Dawkowanie i sposób podawania
Kwas para-aminobenzoesowy
Kwas para-aminobenzoesowy (PABA) jest stosowany jako substancja pomocnicza w szczepionkach takich jak Boostrix Polio, Infanrix-IPV oraz Priorix, z zawartością PABA w dawce mieszczącą się w zakresie od <0,07 nanograma (Boostrix Polio, Infanrix-IPV) do 6,5 nanograma (Priorix) na 0,5 ml dawkę. Dawkowanie szczepionek jest ściśle określone i zależy od wieku pacjenta oraz historii szczepień. Boostrix Polio jest podawany głęboko domięśniowo u osób od 3 roku życia, z możliwością dodatkowych dawek u pacjentów o nieznanej historii szczepień. Infanrix-IPV stosuje się u dzieci bez ograniczeń wiekowych, podając domięśniowo, natomiast Priorix podaje się podskórnie lub domięśniowo u osób od 9 miesiąca życia, z zaleceniem podania drugiej dawki w drugim roku życia, szczególnie u niemowląt 9-12 miesięcznych. Szczepionki zawierające PABA wymagają uwzględnienia w wywiadzie alergii na PABA oraz innych składników, a także zaburzeń krzepnięcia, które mogą wpływać na drogę podania (np. podskórne podanie Priorix u pacjentów z trombocytopenią).
Dawkowanie i sposób podawania kwasu para-aminobenzoesowego
Kwas para-aminobenzoesowy (PABA) występuje jako substancja pomocnicza w kilku produktach leczniczych, w tym w szczepionkach. Jego obecność w preparatach medycznych wymaga szczególnej uwagi podczas wywiadu medycznego z pacjentem ze względu na potencjalne działania niepożądane oraz interakcje. Dawkowanie tej substancji jest ściśle kontrolowane i zależy od konkretnego produktu leczniczego, w którym się znajduje.<sup data-drug="Boostrix Polio" data-section="Nazwa produktu leczniczego, skład jakościowy i ilościowy, postać farmaceutyczna" title="Substancje pomocnicze o znanym działaniu: Szczepionka zawiera 1
Zawartość kwasu para-aminobenzoesowego w poszczególnych szczepionkach
Kwas para-aminobenzoesowy występuje w różnych stężeniach w zależności od preparatu szczepionkowego. Zawartość PABA jest zawsze dokładnie określona w charakterystyce produktu leczniczego i należy ją uwzględnić podczas kwalifikacji pacjenta do szczepienia. W szczepionkach ilość tej substancji jest śladowa, jednak istotna z punktu widzenia bezpieczeństwa pacjenta.<sup data-drug="Infanrix-IPV" data-section="Nazwa produktu leczniczego, skład jakościowy i ilościowy, postać farmaceutyczna" title="Substancje pomocnicze o znanym działaniu: Szczepionka zawiera 2
W szczepionkach dostępnych na rynku farmaceutycznym ilość kwasu para-aminobenzoesowego jest ściśle kontrolowana i mieści się w zakresie od niecałych 0,07 nanograma do 6,5 nanograma na dawkę szczepionki. Ta niewielka ilość jest wystarczająca do pełnienia funkcji pomocniczej, jednocześnie minimalizując ryzyko działań niepożądanych.3
Dawkowanie szczepionek zawierających kwas para-aminobenzoesowy
Dawkowanie szczepionek zawierających kwas para-aminobenzoesowy jest zależne od typu preparatu, wieku pacjenta oraz schematu szczepień. Poniżej przedstawiono schematy dawkowania dla poszczególnych szczepionek, z uwzględnieniem zawartości PABA jako substancji pomocniczej.4
Boostrix Polio
