Przeciwwskazania stosowania
Moksyfloksacyna

Nadwrażliwość jako główne przeciwwskazanie stosowania moksyfloksacyny

Podstawowym przeciwwskazaniem do stosowania moksyfloksacyny, które dotyczy wszystkich postaci farmaceutycznych zawierających tę substancję, jest nadwrażliwość na moksyfloksacynę, inne chinolony lub na którąkolwiek substancję pomocniczą zawartą w danym produkcie leczniczym. Nadwrażliwość ta może skutkować poważnymi reakcjami alergicznymi, dlatego należy dokładnie zebrać wywiad alergologiczny przed wdrożeniem leczenia moksyfloksacyną.^{1 2 3}

Przeciwwskazania związane z wiekiem, ciążą i karmieniem piersią

Stosowanie moksyfloksacyny w postaci tabletek doustnych oraz roztworów do infuzji jest przeciwwskazane u pacjentów poniżej 18. roku życia. Wynika to z braku wystarczających danych dotyczących bezpieczeństwa stosowania moksyfloksacyny w tej grupie wiekowej oraz potencjalnego ryzyka uszkodzenia chrząstek stawowych u dzieci i młodzieży.^{4 5 6}

Moksyfloksacyna w postaci tabletek oraz roztworów do infuzji jest przeciwwskazana w ciąży oraz w okresie karmienia piersią. Dane kliniczne dotyczące bezpieczeństwa stosowania moksyfloksacyny u kobiet w ciąży są ograniczone, a badania na zwierzętach wykazały toksyczny wpływ na rozród. Nie można również wykluczyć przenikania leku do mleka kobiecego.^{7 8 9}

Przeciwwskazania kardiologiczne

Zarówno w badaniach nieklinicznych, jak i u ludzi obserwowano po zastosowaniu moksyfloksacyny zmiany w elektrokardiogramie w postaci wydłużenia odstępu QT. Ze względów bezpieczeństwa stosowanie moksyfloksacyny w postaci tabletek i roztworów do infuzji jest przeciwwskazane u pacjentów z następującymi schorzeniami kardiologicznymi:^{10 11}

• Wrodzonym lub udokumentowanym nabytym wydłużeniem odstępu QT
• Zaburzeniami elektrolitowymi, zwłaszcza niewyrównaną hipokaliemią
• Klinicznie istotną bradykardią
• Klinicznie istotną niewydolnością serca ze zmniejszoną frakcją wyrzutową lewej komory
• Objawowymi zaburzeniami rytmu serca w wywiadzie

^{12 13}

Dodatkowo, moksyfloksacyny nie należy stosować jednocześnie z innymi lekami, które wydłużają odstęp QT, ze względu na możliwe addytywne działanie, zwiększające ryzyko wystąpienia groźnych zaburzeń rytmu serca, w tym potencjalnie śmiertelnych arytmii komorowych.^{14 15}

Przeciwwskazania związane z zaburzeniami czynności wątroby

Ze względu na ograniczone dane kliniczne, stosowanie moksyfloksacyny jest przeciwwskazane u pacjentów z ciężkimi zaburzeniami czynności wątroby (stopień C w klasyfikacji Child-Pugh) oraz u pacjentów, u których aktywność aminotransferaz przekracza pięciokrotnie górną granicę normy (GGN). Wynika to z potencjalnego ryzyka uszkodzenia wątroby oraz z ograniczonych danych dotyczących bezpieczeństwa stosowania leku u pacjentów z ciężkimi zaburzeniami czynności wątroby.^{16 17 18}

Przeciwwskazania związane z chorobami ścięgien

U pacjentów, u których w wywiadzie stwierdzono choroby ścięgien występujące w związku z leczeniem chinolonami, stosowanie moksyfloksacyny jest przeciwwskazane. Obserwowano bowiem zwiększone ryzyko tendinopatii, w tym zapalenia i zerwania ścięgien, szczególnie ścięgna Achillesa, u pacjentów leczonych chinolonami, zwłaszcza u osób starszych i u pacjentów jednocześnie leczonych kortykosteroidami.^{19 20 21}

