Przeciwwskazania stosowania
Wenlafaksyna

Nadwrażliwość na substancję czynną lub pomocnicze

Przeciwwskazaniem do stosowania wenlafaksyny jest nadwrażliwość na substancję czynną lub jakąkolwiek substancję pomocniczą wymienioną w składzie preparatu. Lekarz powinien rozważyć odstąpienie od przepisania leku w przypadku gdy u pacjenta wystąpiły w przeszłości reakcje alergiczne po zastosowaniu wenlafaksyny lub jakiegokolwiek innego składnika preparatu.^{1 2 3}

Należy zwrócić szczególną uwagę na substancje pomocnicze zawarte w poszczególnych preparatach wenlafaksyny, gdyż mogą one różnić się między sobą. Na przykład preparat Alventa zawiera sacharozę, Axyven zawiera laktozę, a niektóre preparaty Venlafaxine Actavis zawierają sacharozę i barwniki, takie jak czerwień koszenilowa (E124) czy żółcień pomarańczowa (E110), które same mogą powodować reakcje alergiczne.^{4 5}

Jednoczesne stosowanie z nieodwracalnymi inhibitorami MAO

Bezwzględnym przeciwwskazaniem do stosowania wenlafaksyny jest jednoczesne przyjmowanie nieodwracalnych inhibitorów monoaminooksydazy (IMAO). Skojarzenie tych leków niesie ze sobą poważne ryzyko wystąpienia zespołu serotoninowego – potencjalnie zagrażającego życiu stanu charakteryzującego się takimi objawami jak pobudzenie, drżenie i hipertermia.^{6 7}

Odstęp czasowy między leczeniem IMAO a wenlafaksyną

Lekarz musi przestrzegać ściśle określonych odstępów czasowych przy zmianie leczenia z IMAO na wenlafaksynę i odwrotnie:

• Nie wolno rozpoczynać leczenia wenlafaksyną wcześniej niż 14 dni od zakończenia terapii nieodwracalnymi IMAO^{8 9}
• Przed rozpoczęciem leczenia nieodwracalnymi IMAO należy przerwać przyjmowanie wenlafaksyny na co najmniej 7 dni^{10 11}

¹²

Nieprzestrzeganie tych okresów karencji może prowadzić do poważnych, zagrażających życiu interakcji między lekami. Dlatego też lekarz musi dokładnie zebrać wywiad dotyczący aktualnie i niedawno stosowanych leków oraz poinformować pacjenta o konieczności zachowania odpowiednich przerw w farmakoterapii.¹³

Objawy zespołu serotoninowego

Zespół serotoninowy stanowi poważne powikłanie, które może pojawić się przy jednoczesnym stosowaniu wenlafaksyny i IMAO. Objawia się on przede wszystkim:

• Pobudzeniem psychoruchowym – pacjent może wykazywać niepokój, pobudzenie, bezsenność
• Drżeniem – widoczne drżenie mięśniowe, zwłaszcza kończyn
• Hipertermią – podwyższona temperatura ciała, czasem bardzo wysoka, mogąca prowadzić do groźnych powikłań

¹⁴

Inne objawy zespołu serotoninowego mogą obejmować sztywność mięśniową, nadmierną potliwość, biegunkę, zaburzenia koordynacji, a w ciężkich przypadkach zaburzenia świadomości, drgawki oraz niewydolność wielonarządową. Stan ten wymaga natychmiastowej interwencji medycznej.¹⁵

Szczególne grupy pacjentów wymagające ostrożności

Choć nie są to bezwzględne przeciwwskazania wymienione w charakterystykach produktów leczniczych, wenlafaksynę należy stosować ze szczególną ostrożnością (a często należy rozważyć wybór innego leku) u pacjentów z:

• Nadwrażliwością na składniki pomocnicze – należy zwrócić uwagę na różnorodność składników pomocniczych w różnych preparatach wenlafaksyny, szczególnie jeśli pacjent ma stwierdzoną wcześniej nadwrażliwość
• Ciężkimi zaburzeniami funkcji wątroby lub nerek – może być konieczne dostosowanie dawki lub wybór innego leku
• Chorobami układu sercowo-naczyniowego, zwłaszcza z nadciśnieniem tętniczym – wenlafaksyna może podwyższać ciśnienie tętnicze
• Jaskrą z wąskim kątem przesączania – ze względu na możliwe działanie antycholinergiczne

Lekarz podejmuje indywidualne decyzje o zastosowaniu leku, biorąc pod uwagę stosunek korzyści do ryzyka związanego z jego stosowaniem, z uwzględnieniem specyficznych przeciwwskazań oraz cech konkretnego preparatu wenlafaksyny.¹⁶

Substancje pomocnicze o znanym działaniu

Poszczególne preparaty wenlafaksyny zawierają różne substancje pomocnicze, które mogą stanowić indywidualne przeciwwskazanie do stosowania danego produktu. Należy zwrócić uwagę na zawartość:

Kapsułki i tabletki różnych marek i dawek mogą zawierać różne barwniki i substancje pomocnicze, dlatego lekarz powinien rozważyć wybór odpowiedniego preparatu dla pacjentów z historią reakcji alergicznych lub innymi przeciwwskazaniami dotyczącymi substancji pomocniczych.^{17 18}

Podsumowanie przeciwwskazań do stosowania wenlafaksyny

Lekarz powinien odradzić stosowanie wenlafaksyny pacjentom, u których występują:

• Nadwrażliwość na substancję czynną (wenlafaksynę) lub którąkolwiek z substancji pomocniczych zawartych w konkretnym preparacie
• Jednoczesne stosowanie nieodwracalnych inhibitorów MAO lub okres krótszy niż 14 dni od zakończenia ich stosowania
• Planowane włączenie leczenia IMAO w ciągu najbliższych 7 dni (konieczność przerwania leczenia wenlafaksyną z odpowiednim wyprzedzeniem)

^{19 20}

W praktyce klinicznej lekarz może również rozważyć odradzenie wenlafaksyny lub zachowanie szczególnej ostrożności u pacjentów z innymi schorzeniami, które mogą zwiększać ryzyko działań niepożądanych lub komplikacji, chociaż nie są one wymienione jako bezwzględne przeciwwskazania w charakterystykach produktów leczniczych.²¹