Wskazania do stosowania
Nystatyna

Wskazania do stosowania nystatyny

Nystatyna jest polieneowym antybiotykiem przeciwgrzybiczym pochodzenia naturalnego, wytwarzanym przez Streptomyces noursei. Substancja ta charakteryzuje się szerokim spektrum działania przeciwgrzybiczego, szczególnie wobec drożdżaków z rodzaju Candida, i znajduje zastosowanie w leczeniu różnorodnych zakażeń grzybiczych. Wskazania do stosowania nystatyny różnią się w zależności od postaci farmaceutycznej leku oraz miejsca aplikacji.^{1 2}

Zakażenia przewodu pokarmowego

Nystatyna wykazuje wysoką skuteczność w leczeniu zakażeń drożdżakowych przewodu pokarmowego. Preparaty doustne zawierające nystatynę, takie jak Nyscandin (100 000 IU/ml), Nystapol (100 000 j.m./ml) czy Nystatin TZF (100 000 IU/ml), są wskazane w leczeniu grzybic zlokalizowanych w różnych odcinkach przewodu pokarmowego.^{3 4 5}

Szczególne zastosowanie nystatyny obejmuje leczenie pleśniawki jamy ustnej – kandydozy manifestującej się jako białe naloty na błonach śluzowych dziąseł, języka i czerwieni wargowej. Nystatyna skutecznie zwalcza również zakażenia grzybicze zlokalizowane w przełyku.^{6 7}

Warto zaznaczyć, że preparaty nystatyny w postaci zawiesiny doustnej są szczególnie przydatne w leczeniu grzybic jamy ustnej, gdyż umożliwiają bezpośredni kontakt substancji czynnej z błoną śluzową, co zwiększa skuteczność terapii.⁸

Zakażenia pochwy i sromu

Nystatyna stanowi również istotną opcję terapeutyczną w leczeniu grzybiczych zakażeń układu płciowego u kobiet. Preparaty dopochwowe zawierające nystatynę, takie jak Nystatyna VP (100 000 j.m., tabletki dopochwowe), są dedykowane do leczenia grzybicy pochwy i sromu.⁹

Szczególnie warte uwagi są preparaty złożone zawierające nystatynę, jak Macmiror Complex (100 mg + 40 000 j.m./g, maść dopochwowa) oraz Macmiror Complex 500 (500 mg + 200 000 j.m., globulki), które dzięki połączeniu nystatyny z nifuratelem oferują rozszerzone spektrum działania. Preparaty te są wskazane w leczeniu zakażeń pochwy i sromu wywołanych nie tylko przez grzyby z rodzaju Candida spp., ale również przez rzęsistka pochwowego (Trichomonas vaginalis) oraz bakterie.^{10 11}

Zastosowanie profilaktyczne

Poza zastosowaniem leczniczym, nystatyna znajduje również szerokie zastosowanie w profilaktyce zakażeń grzybiczych w określonych grupach pacjentów:

• U pacjentów leczonych dużymi dawkami antybiotyków – nystatyna zapobiega rozwojowi drożdżycy wtórnej do antybiotykoterapii
• U pacjentów otrzymujących kortykosteroidy – profilaktyka kandydozy wynikającej z immunosupresji indukowanej kortykosteroidami
• U noworodków z niską urodzeniową masą ciała (poniżej 1500 g) – zapobieganie kandydozie inwazyjnej, szczególnie gdy nie jest możliwe zastosowanie leków pierwszego wyboru, np. flukonazolu

<sup data-drug="Nyscandin" data-section="Wskazania do stosowania" title="Profilaktycznie u pacjentów leczonych dużymi dawkami antybiotyków lub kortykosteroidów. Profilaktycznie u noworodków z wagą urodzeniową 12 ¹³ <sup data-drug="Nystatin TZF" data-section="Wskazania do stosowania" title="Profilaktyka kandydozy inwazyjnej u noworodków z niską urodzeniową masą ciała, tj. 14

Dostępne postacie farmaceutyczne

Nystatyna dostępna jest w różnych postaciach farmaceutycznych, co umożliwia jej zastosowanie w zależności od lokalizacji zakażenia:

Dobór preparatu dla konkretnej sytuacji klinicznej

Przy wyborze preparatu nystatyny należy kierować się lokalizacją zakażenia, stanem pacjenta oraz możliwościami aplikacji leku:¹⁵

