Przedawkowanie
Rutozyd

Przedawkowanie rutozydu

Rutozyd (rutyna) jest naturalnym flawonoidem o właściwościach przeciwutleniających i przeciwzapalnych, powszechnie stosowanym w lecznictwie. Występuje w różnych produktach leczniczych, zarówno jako samodzielna substancja czynna, jak i w połączeniu z innymi składnikami aktywnymi. Szczegółowa analiza przypadków przedawkowania tej substancji jest istotna dla bezpieczeństwa terapii.^{1 2}

Objawy kliniczne przedawkowania

Na podstawie dostępnej literatury medycznej i charakterystyk produktów leczniczych zawierających rutozyd, nie odnotowano jednoznacznych przypadków przedawkowania samego rutozydu.^{3 4} W odniesieniu do produktów leczniczych Venescin i Venescin forte, które zawierają rutozyd trójwodny w dawkach odpowiednio 15 mg i 60 mg, również nie są znane objawy przedawkowania.^{5 6}

Należy jednak zaznaczyć, że rutozyd rzadko występuje jako jedyna substancja czynna w produktach leczniczych. Najczęściej jest składnikiem preparatów złożonych, co komplikuje ocenę objawów przedawkowania samego rutozydu. W przypadku preparatów takich jak Rutinoscorbin, Scorbolamid, Scorbolamid EXTRA oraz Scorbolamid EXTRA Hot, rutozyd występuje w połączeniu z innymi substancjami, których przedawkowanie może dawać określone objawy kliniczne.⁷

Przedawkowanie w preparatach złożonych

W przypadku preparatów zawierających rutozyd w połączeniu z innymi substancjami czynnymi, objawy przedawkowania są zazwyczaj związane z tymi dodatkowymi składnikami. Na przykład, w przypadku przedawkowania produktów zawierających rutozyd i kwas askorbowy (witaminę C), mogą wystąpić następujące objawy:^{8 9}

• Przemijająca biegunka osmotyczna – występuje niekiedy po zastosowaniu dawek kwasu askorbowego większych niż 3 g i prawie zawsze po przyjęciu dawek większych niż 10 g¹⁰
• Zaburzenia żołądkowo-jelitowe, w tym wymioty i zgaga¹¹
• Hemoliza (liza krwinek czerwonych)¹²
• Kamica nerkowa – szczególnie przy długotrwałym stosowaniu dużych dawek^{13 14}
• Hiperoksaluria (zwiększone wydalanie szczawianów z moczem)¹⁵
• Zaburzenia wodno-elektrolitowe¹⁶
• Zaczerwienienie skóry¹⁷
• Ból głowy i bezsenność¹⁸
• Osłabienie działania kobalaminy (witaminy B12) przy megadawkach (powyżej 10 g na dobę)¹⁹
• Działanie moczopędne przy dawkach dobowych od 600 mg²⁰

W produktach zawierających rutozyd w połączeniu z salicylamidem, jak w przypadku preparatów Scorbolamid, Scorbolamid EXTRA i Scorbolamid EXTRA Hot, przedawkowanie może prowadzić do objawów związanych głównie z toksycznością salicylamidu:^{21 22}

• Depresja ośrodkowego układu nerwowego²³
• Hipotensja (obniżenie ciśnienia tętniczego)²⁴
• Zatrzymanie oddechu²⁵
• Kwasica metaboliczna²⁶
• Hipoprotrombinemia (obniżenie poziomu protrombiny we krwi)²⁷

Należy zaznaczyć, że dawka śmiertelna salicylamidu wynosi 0,5-5 g/kg masy ciała, co zostało ustalone w badaniach na zwierzętach.^{28 29}

Postępowanie w przypadku przedawkowania

W przypadku przedawkowania produktów zawierających rutozyd, postępowanie terapeutyczne jest ukierunkowane głównie na leczenie objawów wynikających z przedawkowania pozostałych substancji czynnych:^{30 31}

Postępowanie przy przedawkowaniu preparatów z salicylamidem

W przypadku ostrego zatrucia salicylamidem należy:^{32 33 34}

1. Opróżnić żołądek przez wywołanie wymiotów lub płukanie żołądka
2. Podać węgiel aktywowany, który absorbuje substancje toksyczne
3. Zastosować leczenie objawowe, w tym przede wszystkim uzupełnienie płynów

Postępowanie przy przedawkowaniu kwasu askorbowego

W przypadku wystąpienia objawów przedawkowania witaminy C należy:³⁵

1. Przerwać podawanie leku
2. Zastosować leczenie objawowe

Należy pamiętać, że po długotrwałym stosowaniu dużych dawek witaminy C może rozwinąć się tolerancja na kwas askorbowy, co może prowadzić do syndromu odstawienia przy nagłym zaprzestaniu przyjmowania wysokich dawek.³⁶

Postępowanie przy przedawkowaniu cynku

W przypadku przedawkowania cynku, który jest składnikiem preparatów Scorbolamid EXTRA i Scorbolamid EXTRA Hot, zalecane jest następujące postępowanie:^{37 38}

1. Podać do wypicia mleko lub wodę
2. Następnie domięśniowo lub dożylnie podawać 50 do 75 mg/kg masy ciała wersenianu wapniowo-dwusodowego na dobę, w 3 do 6 dawkach podzielonych, przez okres do 5 dni

Tabela objawów przedawkowania

Wnioski kliniczne

Na podstawie dostępnych danych z charakterystyk produktów leczniczych zawierających rutozyd, można stwierdzić, że przedawkowanie samego rutozydu nie zostało dokładnie opisane w literaturze medycznej i prawdopodobnie nie stanowi istotnego zagrożenia dla zdrowia pacjenta.^{39 40}

Znacznie większe ryzyko niesie ze sobą przedawkowanie innych substancji czynnych występujących w preparatach złożonych z rutozydem, takich jak salicylamid, kwas askorbowy czy cynk. W przypadku podejrzenia przedawkowania tych preparatów, należy zastosować odpowiednie postępowanie medyczne, dostosowane do objawów zatrucia poszczególnymi składnikami.^{41 42}

Szczególną uwagę należy zwrócić na możliwe powikłania ze strony układu żołądkowo-jelitowego, układu krążenia, układu oddechowego oraz nerek w przypadku przedawkowania składników preparatów złożonych zawierających rutozyd.^{43 44 45}