Specjalne ostrzeżenia i środki ostrożności
Sodu (S)-mleczan

Specjalne ostrzeżenia i środki ostrożności dotyczące stosowania sodu (S)-mleczanu

Sodu (S)-mleczan jest substancją szeroko stosowaną w preparatach do dializy otrzewnowej oraz roztworach do infuzji. Jego zastosowanie wiąże się z koniecznością zachowania szczególnych środków ostrożności i uwzględnienia specjalnych ostrzeżeń, które są kluczowe dla bezpiecznego stosowania u pacjentów.^{1 2}

Ryzyko zaburzeń równowagi kwasowo-zasadowej

Preparaty zawierające sodu (S)-mleczan mogą powodować zasadowicę metaboliczną ze względu na zawartość jonów mleczanowych. Jest to szczególnie istotne u pacjentów z zaburzeniami czynności wątroby, u których metabolizm mleczanów może być zaburzony, co prowadzi do nieprawidłowego działania alkalizującego roztworu.³

Monitorowanie parametrów biochemicznych i klinicznych

Podczas stosowania preparatów zawierających sodu (S)-mleczan zaleca się systematyczne monitorowanie następujących parametrów:⁴

• Masa ciała – w celu wczesnego rozpoznania przewodnienia lub odwodnienia
• Stężenie elektrolitów w surowicy (sód, potas, wapń, magnez, fosforany)
• Równowaga kwasowo-zasadowa
• Gazy krwi
• Stężenie białka w krwi
• Stężenie kreatyniny i mocznika w surowicy
• Parathormon i inne wskaźniki metabolizmu tkanki kostnej
• Stężenie glukozy we krwi
• Resztkowa czynność nerek (w przypadku dializy otrzewnowej)

⁵

W przypadku roztworów do infuzji jak Geloplasma, zaleca się również kliniczne i laboratoryjne kontrolowanie:⁶

• Ciśnienie krwi i, jeśli to możliwe, ciśnienie w żyle głównej
• Oddawanie moczu
• Hematokryt (nie powinien zmniejszyć się poniżej 25%, a u pacjentów w podeszłym wieku poniżej 30%)

⁷

Ostrzeżenia dotyczące zaburzeń kalcemii

Stosowanie preparatów zawierających sodu (S)-mleczan do dializy otrzewnowej wymaga szczególnej uwagi w przypadku pacjentów z zaburzeniami gospodarki wapniowej:⁸

• Hipokalcemia: może wymagać czasowego lub stałego zastosowania płynu do dializy otrzewnowej z wyższym stężeniem wapnia, jeśli nie można dostarczyć odpowiedniej ilości wapnia drogą jelitową przy pomocy zawierających wapń środków wiążących fosforany i/lub witaminy D.
• Hiperkalcemia: np. wynikająca z podawania zawierających wapń środków wiążących fosforany i/lub witaminy D, może wymagać okresowego lub stałego zastosowania roztworu do dializy otrzewnowej o niższym stężeniu wapnia.
• Nadczynność przytarczyc: terapia powinna obejmować podawanie zawierających wapń środków wiążących fosforany i/lub witaminy D, aby zapewnić adekwatną podaż wapnia drogą jelitową.

⁹

Zaburzenia elektrolitowe

Preparaty zawierające sodu (S)-mleczan wymagają szczególnej uwagi w przypadku:¹⁰

• Utraty elektrolitów spowodowanej wymiotami i/lub biegunką – może być konieczne czasowe zastosowanie roztworu do dializy otrzewnowej zawierającego potas
• Pacjentów leczonych glikozydami naparstnicy – konieczne jest systematyczne monitorowanie stężenia potasu w surowicy. Znaczna hipokaliemia może wymagać zastosowania roztworu do dializy zawierającego potas, łącznie z odpowiednimi zaleceniami dietetycznymi

¹¹

Preparaty stosowane jako roztwory do infuzji (np. Geloplasma) zawierają istotne ilości elektrolitów:¹²

• Preparaty mogą zawierać znaczne ilości potasu (np. 5 mmol/l) – należy to uwzględnić u pacjentów ze zmniejszoną czynnością nerek lub kontrolujących zawartość potasu w diecie
• Zawartość sodu (np. 150 mmol/l) – należy wziąć pod uwagę u pacjentów kontrolujących zawartość sodu w diecie

¹³

Ostrzeżenia dla szczególnych grup pacjentów

Pacjenci z zaburzeniami czynności narządów

Szczególna uwaga jest wymagana w przypadku stosowania preparatów zawierających sodu (S)-mleczan u pacjentów z:¹⁴