Boostrix Polio to szczepionka przeciw błonicy, tężcowi, krztuścowi i poliomyelitis, zawierająca mniej niż 0,07 nanograma kwasu para-aminobenzoesowego w dawce 0,5 ml. Zalecana jest pojedyncza dawka szczepionki (0,5 ml) dla osób w wieku od 3 lat. Szczepionka może być stosowana również u kobiet ciężarnych w drugim i trzecim trymestrze ciąży, zgodnie z oficjalnymi zaleceniami.5
W przypadku pacjentów o nieznanej historii szczepień lub z nieukończonym cyklem szczepień przeciwko błonicy, tężcowi i krztuścowi, zaleca się podanie dodatkowych dawek. W oparciu o dane dotyczące dorosłych, rekomendowane jest podanie dwóch dodatkowych dawek szczepionki zawierającej antygeny błonicy i tężca po 1 i 6 miesiącach od podania pierwszej dawki w celu uzyskania maksymalnej odpowiedzi immunologicznej.6
Szczepionka Boostrix Polio podawana jest głęboko domięśniowo, najlepiej w okolice mięśnia naramiennego. Może być też stosowana w ramach postępowania z ranami niosącymi ryzyko zachorowania na tężec u osób, które otrzymały wcześniej cykl szczepienia podstawowego toksoidem tężcowym.7
Infanrix-IPV
Infanrix-IPV to szczepionka przeciw błonicy, tężcowi, krztuścowi i poliomyelitis, zawierająca mniej niż 0,07 nanograma kwasu para-aminobenzoesowego w dawce 0,5 ml. Zalecana jest pojedyncza dawka szczepionki (0,5 ml).8
Infanrix-IPV może być stosowany u dzieci, które wcześniej otrzymały szczepionki zawierające pełnokomórkową lub acelularną składową krztuśca oraz szczepionki przeciwko poliomyelitis doustne zawierające żywe, atenuowane wirusy lub w postaci wstrzyknięć zawierające inaktywowane wirusy.9
Szczepionka Infanrix-IPV powinna być podawana domięśniowo, preferowanym miejscem podania jest mięsień naramienny. U bardzo małych dzieci szczepionkę można podawać w przednio-boczną część uda. Szczepionki nie należy podawać donaczyniowo.10
Priorix
Priorix to szczepionka przeciw odrze, śwince i różyczce, zawierająca 6,5 nanograma kwasu para-aminobenzoesowego w każdej dawce. Dawkowanie tej szczepionki zależy od wieku pacjenta.11
Dla osób w wieku 12 miesięcy i starszych zaleca się podanie jednej dawki (0,5 ml) szczepionki. Druga dawka powinna zostać podana zgodnie z oficjalnymi zaleceniami. Szczepionka Priorix może być stosowana u osób, które zostały uprzednio zaszczepione inną monowalentną lub skojarzoną szczepionką przeciw odrze, śwince i różyczce.12
W przypadku niemowląt w wieku od 9 do 12 miesięcy, które mogą nie wytworzyć wystarczającej odpowiedzi na składniki szczepionki, druga dawka szczepionki Priorix powinna zostać podana w drugim roku życia, najlepiej w ciągu 3 miesięcy od podania pierwszej dawki. Odstęp pomiędzy dawkami nie powinien być krótszy niż 4 tygodnie.13
Priorix podaje się podskórnie, jakkolwiek można także podać domięśniowo, w obszar mięśnia naramiennego lub w przednio-boczną część uda. Szczepionka powinna zostać podana podskórnie u pacjentów z trombocytopenią lub u których występują zaburzenia krzepnięcia.14
Tabela dawkowania kwasu para-aminobenzoesowego w szczepionkach
| Produkt leczniczy | Zawartość kwasu para-aminobenzoesowego na dawkę | Dawkowanie | Grupa wiekowa | Droga podania | Schemat podawania |
|---|---|---|---|---|---|
| Boostrix Polio | < 0,07 nanograma | 0,5 ml (1 dawka) | Osoby od 3 roku życia | Głęboko domięśniowo (mięsień naramienny) | Pojedyncza dawka; dla osób o nieznanej historii szczepień: dodatkowe dawki po 1 i 6 miesiącach |