Odmienności przeciwwskazań dla kropelek do oczu

Warto zauważyć, że preparaty moksyfloksacyny w postaci kropli do oczu mają znacznie węższy zakres przeciwwskazań w porównaniu do postaci doustnych i roztworów do infuzji. Jedynym przeciwwskazaniem dla kropli do oczu zawierających moksyfloksacynę jest nadwrażliwość na substancję czynną, inne chinolony lub na którąkolwiek substancję pomocniczą. Nie występują przeciwwskazania związane z wiekiem, ciążą i karmieniem piersią, zaburzeniami rytmu serca czy chorobami wątroby.^{22 23 24}

Zestawienie przeciwwskazań stosowania moksyfloksacyny

Szczególne sytuacje kliniczne – kiedy odradzić pacjentowi stosowanie moksyfloksacyny

Poza bezwzględnymi przeciwwskazaniami, istnieją również sytuacje kliniczne, w których należy zachować szczególną ostrożność lub rozważyć rezygnację z leczenia moksyfloksacyną ze względu na zwiększone ryzyko wystąpienia działań niepożądanych:

Ryzyko uszkodzenia układu mięśniowo-szkieletowego i nerwowego

U pacjentów leczonych chinolonami, w tym moksyfloksacyną, notowano przypadki polineuropatii obwodowej oraz uszkodzenia układu mięśniowo-szkieletowego. Dlatego pacjentom z zaburzeniami neurologicznymi lub mięśniowo-szkieletowymi w wywiadzie należy zalecić ostrożność przy stosowaniu moksyfloksacyny.^{25 26}

Pacjenci z czynnikami ryzyka wydłużenia odstępu QT

Poza bezwzględnymi przeciwwskazaniami kardiologicznymi, należy zachować szczególną ostrożność lub rozważyć rezygnację z leczenia moksyfloksacyną u pacjentów z czynnikami predysponującymi do wydłużenia odstępu QT, takimi jak:^{27 28}

• Pacjenci w podeszłym wieku
• Kobiety (zazwyczaj bardziej podatne na wydłużenie odstępu QT)
• Pacjenci z niewyrównanymi zaburzeniami elektrolitowymi
• Pacjenci z chorobami serca (np. niewydolność serca, przerost mięśnia sercowego)
• Pacjenci stosujący leki, które mogą obniżać stężenie potasu w surowicy

²⁹

Pacjenci z zaburzeniami czynności wątroby

U pacjentów z łagodnymi do umiarkowanych zaburzeniami czynności wątroby (klasa A lub B wg skali Child-Pugh), którzy nie mają bezwzględnych przeciwwskazań do stosowania moksyfloksacyny, należy zachować szczególną ostrożność ze względu na zwiększone ryzyko hepatotoksyczności. W przypadku wystąpienia objawów niewydolności wątroby, jak utrata apetytu, żółtaczka, ciemne zabarwienie moczu, świąd lub tkliwość brzucha, należy natychmiast przerwać leczenie.^{30 31}

Pacjenci przyjmujący leki wchodzące w interakcje

Należy odradzić stosowanie moksyfloksacyny pacjentom przyjmującym leki mogące wchodzić w klinicznie istotne interakcje, szczególnie:

• Leki wydłużające odstęp QT (np. leki przeciwarytmiczne klasy IA i III, niektóre leki przeciwpsychotyczne, makrolidy, niektóre leki przeciwdepresyjne)
• Leki zawierające kationy wielowartościowe (np. preparaty zawierające glin, magnez, żelazo, cynk), które mogą zmniejszać wchłanianie moksyfloksacyny
• Leki obniżające próg drgawkowy (np. niektóre leki przeciwdepresyjne, leki przeciwpsychotyczne)

³²

Pacjenci z innymi schorzeniami wymagającymi szczególnej uwagi

Należy rozważyć odradzenie stosowania moksyfloksacyny pacjentom z następującymi schorzeniami i stanami:³³

• Padaczka lub inne stany zwiększające ryzyko wystąpienia drgawek
• Miastenia gravis (możliwość zaostrzenia objawów)
• Deficyt dehydrogenazy glukozo-6-fosforanowej (możliwość wystąpienia hemolizy)
• Ciężka niewydolność nerek (ograniczone doświadczenie kliniczne)
• Rozpoznana lub podejrzewana neuropatia obwodowa