Dawkowanie i sposób podawania
Nystatyna

Nystatyna jest lekiem przeciwgrzybiczym stosowanym w terapii zakażeń drożdżakowych różnych lokalizacji, w tym jamy ustnej, gardła, przewodu pokarmowego oraz pochwy. Dawkowanie jest zróżnicowane w zależności od postaci farmaceutycznej (zawiesina doustna, tabletki dojelitowe, tabletki dopochwowe, globulki i maść dopochwowa), wieku pacjenta oraz nasilenia infekcji. W leczeniu zakażeń jamy ustnej u dorosłych stosuje się zawiesinę w dawce 400 000–600 000 IU (4-6 ml zawiesiny 100 000 IU/ml) 4 razy na dobę, natomiast u niemowląt i dzieci dawka wynosi 100 000 IU (1 ml) 4 razy na dobę. W zakażeniach przewodu pokarmowego u dorosłych zalecane jest 500 000–1 000 000 IU (5-10 ml) 4 razy na dobę, a u dzieci dawki są dostosowane do wieku, z możliwością stosowania od 50 000 do 500 000 IU 4 razy na dobę. Profilaktycznie podczas antybiotykoterapii u dorosłych podaje się 500 000 IU 3 razy na dobę, a u noworodków z masą urodzeniową poniżej 1500 g – 100 000 IU 3 razy na dobę przez 6 tygodni.

  1. Dawkowanie i sposób podawania nystatyny – informacje ogólne
    1. Dostępne formy podania nystatyny
  2. Dawkowanie w przypadku podania doustnego
    1. Leczenie zakażeń drożdżakowych jamy ustnej i gardła
    2. Leczenie zakażeń drożdżakowych jamy ustnej u dzieci
    3. Leczenie zakażeń drożdżakowych przewodu pokarmowego
    4. Leczenie zakażeń drożdżakowych przewodu pokarmowego u dzieci
    5. Profilaktyka zakażeń drożdżakowych
    6. Stosowanie zewnętrzne
  3. Dawkowanie w przypadku podania dopochwowego
    1. Tabletki dopochwowe
    2. Globulki dopochwowe
    3. Maść dopochwowa
  4. Czas trwania leczenia
  5. Sposoby podawania nystatyny
    1. Doustne podawanie zawiesiny
    2. Dopochwowe podawanie preparatów
  6. Szczegółowa tabela dawkowania nystatyny
  7. Uwagi szczególne dotyczące dawkowania
    1. Kolejne rozdziały

Dawkowanie i sposób podawania nystatyny – informacje ogólne

Nystatyna jest substancją przeciwgrzybiczą stosowaną w leczeniu zakażeń drożdżakowych różnych obszarów ciała. Dawkowanie tej substancji zależy od wielu czynników, w tym od postaci farmaceutycznej produktu leczniczego, drogi podania, wieku pacjenta, lokalizacji zakażenia oraz jego nasilenia.1

Dostępne formy podania nystatyny

Nystatyna występuje w różnych postaciach farmaceutycznych dostosowanych do miejsca zakażenia:

  • Zawiesina doustna (Nystapol, Nyscandin, Nystatin TZF)
  • Tabletki dojelitowe (Nystatyna Teva)
  • Tabletki dopochwowe (Nystatyna VP)
  • Globulki dopochwowe (Macmiror Complex 500)
  • Maść dopochwowa (Macmiror Complex)

2
3
4
5
6
7
8

Dawkowanie w przypadku podania doustnego

Leczenie zakażeń drożdżakowych jamy ustnej i gardła

W przypadku zakażeń drożdżakowych jamy ustnej i gardła u dorosłych zaleca się dawkowanie:

  • 400 000 – 600 000 IU (4-6 ml zawiesiny o stężeniu 100 000 IU/ml) 4 razy na dobę co 6 godzin910
  • Alternatywnie: 100 000 IU (1 ml zawiesiny) 4 razy na dobę11

Zawiesinę przed połknięciem należy trzymać w jamie ustnej tak długo, jak to jest możliwe, aby zwiększyć skuteczność leczenia, umożliwiając bezpośredni kontakt nystatyny z zakażonym miejscem.1213