| Infanrix-IPV | < 0,07 nanograma | 0,5 ml (1 dawka) | Dzieci (bez określonego limitu wieku) | Domięśniowo (mięsień naramienny lub przednio-boczna część uda u małych dzieci) | Pojedyncza dawka |
| Priorix | 6,5 nanograma | 0,5 ml po rekonstytucji | Osoby od 9 miesiąca życia | Podskórnie (lub domięśniowo w mięsień naramienny lub przednio-boczną część uda) | ≥ 12 miesięcy: jedna dawka z drugą dawką zgodnie z zaleceniami 9-12 miesięcy: dwie dawki, druga w drugim roku życia, najlepiej w ciągu 3 miesięcy od pierwszej (minimalny odstęp 4 tygodnie) |
Uwagi podczas wywiadu medycznego
Podczas przeprowadzania wywiadu medycznego przed podaniem szczepionki zawierającej kwas para-aminobenzoesowy należy zwrócić szczególną uwagę na następujące aspekty:
- Historia reakcji alergicznych na kwas para-aminobenzoesowy lub inne składniki szczepionki
- Występowanie zaburzeń krzepnięcia lub trombocytopenii, które mogą wpływać na sposób podania szczepionki (preferowane podanie podskórne w przypadku Priorix)
- U kobiet w ciąży – Boostrix Polio może być stosowany w drugim i trzecim trymestrze ciąży
15
16
Istotne jest również zebranie pełnej historii wcześniejszych szczepień pacjenta, ponieważ może to wpłynąć na decyzję o liczbie i odstępach między podawanymi dawkami. W przypadku pacjentów o nieznanej historii szczepień lub z nieukończonym cyklem szczepień, schematy dawkowania mogą ulec modyfikacji.17
Specjalne grupy pacjentów
W przypadku szczególnych grup pacjentów należy uwzględnić specyficzne zalecenia dotyczące dawkowania i sposobu podawania szczepionek zawierających kwas para-aminobenzoesowy:
Kobiety w ciąży: Boostrix Polio może być podawany kobietom ciężarnym w drugim i trzecim trymestrze ciąży, zgodnie z oficjalnymi zaleceniami.18
Pacjenci z zaburzeniami krzepnięcia: W przypadku szczepionki Priorix u pacjentów z trombocytopenią lub zaburzeniami krzepnięcia zaleca się podanie podskórne, aby zminimalizować ryzyko krwawienia.19
Niemowlęta poniżej 9 miesiąca życia: W przypadku szczepionki Priorix nie określono bezpieczeństwa stosowania ani skuteczności u niemowląt w wieku poniżej 9 miesięcy.20
Dzieci poniżej 3 roku życia: Nie określono bezpieczeństwa stosowania i skuteczności produktu Boostrix Polio u dzieci w wieku poniżej 3 lat.21
Pacjenci po ranach z ryzykiem tężca: Boostrix Polio można podawać w ramach postępowania z ranami niosącymi ryzyko zachorowania na tężec u osób, które otrzymały wcześniej cykl szczepienia podstawowego toksoidem tężcowym i u których istnieje wskazanie do szczepienia przypominającego przeciwko błonicy, krztuścowi i poliomyelitis. Równolegle należy podać immunoglobulinę przeciwtężcową, zgodnie z oficjalnymi zaleceniami.22
Kolejne rozdziały
Zapraszamy do dalszego czytania naszego leksykonu.
Wybierz kolejny rozdział z menu poniżej, aby otworzyć nową podstronę kompedium wiedzy i uzyskać szczegółowe informację o leku, substancji lub chorobie.
- Dawkowanie i sposób podawania
- Działania niepożądane
- Interakcje
- Przeciwwskazania stosowania
- Przedawkowanie
- Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie
- Specjalne ostrzeżenia i środki ostrożności
- Właściwości farmakodynamiczne
- Właściwości farmakokinetyczne
- Wpływ na zdolność prowadzenia pojazdów i obsługiwania maszyn
- Wskazania do stosowania