Przeciwwskazania stosowania
Nalewka gorzka

Przeciwwskazania stosowania nalewki gorzkiej. Kiedy i w jakich warunkach odradzić pacjentowi stosowanie tej substancji?

Nalewka gorzka (Amara tinctura) jest składnikiem wielu preparatów leczniczych stosowanych w dolegliwościach ze strony przewodu pokarmowego. Występuje m.in. w produkcie leczniczym Krople żołądkowe z papaweryną (Fortestomachicae) w stężeniu 24,9 g/100 g. Nalewka ta jest sporządzana z korzenia goryczki (Gentianae radice), liści bobrka (Menyanthidis folio) oraz owocni pomarańczy gorzkiej (Auranti amari pericarpio) w proporcjach 60:60:50, z wykorzystaniem etanolu 70% jako ekstrahenta.¹

Bezwzględne przeciwwskazania do stosowania nalewki gorzkiej

Istnieją stany kliniczne, w których stosowanie produktów zawierających nalewkę gorzką jest jednoznacznie przeciwwskazane. W przypadku produktu Krople żołądkowe z papaweryną (Fortestomachicae), który zawiera nalewkę gorzką jako jeden z głównych składników, bezwzględnymi przeciwwskazaniami są:²

• Nadwrażliwość na którykolwiek ze składników preparatu – dotyczy to zarówno samej nalewki gorzkiej, jak i jej składników (korzeń goryczki, liście bobrka, owocnia pomarańczy gorzkiej)
• Nadkwaśność – nalewka gorzka może nasilać wydzielanie kwasu żołądkowego, co jest przeciwwskazane u pacjentów z nadkwaśnością
• Choroba wrzodowa żołądka lub dwunastnicy – ze względu na potencjalne działanie drażniące na błonę śluzową przewodu pokarmowego

³

Przeciwwskazania związane z zawartością etanolu

Należy pamiętać, że nalewka gorzka jest ekstrahowana przy użyciu etanolu 70%. W przypadku produktu Krople żołądkowe z papaweryną zawierającego nalewkę gorzką, zawartość etanolu wynosi 67-74% obj., a 2,5 ml produktu zawiera 1460 mg etanolu.⁴ Ta znacząca zawartość alkoholu powoduje dodatkowe przeciwwskazania do stosowania preparatów zawierających nalewkę gorzką, które obejmują:

• Choroby wątroby – ze względu na obciążenie metaboliczne tego narządu przez etanol
• Uzależnienie od alkoholu lub historia uzależnienia
• Padaczka – etanol może obniżać próg drgawkowy
• Ciąża i karmienie piersią – ze względu na potencjalny szkodliwy wpływ alkoholu na płód i niemowlę

⁵

Przeciwwskazania związane z potencjalnymi interakcjami

W przypadku preparatów złożonych zawierających nalewkę gorzką, takich jak Krople żołądkowe z papaweryną (Fortestomachicae), należy wziąć pod uwagę również przeciwwskazania wynikające z obecności innych składników preparatu. W tym przypadku są to nalewka kozłkowa, nalewka miętowa, nalewka z dziurawca oraz papaweryna.⁶

Szczególnie istotne w kontekście nalewki miętowej jest przeciwwskazanie związane z nadwrażliwością na mentol, o czym wyraźnie informuje charakterystyka produktu leczniczego.⁷

Szczególne grupy pacjentów, u których należy odradzić stosowanie nalewki gorzkiej

Biorąc pod uwagę skład i właściwości nalewki gorzkiej, należy zachować szczególną ostrożność lub całkowicie odradzić jej stosowanie u następujących grup pacjentów:

• Dzieci i młodzież – ze względu na wysoką zawartość alkoholu
• Osoby prowadzące pojazdy mechaniczne i obsługujące maszyny – ze względu na potencjalny wpływ etanolu na funkcje psychomotoryczne
• Pacjenci z refluksem żołądkowo-przełykowym – nalewka gorzka może nasilać wydzielanie kwasu żołądkowego i pogarszać objawy
• Pacjenci przyjmujący leki wchodzące w interakcje z alkoholem – w tym m.in. benzodiazepiny, leki przeciwhistaminowe, metronidazol

⁸

Podsumowanie przeciwwskazań do stosowania nalewki gorzkiej

Nalewka gorzka, mimo swoich potencjalnych korzyści terapeutycznych w zaburzeniach trawiennych, posiada istotne przeciwwskazania do stosowania, które wynikają zarówno z jej właściwości farmakologicznych, jak i z obecności etanolu jako rozpuszczalnika. Przed przepisaniem pacjentowi preparatów zawierających nalewkę gorzką, takich jak Krople żołądkowe z papaweryną (Fortestomachicae), należy dokładnie ocenić stosunek korzyści do ryzyka, biorąc pod uwagę indywidualną sytuację kliniczną pacjenta.^{9 10}