Leczenie zakażeń drożdżakowych jamy ustnej u dzieci

Pleśniawki jamy ustnej u niemowląt, dzieci i młodzieży leczy się następująco:

  • Niemowlęta i dzieci (powyżej 2 roku życia): 100 000 IU (1 ml zawiesiny) 4 razy na dobę1415

Im dłużej zawiesina pozostanie w kontakcie z zakażonym miejscem przed połknięciem, tym skuteczność leku będzie większa.1617

Leczenie zakażeń drożdżakowych przewodu pokarmowego

W przypadku zakażeń drożdżakowych przewodu pokarmowego u osób dorosłych zaleca się:

  • 500 000 IU do 1 000 000 IU (5-10 ml zawiesiny) 4 razy na dobę co 6 godzin1819
  • Alternatywnie: 500 000 IU co 6 godzin20

Przy stosowaniu tabletek dojelitowych (Nystatyna Teva) dawkowanie dla dorosłych wynosi:

  • Leczniczo: zwykle 500 000 j.m. co 6 godzin (1 tabletka 4 razy na dobę). Dawkę można zwiększyć do 1 000 000 j.m. co 6 godzin na dobę. Maksymalna dawka wynosi 6 000 000 j.m./dobę w dawkach podzielonych. Leczenie może trwać do 3 tygodni.21

Leczenie zakażeń drożdżakowych przewodu pokarmowego u dzieci

U dzieci w leczeniu zakażeń drożdżakowych przewodu pokarmowego stosuje się następujące dawkowanie:

  • Niemowlęta: 100 000 IU (1 ml zawiesiny) 4 razy na dobę2223
  • Dzieci (powyżej 2 roku życia): 100 000 IU (1 ml zawiesiny) 4 razy na dobę24
  • Młodzież: 500 000 IU (5 ml zawiesiny) 4 razy na dobę25
  • Alternatywnie dla wszystkich grup wiekowych dziecięcych: 200 000 IU do 2 000 000 IU na dobę w 4 dawkach podzielonych, tj. 50 000 IU do 500 000 IU (0,5 ml do 5 ml zawiesiny) 4 razy na dobę co 6 godzin26

Profilaktyka zakażeń drożdżakowych

W profilaktyce zakażeń drożdżakowych stosowane są następujące dawki:

  • Podczas antybiotykoterapii u dorosłych: 500 000 IU (5 ml zawiesiny) 3 razy na dobę co 8 godzin27
  • Przy stosowaniu tabletek dojelitowych: 500 000 j.m. co 12 lub 8 godzin (1 tabletka dojelitowa 2 do 3 razy na dobę)28
  • Profilaktyka zakażeń drożdżakami u noworodków z wagą urodzeniową poniżej 1500 g: 100 000 IU (1 ml zawiesiny) 3 razy na dobę co 8 godzin, przez 6 tygodni29
  • Profilaktyka kandydozy inwazyjnej u noworodków z niską urodzeniową masą ciała, tj. <1500 g, w przypadkach gdy nie jest możliwe zastosowanie flukonazolu: 100 000 IU (1 ml zawiesiny) 3 razy na dobę<sup data-drug="Nystatin TZF" data-section="Dawkowanie i sposób podawania" title="Profilaktyka kandydozy inwazyjnej u noworodków z niską urodzeniową masą ciała, tj. 30
  • W przypadku noworodków zalecana dawka profilaktyczna to 1 ml (100 000 IU) raz dziennie31

Stosowanie zewnętrzne

Produkt leczniczy Nyscandin może być także stosowany zewnętrznie do pędzlowania jamy ustnej 2 do 3 razy na dobę. Na miejsca zmienione chorobowo należy nanieść produkt przy pomocy zwilżonego zawiesiną patyczka higienicznego.32

Dawkowanie w przypadku podania dopochwowego

Tabletki dopochwowe

W przypadku stosowania tabletek dopochwowych (Nystatyna VP) zaleca się:

  • Pacjentki w wieku od 12 lat: Głęboko dopochwowo 1 – 2 tabletki na dobę, zazwyczaj przez 14 dni33

Globulki dopochwowe

Przy stosowaniu globulek dopochwowych (Macmiror Complex 500) zawierających nystatynę w połączeniu z nifuratelem, dawkowanie wynosi:

  • 1 globulkę raz na dobę, wieczorem34

W celu uzyskania oczekiwanej skuteczności leczenia globulkę należy umieścić głęboko w okolicy tylnego sklepienia pochwy.35

Maść dopochwowa

W przypadku maści dopochwowej (Macmiror Complex) zawierającej nystatynę w połączeniu z nifuratelem, schemat dawkowania jest następujący:

  • Używając tuby i wyskalowanego aplikatora należy podawać do pochwy raz na dobę (wieczorem) lub dwa razy na dobę (rano i wieczorem) 2,5 g maści36
  • Dziewczynkom w wieku szkolnym podawać połowę dawki zalecanej u pacjentek dorosłych, czyli 1,25 g maści37

Częstość podawania należy dostosować do skuteczności leczenia u danej pacjentki. Odpowiednią ilość maści należy odmierzyć i podać używając wyskalowanego aplikatora lub mikroaplikatora, dołączonego do opakowania.38

Czas trwania leczenia

Podawanie nystatyny należy kontynuować przez co najmniej 48 godzin po ustąpieniu objawów. Jeżeli objawy zakażenia nie ustępują po 14 dniach stosowania leku, należy ponownie przeanalizować rozpoznanie i dokonać odpowiednich zmian w leczeniu.3940

W przypadku stosowania nystatyny dopochwowo w postaci globulek lub maści, leczenie należy zakończyć przed menstruacją.4142

Sposoby podawania nystatyny

Doustne podawanie zawiesiny

Produkty w postaci zawiesiny doustnej są zazwyczaj wyposażone w strzykawkę dozującą z adapterem lub inny dozownik (pipetka), które ułatwiają precyzyjne odmierzenie dawki. Przed każdym użyciem należy dokładnie wstrząsnąć butelką z zawiesiną.4344

Standardowy sposób użycia strzykawki dozującej z adapterem:

  1. Dokładnie wstrząsnąć butelką
  2. Odkręcić zakrętkę butelki
  3. W otworze szyjki butelki umieścić załączony adapter
  4. Strzykawkę mocno wcisnąć we wgłębienie adaptera
  5. Odwrócić butelkę do góry dnem i ostrożnie przesuwać tłok strzykawki, wciągając zawiesinę do pożądanego miejsca na podziałce
  6. Butelkę odwrócić do pozycji początkowej i ostrożnie wyjąć strzykawkę
  7. Końcówkę strzykawki umieścić w ustach i wolno naciskając tłok, ostrożnie podawać zawiesinę
  8. Po zastosowaniu leku butelkę zamknąć, a dozownik umyć i wysuszyć

45

Dopochwowe podawanie preparatów

W przypadku stosowania maści dopochwowej Macmiror Complex wyposażonej w aplikator i/lub mikroaplikator, należy postępować według następujących instrukcji:

Instrukcja obsługi standardowego aplikatora:
  1. Aplikator nakręcić na tubę i wycisnąć odpowiednią ilość maści (cyfry na aplikatorze odpowiadają liczbie gramów maści) – w trakcie wyciskania maści tłoczek wysunie się samoistnie
  2. Odkręcić aplikator, umieścić jego końcówkę w pochwie i naciskając tłoczek wprowadzić maść do pochwy

46

Instrukcja założenia mikroaplikatora:
  1. Aplikator nakręcić na tubę i wycisnąć odpowiednią ilość maści (cyfry na aplikatorze odpowiadają liczbie gramów maści) – w trakcie wyciskania maści tłoczek wysunie się samoistnie
  2. Wyciągnąć za gwint mikroaplikator, który znajduje się wewnątrz tłoczka
  3. Mikroaplikator dokręcić do przezroczystej rurki aplikatora z podziałką, po odkręceniu go od tubki
  4. Umieścić końcówkę mikroaplikatora w pochwie i naciskając tłoczek wprowadzić maść do pochwy