• Pleśniawki jamy ustnej – preparaty w postaci zawiesiny doustnej (Nyscandin, Nystapol, Nystatin TZF) umożliwiają miejscowe działanie leku i przedłużenie czasu kontaktu substancji czynnej z błoną śluzową
• Kandydoza przewodu pokarmowego – tabletki dojelitowe (Nystatyna Teva) lub zawiesiny doustne
• Kandydoza pochwy – tabletki dopochwowe (Nystatyna VP) lub preparaty złożone (Macmiror Complex)
• Zakażenia mieszane pochwy (grzybicze, bakteryjne, rzęsistkowica) – preparaty złożone zawierające nystatynę i nifuratel (Macmiror Complex, Macmiror Complex 500)
• Profilaktyka kandydozy u noworodków z niską masą urodzeniową – zawiesiny doustne (Nyscandin, Nystatin TZF)

<sup data-drug="Nyscandin" data-section="Wskazania do stosowania" title="Leczenie zakażeń drożdżakowych przewodu pokarmowego, w tym jamy ustnej (np. pleśniawki błon śluzowych dziąseł, języka, czerwieni wargowej) i przełyku. Profilaktycznie u pacjentów leczonych dużymi dawkami antybiotyków lub kortykosteroidów. Profilaktycznie u noworodków z wagą urodzeniową 16 <sup data-drug="Nystatin TZF" data-section="Wskazania do stosowania" title="Zapobieganie i leczenie zakażeń drożdżakowych przewodu pokarmowego, w szczególności jamy ustnej (np. pleśniawki błon śluzowych dziąseł, języka, czerwieni wargowej) i gardła. Profilaktyka kandydozy inwazyjnej u noworodków z niską urodzeniową masą ciała, tj. 17 ¹⁸

Szczególne grupy pacjentów

Nystatyna znajduje zastosowanie w szczególnych grupach pacjentów, u których występuje podwyższone ryzyko zakażeń grzybiczych:

Pacjenci immunoniekompetentni – osoby z obniżoną odpornością są szczególnie narażone na rozwój zakażeń oportunistycznych, w tym kandydozy. Nystatyna może być stosowana profilaktycznie u pacjentów leczonych immunosupresyjnie (kortykosteroidy) w celu zapobiegania grzybicy.¹⁹

Pacjenci poddawani antybiotykoterapii – stosowanie szerokowidmowych antybiotyków zaburza fizjologiczną florę bakteryjną, co sprzyja namnażaniu się grzybów z rodzaju Candida. Nystatyna jest wskazana w profilaktyce kandydozy u pacjentów leczonych dużymi dawkami antybiotyków.²⁰

Noworodki z niską masą urodzeniową (poniżej 1500 g) – nystatyna może być stosowana profilaktycznie w celu zapobiegania inwazyjnej kandydozie, szczególnie gdy nie jest możliwe zastosowanie flukonazolu jako leku pierwszego wyboru.<sup data-drug="Nystatin TZF" data-section="Wskazania do stosowania" title="Profilaktyka kandydozy inwazyjnej u noworodków z niską urodzeniową masą ciała, tj. 21 <sup data-drug="Nyscandin" data-section="Wskazania do stosowania" title="Profilaktycznie u noworodków z wagą urodzeniową 22

Zalecenia dotyczące stosowania

Przy stosowaniu nystatyny, należy pamiętać o oficjalnych zaleceniach dotyczących właściwego stosowania leków przeciwgrzybiczych. Racjonalna antybiotykoterapia i prawidłowe stosowanie leków przeciwgrzybiczych przyczyniają się do ograniczenia rozwoju oporności.²³

Nystatyna, jako lek o działaniu miejscowym, charakteryzuje się dobrym profilem bezpieczeństwa i może być stosowana u różnych grup pacjentów, w tym u noworodków i osób z obniżoną odpornością. Preparat nie wchłania się z przewodu pokarmowego, co ogranicza ryzyko działań niepożądanych związanych z działaniem ogólnoustrojowym.<sup data-drug="Nystatin TZF" data-section="Wskazania do stosowania" title="Profilaktyka kandydozy inwazyjnej u noworodków z niską urodzeniową masą ciała, tj. 24 <sup data-drug="Nyscandin" data-section="Wskazania do stosowania" title="Profilaktycznie u noworodków z wagą urodzeniową 25