Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie
Kozłek

Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie stosowania kozłka

W dostępnych charakterystykach produktów leczniczych zawierających korzeń kozłka (Valeriana officinalis L., radix) znajdują się ograniczone dane dotyczące przedklinicznych badań bezpieczeństwa stosowania tej substancji. Większość preparatów nie posiada kompleksowych danych na temat bezpieczeństwa przedklinicznego, a dla wielu produktów złożonych nie prowadzono badań toksyczności dla całej kompozycji.¹²³

Toksyczność ostra i krótkoterminowa

Dane z badań toksykologicznych wskazują, że wyciągi z korzenia kozłka charakteryzują się stosunkowo niską toksycznością zarówno w badaniach toksyczności ostrej, jak i przy podawaniu krótkoterminowym.⁴⁵

W badaniach toksyczności ostrej wyznaczono wartości LD50 dla różnych składników aktywnych korzenia kozłka:

• Dla waleranonu wartość LD50 wynosiła 460-3160 mg/kg u myszy oraz 1000-3160 mg/kg u szczurów, przy czym dla obu gatunków była wyższa niż 3160 mg/kg⁶⁷
• W badaniu z alkoholowym wyciągiem z korzenia kozłka po podaniu dootrzewnowym u myszy LD50 wynosiło 3,3 g/kg⁸

Toksyczność przewlekła

W badaniach toksyczności po wielokrotnym podaniu wyciągów alkoholowych z korzenia kozłka również wykazano niski poziom toksyczności:⁹

• U szczurów po dootrzewnowym podawaniu etanolowego wyciągu z korzenia kozłka w dawce 400-600 mg/kg przez 45 dni nie zaobserwowano znaczących zmian w masie ciała oraz parametrach krwi i moczu w porównaniu do grupy kontrolnej¹⁰
• W innym badaniu, po podaniu szczurom alkoholowego ekstraktu z korzenia kozłka w dawkach 300 mg/kg i 600 mg/kg dziennie przez 30 dni, nie odnotowano istotnych różnic we wzroście, ciśnieniu tętniczym, masie kluczowych narządów oraz parametrach hematologicznych i biochemicznych w porównaniu z grupą kontrolną¹¹

Toksyczność reprodukcyjna

Dla większości produktów zawierających korzeń kozłka nie przeprowadzono badań toksyczności reprodukcyjnej. Brak jest systematycznych danych dotyczących wpływu kozłka na rozród i rozwój potomstwa.¹²¹³¹⁴

Genotoksyczność i kancerogenność

Dla większości preparatów zawierających korzeń kozłka nie przeprowadzono systematycznych badań dotyczących genotoksyczności i kancerogenności.¹⁵¹⁶

W przypadku produktu Valerin opisano potencjalne działanie alkilujące, mutagenne i cytotoksyczne walepotriatów i produktów ich rozkładu, jednak w tym produkcie występują one jedynie w śladowych ilościach.¹⁷

W przypadku produktu Nervosol-K, zawierającego korzeń kozłka w kombinacji z innymi ziołami, wskazano na możliwość wystąpienia efektu genotoksycznego i rakotwórczego w przypadku znacznej ekspozycji na promieniowanie UV.¹⁸

Bezpieczeństwo stosowania składników towarzyszących

W produktach złożonych zawierających korzeń kozłka wraz z szyszką chmielu dostępne są również pewne dane dotyczące bezpieczeństwa tego drugiego składnika:

• W przypadku wyciągów z szyszek chmielu, wcześniejsze doniesienia o działaniu estrogennym nie zostały potwierdzone¹⁹²⁰
• Istnieją dane wskazujące, że oczyszczona frakcja wodna szyszek chmielu może powodować niewielkie zmniejszenie masy jajników u myszy i potencjalnie zmniejszać wrażliwość jajników na gonadotropinę²¹²²
• Badania genotoksyczności wodno-etanolowych wyciągów z szyszek chmielu dały wyniki negatywne, natomiast nie przeprowadzono takich badań dla wyciągów wodnych²³

Podsumowanie bezpieczeństwa przedklinicznego

Dostępne dane przedkliniczne dotyczące bezpieczeństwa stosowania korzenia kozłka są ograniczone, jednak przeprowadzone badania wskazują na jego niską toksyczność zarówno w przypadku jednorazowego, jak i wielokrotnego podania. Większość danych pochodzi z badań na różnych gatunkach zwierząt, głównie gryzoni, przy czym badania te koncentrowały się przede wszystkim na ocenie toksyczności ostrej i krótkoterminowej.²⁴

W przypadku wielu produktów leczniczych zawierających korzeń kozłka i inne substancje roślinne, nie przeprowadzono kompleksowych badań przedklinicznych. Dla tradycyjnych produktów leczniczych roślinnych wyniki badań przedklinicznych często nie są wymagane, co również tłumaczy brak pełnych danych dotyczących bezpieczeństwa stosowania.²⁵

Konieczne są dalsze badania, szczególnie w zakresie toksyczności reprodukcyjnej, genotoksyczności i kancerogenności, aby pełniej ocenić profil bezpieczeństwa korzenia kozłka oraz produktów leczniczych go zawierających.²⁶²⁷