47

Po użyciu aplikator i/lub mikroaplikator powinien zostać dokładnie umyty w celu przygotowania do kolejnego zastosowania.48

Maść należy umieścić w pochwie za pomocą wyskalowanego aplikatora lub mikroaplikatora w przypadku pacjentek, które nie rozpoczęły współżycia seksualnego.49

Szczegółowa tabela dawkowania nystatyny

Postać farmaceutyczna Wskazanie Grupa wiekowa Dawkowanie Częstość podawania Uwagi specjalne
Zawiesina doustna (100 000 IU/ml) Zakażenia drożdżakowe jamy ustnej i gardła Dorośli 400 000-600 000 IU (4-6 ml)
lub 100 000 IU (1 ml)		 4 razy na dobę co 6 godzin Zawiesinę przed połknięciem należy trzymać w jamie ustnej jak najdłużej
Niemowlęta, dzieci, młodzież 100 000 IU (1 ml) 4 razy na dobę Zawiesina powinna zostać wkroplona do ust
Zakażenia drożdżakowe przewodu pokarmowego Dorośli 500 000-1 000 000 IU (5-10 ml) 4 razy na dobę co 6 godzin
Niemowlęta i dzieci (>2 lat) 100 000 IU (1 ml) 4 razy na dobę Alternatywnie: 50 000-500 000 IU (0,5-5 ml) 4 razy na dobę
Młodzież 500 000 IU (5 ml) 4 razy na dobę
Profilaktyka zakażeń drożdżakowych Dorośli (podczas antybiotykoterapii) 500 000 IU (5 ml) 3 razy na dobę co 8 godzin
Noworodki (masa <1500 g) 100 000 IU (1 ml) 3 razy na dobę co 8 godzin Kontynuować przez 6 tygodni
Noworodki (standardowa profilaktyka) 100 000 IU (1 ml) 1 raz na dobę
Tabletki dojelitowe (500 000 j.m.) Leczenie zakażeń drożdżakowych przewodu pokarmowego Dorośli 500 000-1 000 000 j.m. 4 razy na dobę (co 6 godzin) Maks. dawka: 6 000 000 j.m./dobę. Leczenie do 3 tygodni
Profilaktyka podczas antybiotykoterapii Dorośli 500 000 j.m. 2-3 razy na dobę (co 8-12 godzin)
Tabletki dopochwowe (100 000 j.m.) Zakażenia drożdżakowe pochwy ≥12 lat 1-2 tabletki 1 raz na dobę Przez 14 dni. Podać głęboko dopochwowo
Globulki dopochwowe (500 mg + 200 000 j.m.) Dorosłe kobiety 1 globulka 1 raz na dobę (wieczorem) Umieścić głęboko w okolicy tylnego sklepienia pochwy
Maść dopochwowa (100 mg + 40 000 j.m.)/g Dorosłe kobiety 2,5 g 1-2 razy na dobę Dziewczynki w wieku szkolnym: 1,25 g

Uwagi szczególne dotyczące dawkowania

Podawanie leku należy kontynuować przez co najmniej 48 godzin po ustąpieniu objawów. Jeżeli objawy zakażenia nie ustępują lub nasilają się po 14 dniach stosowania leku, należy ponownie przeanalizować rozpoznanie i dokonać odpowiednich zmian w leczeniu.50

Leczenie pochwowe nystatyną należy zakończyć przed menstruacją.5152

W przypadku pacjentek w podeszłym wieku oraz pacjentek z zaburzeniami czynności wątroby i nerek nie ma konieczności zmiany dawkowania nystatyny.5354

Kolejne rozdziały

Zapraszamy do dalszego czytania naszego leksykonu.

Wybierz kolejny rozdział z menu poniżej, aby otworzyć nową podstronę kompedium wiedzy i uzyskać szczegółowe informację o leku, substancji lub chorobie.

  1. 12.04.2026
  2. www.leksykon.com.pl