Działania niepożądane
Nystatyna

Działania niepożądane substancji nystatyna

Nystatyna jest substancją przeciwgrzybiczą z grupy polienowych antybiotyków makrolidowych, powszechnie stosowaną w leczeniu zakażeń grzybiczych, szczególnie wywołanych przez grzyby z rodzaju Candida. Pomimo że nystatyna jest zazwyczaj dobrze tolerowana nawet podczas długotrwałego stosowania, jak każdy produkt leczniczy może powodować działania niepożądane u niektórych pacjentów.^{1 2 3}

Profil bezpieczeństwa nystatyny

Działania niepożądane nystatyny różnią się w zależności od postaci farmaceutycznej i drogi podania. Warto zauważyć, że po podaniu doustnym nystatyny sporadycznie obserwowano ogólnoustrojowe działania niepożądane.⁴ W celu systematycznego przedstawienia tych działań, zgodnie z klasyfikacją MedDRA, można je podzielić według układów i narządów oraz częstości występowania.

Klasyfikacja częstości występowania działań niepożądanych

Zgodnie z konwencją przyjętą w charakterystykach produktów leczniczych zawierających nystatynę, częstość występowania działań niepożądanych klasyfikuje się następująco:<sup data-drug="Nyscandin" data-section="Działania niepożądane" title="Działania niepożądane przedstawiono według klasyfikacji układów i narządów oraz częstości ich występowania: bardzo często (≥1/10), często (≥1/100, <1/10), niezbyt często (≥1/1000, <1/100), rzadko (≥1/10 000, <1/1000), bardzo rzadko (5 <sup data-drug="Macmiror complex" data-section="Działania niepożądane" title="Zaobserwowano następujące działania niepożądane, uporządkowane zgodnie z klasyfikacją układów i narządów MedDRA i konwencją dotyczącą częstości: bardzo często (≥1/10), często (≥1/100 do <1/10), niezbyt często (≥1/1000 do <1/100), rzadko (≥1/10 000 do <1/1000), bardzo rzadko (6

• bardzo często (≥1/10)
• często (≥1/100 do <1/10)
• niezbyt często (≥1/1000 do <1/100)
• rzadko (≥1/10 000 do <1/1000)
• bardzo rzadko (<1/10 000)
• częstość nieznana (nie może być określona na podstawie dostępnych danych)

^{1/10), często (>1/100, 1/1000,1/10 000, <1/1000), bardzo rzadko (7 1/10), często (>1/100, 1/1000, 1/10 000, <1/1000), bardzo rzadko /w tym pojedyncze przypadki/ (8}

Szczegółowe działania niepożądane według układów i narządów

Zaburzenia żołądka i jelit

Działania niepożądane ze strony przewodu pokarmowego występują rzadko i obejmują:^{9 10 11}

• Nudności – występują rzadko, szczególnie po przyjęciu nystatyny doustnie
• Wymioty – rzadko raportowane, zwłaszcza przy stosowaniu większych dawek
• Biegunka – może wystąpić rzadko, zwłaszcza przy stosowaniu dużych dawek
• Dolegliwości żołądka i jelit – niespecyficzne dolegliwości, również raportowane rzadko

¹²

Zaburzenia układu immunologicznego

Działania niepożądane związane z układem immunologicznym należą do rzadkich reakcji na nystatynę i obejmują:^{13 14 15}

• Reakcje alergiczne – rzadko, mogą objawiać się jako:
  • Wysypka – różne postaci zmian skórnych
  • Pokrzywka – charakterystyczne bąble pokrzywkowe
• Zespół Stevensa-Johnsona – bardzo rzadko opisywane ciężkie powikłanie skórne
• Reakcje nadwrażliwości – w tym obrzęk naczynioruchowy
• Obrzęk twarzy – jako manifestacja reakcji alergicznej

¹⁶

Zaburzenia skóry i tkanki podskórnej

Działania niepożądane obejmujące skórę i tkankę podskórną występują bardzo rzadko i stanowią głównie:^{17 18}

• Kontaktowe zapalenie skóry – bardzo rzadkie, odosobnione przypadki
• Pokrzywka – również bardzo rzadko, jako objaw reakcji alergicznej

Zaburzenia ogólne i stany w miejscu podania

Przy stosowaniu miejscowym nystatyny, zwłaszcza dopochwowym, mogą wystąpić:^{19 20 21}

• Pieczenie pochwy – bardzo rzadko, zwykle łagodne i ustępujące samoistnie
• Świąd pochwy – bardzo rzadko, również zwykle łagodny i ustępujący samoistnie
• Miejscowe objawy podrażnienia skóry i błon śluzowych – mogą wystąpić niekiedy przy miejscowym stosowaniu

Niebezpieczeństwa związane z działaniami niepożądanymi

Większość działań niepożądanych nystatyny jest łagodna i przemijająca. Należy jednak zwrócić szczególną uwagę na potencjalnie najpoważniejsze powikłania, takie jak zespół Stevensa-Johnsona, który choć występuje bardzo rzadko, stanowi poważne zagrożenie dla zdrowia i życia pacjenta.^{22 23}

W przypadku wystąpienia objawów uczulenia lub reakcji alergicznej, zaleca się przerwanie stosowania leku i niezwłoczne skonsultowanie się z lekarzem.²⁴

Zgłaszanie podejrzewanych działań niepożądanych

Należy podkreślić, że po dopuszczeniu produktu leczniczego do obrotu istotne jest zgłaszanie podejrzewanych działań niepożądanych. Umożliwia to nieprzerwane monitorowanie stosunku korzyści do ryzyka stosowania produktu leczniczego.^{25 26}

Osoby należące do fachowego personelu medycznego powinny zgłaszać wszelkie podejrzewane działania niepożądane za pośrednictwem Departamentu Monitorowania Niepożądanych Działań Produktów Leczniczych Urzędu Rejestracji Produktów Leczniczych, Wyrobów Medycznych i Produktów Biobójczych.^{27 28}

Tabela działań niepożądanych nystatyny

Podsumowując, nystatyna jest substancją stosunkowo bezpieczną, a działania niepożądane występują rzadko lub bardzo rzadko. Większość działań niepożądanych ma charakter łagodny i przemijający. Najpoważniejsze reakcje niepożądane, takie jak zespół Stevensa-Johnsona, występują bardzo rzadko, ale ze względu na potencjalne zagrożenie życia wymagają natychmiastowej interwencji medycznej.^{29 30}