Przeciwwskazania stosowania
Metadon

Przeciwwskazania stosowania metadonu – wprowadzenie

Metadon jest syntetycznym opioidem stosowanym w leczeniu silnego bólu oraz w terapii substytucyjnej uzależnienia od opioidów. Właściwa kwalifikacja pacjentów do leczenia metadonem wymaga szczegółowej analizy przeciwwskazań, które mogą istotnie wpływać na bezpieczeństwo terapii. Przeciwwskazania do stosowania metadonu obejmują szereg stanów klinicznych, w których podanie leku może prowadzić do poważnych powikłań lub nasilenia istniejących zaburzeń. Znajomość pełnego profilu przeciwwskazań jest niezbędna dla personelu medycznego kwalifikującego pacjentów do leczenia substancjami zawierającymi metadon.¹

Nadwrażliwość na substancję czynną i substancje pomocnicze

Przeciwwskazaniem bezwzględnym do stosowania metadonu jest nadwrażliwość na substancję czynną (metadonu chlorowodorek) lub którąkolwiek z substancji pomocniczych zawartych w preparatach. W przypadku preparatu Misyo dodatkowo przeciwwskazana jest nadwrażliwość na benzoesany.^{2 3}

Należy zwrócić szczególną uwagę na substancje pomocnicze zawarte w poszczególnych preparatach metadonu, które mogą wywoływać reakcje nadwrażliwości:

• Methadone hydrochloride INN-FARM zawiera sorbitol (E 420), sodu benzoesan (E 211) oraz żółcień pomarańczową FCF (E 110)⁴
• Methadone Hydrochloride Molteni zawiera sacharozę, glicerol i sodu benzoesan (E 211)⁵
• Misyo zawiera sorbitol płynny, niekrystalizujący (E240) oraz sodu benzoesan (E211)⁶

Przeciwwskazania związane z chorobami układu oddechowego

Astma oskrzelowa

Metadon jest przeciwwskazany podczas ostrego napadu astmy oskrzelowej. Dotyczy to wszystkich preparatów zawierających metadon, w tym Methadone hydrochloride INN-FARM oraz Misyo.^{7 8} W przypadku preparatu Methadone Hydrochloride Molteni przeciwwskazanie obejmuje nasilone napady astmy oskrzelowej.⁹

Niewydolność oddechowa

Depresja oddechowa, szczególnie w obecności sinicy i nadmiernej ilości wydzieliny oskrzelowej, stanowi bezwzględne przeciwwskazanie do stosowania metadonu.¹⁰ Preparat Methadone Hydrochloride Molteni nie powinien być stosowany u pacjentów z niewydolnością oddechową, przewlekłą obturacyjną chorobą płuc oraz sercem płucnym.¹¹

Przeciwwskazania związane z układem nerwowym

Metadon jest przeciwwskazany u pacjentów z urazem głowy i zwiększonym ciśnieniem śródczaszkowym.¹² W przypadku preparatu Methadone Hydrochloride Molteni przeciwwskazania obejmują uszkodzenie ośrodkowego układu nerwowego (OUN) i wzrost ciśnienia wewnątrzczaszkowego.¹³

Przeciwwskazania kardiologiczne

Wydłużenie odstępu QT

Metadon jest przeciwwskazany u osób z wydłużonym odstępem QT, w tym z wrodzonym zespołem wydłużonego odstępu QT. Przeciwwskazanie to dotyczy preparatów Methadone hydrochloride INN-FARM oraz Misyo.^{14 15}

Inne choroby serca

Methadone Hydrochloride Molteni jest przeciwwskazany u pacjentów z organicznymi chorobami serca oraz niedociśnieniem tętniczym.¹⁶ Dodatkowo, przeciwwskazaniem jest oligemia.¹⁷

Zaburzenia funkcji wątroby i nerek

Wszystkie opioidowe leki przeciwbólowe, w tym metadon, nie powinny być stosowane u pacjentów z ciężką niewydolnością wątroby, ponieważ może to prowadzić do wystąpienia encefalopatii wrotno-układowej.^{18 19}

Preparat Methadone Hydrochloride Molteni jest przeciwwskazany w przypadku ciężkich zaburzeń czynności wątroby i nerek.²⁰

Przeciwwskazania ze strony układu pokarmowego

Metadon jest przeciwwskazany u pacjentów z wrzodziejącym zapaleniem jelita grubego, ponieważ podanie produktu może wywołać toksyczne rozszerzenie lub skurcz jelita grubego.²¹

Przeciwwskazaniem do stosowania metadonu jest również skurcz dróg żółciowych.²²

Przeciwwskazania ze strony układu moczowego

Skurcz dróg moczowych stanowi przeciwwskazanie do stosowania metadonu.²³

Przeciwwskazania związane z ciążą i porodem

Stosowanie metadonu w czasie porodu nie jest zalecane, ponieważ przedłużone działanie metadonu zwiększa ryzyko depresji oddechowej u noworodków.^{24 25}

Methadone Hydrochloride Molteni nie jest wskazany do znieczulenia w położnictwie. Ze względu na długi okres półtrwania może powodować hamowanie czynności ośrodka oddechowego u noworodka.²⁶

Interakcje lekowe stanowiące przeciwwskazanie

Jednoczesne podawanie metadonu z inhibitorami monoaminooksydazy (MAO) jest przeciwwskazane. Przeciwwskazane jest również podawanie metadonu w czasie krótszym niż 2 tygodnie od odstawienia inhibitorów MAO.^{27 28}

Przeciwwskazania dodatkowe

Alkoholizm

Ostra postać alkoholizmu stanowi przeciwwskazanie do stosowania metadonu.^{29 30}

Brak uzależnienia od opioidów

Metadon nie powinien być stosowany u pacjentów, którzy nie są uzależnieni od opioidów. Jest to przeciwwskazanie związane z ryzykiem wystąpienia poważnych działań niepożądanych u osób bez tolerancji na opioidy.^{31 32}

Choroby metaboliczne

W przypadku preparatu Methadone Hydrochloride Molteni przeciwwskazaniem jest niewyrównana cukrzyca oraz porfiria.³³

Przeciwwskazania w pediatrii

Nie zaleca się stosowania metadonu jako środka przeciwbólowego u dzieci, ponieważ dotychczasowe badania kliniczne nie są wystarczające do ustalenia właściwego sposobu dawkowania.³⁴

Zestawienie przeciwwskazań do stosowania metadonu

Wnioski kliniczne

Przy kwalifikacji pacjenta do leczenia metadonem należy dokładnie przeanalizować wszystkie potencjalne przeciwwskazania, biorąc pod uwagę zarówno wspólne przeciwwskazania dla wszystkich preparatów metadonu, jak i specyficzne dla poszczególnych produktów leczniczych. Szczególną uwagę należy zwrócić na pacjentów z chorobami układu oddechowego, zaburzeniami rytmu serca, niewydolnością wątroby i nerek oraz kobiety w ciąży, zwłaszcza w okresie okołoporodowym.^{35 36}

Należy pamiętać, że metadon powinien być stosowany wyłącznie u osób uzależnionych od opioidów, gdy jest stosowany w programach leczenia substytucyjnego. Podanie metadonu osobom nieuzależnionym może prowadzić do poważnych działań niepożądanych, a nawet zagrażać życiu.^{37 38}

Szczególną ostrożność należy zachować przy kwalifikacji pacjentów z zaburzeniami rytmu serca, zwłaszcza z wydłużonym odstępem QT, ze względu na potencjalne ryzyko arytmii, które może wystąpić podczas leczenia metadonem.^{39 40}