Wskazania do stosowania
Kwas para-aminobenzoesowy

Wskazania do stosowania kwasu para-aminobenzoesowego

Kwas para-aminobenzoesowy (PABA) jest substancją pomocniczą występującą w śladowych ilościach w różnych szczepionkach stosowanych w profilaktyce chorób zakaźnych. Jako składnik pomocniczy, kwas para-aminobenzoesowy nie stanowi substancji czynnej o działaniu terapeutycznym, jednak jego obecność w preparatach immunologicznych wymaga uwzględnienia przy kwalifikacji pacjentów do szczepienia.<sup data-drug="Boostrix Polio" data-section="Nazwa produktu leczniczego, skład jakościowy i ilościowy, postać farmaceutyczna" title="Szczepionka zawiera 1<sup data-drug="Infanrix-IPV" data-section="Nazwa produktu leczniczego, skład jakościowy i ilościowy, postać farmaceutyczna" title="Szczepionka zawiera 2³

Zawartość kwasu para-aminobenzoesowego w szczepionkach

Na podstawie analizy charakterystyk produktów leczniczych, kwas para-aminobenzoesowy występuje w następujących szczepionkach w określonych ilościach:

Wskazania kliniczne dla szczepionek zawierających kwas para-aminobenzoesowy

Szczepionki zawierające śladowe ilości kwasu para-aminobenzoesowego, zgodnie z charakterystykami produktów leczniczych, mają następujące wskazania:

Boostrix Polio

Szczepionka Boostrix Polio jest wskazana do szczepienia przypominającego (tzw. booster) przeciwko błonicy, tężcowi, krztuścowi i poliomyelitis u osób w wieku od 3 lat. Zawiera ona bardzo małą ilość kwasu para-aminobenzoesowego (< 0,07 nanograma na dawkę), co należy uwzględnić przy kwalifikacji pacjenta.⁴<sup data-drug="Boostrix Polio" data-section="Nazwa produktu leczniczego, skład jakościowy i ilościowy, postać farmaceutyczna" title="Szczepionka zawiera 5

Dodatkowo szczepionka ta jest wskazana do biernej ochrony przed krztuścem we wczesnym niemowlęctwie, uzyskiwanej po zaszczepieniu matki w czasie trwania ciąży. Zastosowanie tej szczepionki powinno być zgodne z oficjalnymi zaleceniami.⁶

Infanrix-IPV

Szczepionka Infanrix-IPV, podobnie jak Boostrix Polio, zawiera śladowe ilości kwasu para-aminobenzoesowego (< 0,07 nanograma na dawkę). Jest wskazana do szczepienia uzupełniającego i przypominającego przeciwko błonicy, tężcowi, krztuścowi i poliomyelitis, jednak w węższej grupie wiekowej – u dzieci w wieku od 16 miesięcy do 13 lat włącznie, które otrzymały uprzednio szczepienie pierwotne przeciw tym chorobom.⁷<sup data-drug="Infanrix-IPV" data-section="Nazwa produktu leczniczego, skład jakościowy i ilościowy, postać farmaceutyczna" title="Szczepionka zawiera 8

Stosowanie szczepionki Infanrix-IPV powinno być zgodne z oficjalnie obowiązującymi zaleceniami.⁹

Priorix

Szczepionka Priorix zawiera nieco większą ilość kwasu para-aminobenzoesowego (6,5 nanograma na dawkę) w porównaniu do wcześniej wymienionych szczepionek. Jest przeznaczona do czynnego uodparniania przeciwko odrze, śwince i różyczce dzieci po ukończeniu 9. miesiąca życia, młodzieży oraz osób dorosłych.¹⁰¹¹

Rekomendacje dla lekarzy dotyczące zastosowania szczepionek zawierających kwas para-aminobenzoesowy

Przy kwalifikacji pacjenta do szczepienia preparatami zawierającymi kwas para-aminobenzoesowy należy uwzględnić następujące aspekty:

