaburzenia snu (w tym bezsenność i intensywne sny)
• Pobudzenie lub lęk
• Nudności i (lub) wymioty
• Drżenie
• Zawroty głowy pochodzenia błędnikowego
• Ból głowy
• Objawy grypopodobne
• Zaburzenia widzenia
• Nadciśnienie tętnicze

Zazwyczaj objawy te mają przebieg łagodny do umiarkowanego i ustępują samoistnie, jednak u niektórych pacjentów mogą być ciężkie i (lub) przedłużone. Dlatego zaleca się stopniowe przerywanie leczenia przez stopniowe zmniejszanie dawki.⁹⁵

Działania niepożądane u dzieci i młodzieży

Profil działań niepożądanych wenlafaksyny u dzieci i młodzieży (w wieku 6 do 17 lat) był ogólnie podobny do profilu występującego u osób dorosłych. Podobnie jak u dorosłych obserwowano:⁹⁶

• Zmniejszenie apetytu
• Zmniejszenie masy ciała
• Podwyższenie ciśnienia krwi
• Zwiększenie stężenia cholesterolu w surowicy

W badaniach klinicznych u dzieci obserwowano wystąpienie myśli samobójczych. Obserwowano również zwiększoną liczbę zgłoszeń o występowaniu wrogości oraz, zwłaszcza w przypadku zaburzeń depresyjnych, samookaleczania się.⁹⁷

U dzieci i młodzieży w szczególności obserwowano następujące działania niepożądane:⁹⁸

• Ból brzucha
• Pobudzenie
• Niestrawność
• Wybroczyny
• Krwawienie z nosa
• Bóle mięśni

Tabela działań niepożądanych wenlafaksyny wg częstość występowania

Podsumowanie bezpieczeństwa stosowania wenlafaksyny

Wenlafaksyna, podobnie jak inne leki przeciwdepresyjne, może wywoływać szereg działań niepożądanych, od łagodnych i przemijających do ciężkich, wymagających natychmiastowej interwencji medycznej. Zarówno lekarze, jak i pacjenci powinni być świadomi potencjalnych zagrożeń związanych z jej stosowaniem, zwłaszcza w kontekście zwiększonego ryzyka myśli i zachowań samobójczych, które mogą wystąpić szczególnie na początku leczenia lub w trakcie zmiany dawkowania.⁹⁹

Istotne jest dokładne monitorowanie pacjentów podczas terapii wenlafaksyną oraz poinformowanie ich o konieczności zgłaszania wszelkich niepokojących objawów. Szczególną ostrożność należy zachować przy przerywaniu leczenia, które powinno odbywać się stopniowo, aby zminimalizować ryzyko objawów odstawienia. W przypadku wystąpienia ciężkich działań niepożądanych, konieczne może być natychmiastowe przerwanie leczenia i wdrożenie odpowiedniego postępowania medycznego.¹⁰⁰