• Zastoinową niewydolnością serca
• Zaburzeniami czynności płuc
• Ciężkimi zaburzeniami czynności nerek
• Zaburzeniami czynności wątroby (zmieniony metabolizm mleczanów)
• Obrzękiem z zatrzymywaniem wody i/lub soli
• Przeciążeniem układu krążenia
• Stosujących leczenie kortykosteroidami i ich pochodnymi
• Nasilonymi zaburzeniami krzepnięcia

¹⁵

Pacjenci w podeszłym wieku

U pacjentów w podeszłym wieku, przed decyzją o rozpoczęciu dializy otrzewnowej z użyciem preparatów zawierających sodu (S)-mleczan, należy wziąć pod uwagę większą częstość występowania przepuklin. Dodatkowo, u tych pacjentów hematokryt nie powinien zmniejszać się poniżej 30%.^{16 17}

Pacjenci z nerkami wielotorbielowatymi

Szczególną ostrożność należy zachować u pacjentów z dużymi nerkami wielotorbielowatymi, u których stosuje się preparaty zawierające sodu (S)-mleczan w dializie otrzewnowej.¹⁸

Inne ostrzeżenia

Otorbiające stwardnienie otrzewnej

Otorbiające stwardnienie otrzewnej jest znanym, rzadkim powikłaniem leczenia dializą otrzewnową z wykorzystaniem preparatów zawierających sodu (S)-mleczan. W rzadkich przypadkach może prowadzić do zgonu.¹⁹

Utrata białek i innych składników

W czasie dializy otrzewnowej z użyciem preparatów zawierających sodu (S)-mleczan dochodzi do utraty białek, aminokwasów i witamin rozpuszczalnych w wodzie. Aby zapobiec niedoborom, należy zapewnić właściwą dietę lub uzupełnianie.²⁰

Zmiana charakterystyki przenikania przez błonę otrzewnową

Charakterystyka przenikania przez błonę otrzewnową może ulec zmianie w trakcie długotrwałego leczenia dializami otrzewnowymi z wykorzystaniem preparatów zawierających sodu (S)-mleczan, co objawia się pierwotnie utratą zdolności ultrafiltracji. W ciężkich przypadkach należy zaprzestać leczenia dializami otrzewnowymi i wdrożyć hemodializy.²¹

Zapalenie otrzewnej

Podczas stosowania preparatów do dializy otrzewnowej zawierających sodu (S)-mleczan należy sprawdzać przezroczystość i objętość zdrenowanego dializatu. Zmętnienie dializatu i/lub ból brzucha wskazują na zapalenie otrzewnej.²²

Reakcje alergiczne

W przypadku preparatów zawierających sodu (S)-mleczan w połączeniu z żelatyną (np. Geloplasma), ze względu na możliwość wystąpienia reakcji alergicznych (anafilaktycznych i/lub anafilaktoidalnych) należy odpowiednio kontrolować stan pacjenta.²³

Szczególną uwagę należy zwrócić na ryzyko uczulenia i reakcji anafilaktycznej, które może być znacznie zwiększone u pacjentów z:²⁴

• Historią alergii na czerwone mięso (mięso ssaków) i podroby
• Wynikiem pozytywnym na obecność przeciwciał IgE skierowanych przeciwko alfa-Gal

²⁵

W przypadku wystąpienia reakcji alergicznej należy natychmiast przerwać infuzję i zastosować odpowiednie leczenie.²⁶

Interakcje z krwią i badaniami laboratoryjnymi

Roztwory zawierające sodu (S)-mleczan i żelatynę (np. Geloplasma) nie powinny być podawane razem z krwią lub preparatami krwiopochodnymi (koncentrat krwinek, osocze i składniki osocza). Należy używać dwóch osobnych zestawów infuzyjnych.²⁷

Określanie grupy krwi, niestandardowych antygenów oraz jakiekolwiek laboratoryjne badania krwi można wykonywać u pacjentów, którzy otrzymali do 2 litrów płynnej żelatyny. Jednak z powodu wpływu hemodylucji (rozcieńczenie krwi) na interpretację wyników, zaleca się pobieranie próbki do badań przed infuzją płynnej żelatyny.²⁸

Jeśli przed lub w trakcie operacji podano więcej niż 2000 do 3000 ml produktu leczniczego zawierającego sodu (S)-mleczan i żelatynę, zaleca się pomiar stężenia białek osocza po operacji, zwłaszcza jeśli wystąpią objawy obrzęku tkankowego.²⁹

Zaburzenia krzepnięcia

Podczas stosowania preparatów zawierających sodu (S)-mleczan w połączeniu z żelatyną należy unikać zaburzeń krzepnięcia wywołanych rozcieńczeniem czynników krzepnięcia.³⁰