• Zawartość kwasu para-aminobenzoesowego w omawianych szczepionkach jest śladowa (nanogramowe ilości), niemniej jednak należy mieć świadomość jego obecności, zwłaszcza u pacjentów z wywiadem alergicznym.<sup data-drug="Boostrix Polio" data-section="Nazwa produktu leczniczego, skład jakościowy i ilościowy, postać farmaceutyczna" title="Szczepionka zawiera 12<sup data-drug="Infanrix-IPV" data-section="Nazwa produktu leczniczego, skład jakościowy i ilościowy, postać farmaceutyczna" title="Szczepionka zawiera 13¹⁴
• W przypadku szczepionki Boostrix Polio należy pamiętać o możliwości zastosowania u kobiet w ciąży w celu zapewnienia biernej ochrony niemowląt przed krztuścem.¹⁵
• Szczepionka Infanrix-IPV jest dedykowana węższej grupie wiekowej (16 miesięcy – 13 lat) i służy jako szczepienie uzupełniające lub przypominające.¹⁶
• Szczepionka Priorix może być stosowana u dzieci już od 9. miesiąca życia, co należy uwzględnić przy planowaniu schematów szczepień.¹⁷

Zasady kwalifikacji pacjentów do szczepień preparatami zawierającymi kwas para-aminobenzoesowy

Lekarz kwalifikujący pacjenta do szczepienia powinien:

• Zapoznać się z pełną charakterystyką produktu leczniczego, zwracając uwagę na substancje pomocnicze, w tym kwas para-aminobenzoesowy.<sup data-drug="Boostrix Polio" data-section="Nazwa produktu leczniczego, skład jakościowy i ilościowy, postać farmaceutyczna" title="Substancje pomocnicze o znanym działaniu: Szczepionka zawiera 18<sup data-drug="Infanrix-IPV" data-section="Nazwa produktu leczniczego, skład jakościowy i ilościowy, postać farmaceutyczna" title="Substancje pomocnicze o znanym działaniu: Szczepionka zawiera 19²⁰
• Zebrać dokładny wywiad alergologiczny, uwzględniając potencjalne reakcje na substancje pomocnicze.
• Dostosować wybór preparatu do wieku pacjenta i wskazań zgodnie z charakterystyką produktu leczniczego i oficjalnymi zaleceniami.²¹²²
• W przypadku szczepienia kobiet w ciąży przeciw krztuścowi, rozważyć zastosowanie szczepionki Boostrix Polio, biorąc pod uwagę korzyści dla noworodka z biernego uodpornienia.²³

Postępowanie w szczególnych sytuacjach klinicznych

Podczas kwalifikacji pacjenta do szczepienia preparatami zawierającymi kwas para-aminobenzoesowy należy uwzględnić:

1. Kobiety w ciąży – szczepionka Boostrix Polio jest dedykowana także do stosowania u kobiet w ciąży w celu zapewnienia biernej ochrony noworodków przed krztuścem.²⁴
2. Niemowlęta – szczepionkę Priorix można stosować już od 9. miesiąca życia, co ma znaczenie w sytuacjach epidemiologicznych wymagających wcześniejszego uodpornienia.²⁵
3. Dzieci wymagające szczepień uzupełniających – szczepionka Infanrix-IPV jest dedykowana dzieciom w wieku od 16 miesięcy do 13 lat, które otrzymały wcześniej szczepienie podstawowe.²⁶

Kwas para-aminobenzoesowy, obecny w śladowych ilościach w omawianych szczepionkach, nie stanowi substancji czynnej o działaniu terapeutycznym, a jedynie substancję pomocniczą. Zastosowanie szczepionek zawierających tę substancję powinno być determinowane wskazaniami klinicznymi i oficjalnymi zaleceniami dotyczącymi immunoprofilaktyki chorób zakaźnych, a nie obecnością samego kwasu para-aminobenzoesowego.²⁷²⁸