Specjalne ostrzeżenia i środki ostrożności
Gonadotropina menopauzalna

Specjalne ostrzeżenia i środki ostrożności dotyczące stosowania gonadotropiny menopauzalnej

Stosowanie gonadotropiny menopauzalnej (HMG) w leczeniu niepłodności wymaga zachowania szczególnych środków ostrożności ze względu na potencjalne zagrożenia i powikłania towarzyszące terapii. HMG, uzyskiwana z moczu kobiet po menopauzie, zawiera ludzki hormon folikulotropowy (FSH) i ludzki hormon luteinizujący (LH), a jej aktywność LH jest zwiększana przez dodanie ludzkiej gonadotropiny kosmówkowej (hCG) uzyskiwanej z moczu kobiet w ciąży.¹

Ryzyko reakcji anafilaktycznych

Podczas terapii gonadotropiną menopauzalną mogą wystąpić reakcje anafilaktyczne, szczególnie u pacjentek ze znaną nadwrażliwością na gonadotropiny. Z tego powodu pierwsze wstrzyknięcie preparatu Mensinorm Set powinno odbywać się pod bezpośrednią kontrolą lekarza, w warunkach umożliwiających przeprowadzenie ewentualnej resuscytacji krążeniowo-oddechowej.²

Zasady samodzielnego podawania leku

Samodzielne wstrzyknięcia gonadotropiny menopauzalnej mogą być wykonywane wyłącznie przez pacjentki charakteryzujące się silną motywacją i odpowiednim przeszkoleniem. Przed rozpoczęciem samodzielnego podawania leku, pacjentka musi otrzymać szczegółowe instrukcje dotyczące techniki wykonywania wstrzyknięć podskórnych, obejmujące informacje o możliwych miejscach wstrzyknięcia oraz sposobie przygotowania roztworu do iniekcji.³

Ocena przed rozpoczęciem leczenia

Przed wdrożeniem terapii gonadotropiną menopauzalną konieczne jest przeprowadzenie dokładnej diagnostyki niepłodności u pary oraz wykluczenie możliwych przeciwwskazań do ciąży. Szczególnie istotne jest przeprowadzenie badań w kierunku:⁴

• Niedoczynności tarczycy – zaburzenie wpływające na cykl menstruacyjny i płodność
• Niedoboru hormonów kory nadnerczy – może zaburzać gospodarkę hormonalną
• Hiperprolaktynemii – podwyższony poziom prolaktyny może hamować owulację
• Guzów przysadki i podwzgórza – mogą wpływać na wydzielanie hormonów płciowych

⁵

W przypadku wykrycia któregokolwiek z powyższych zaburzeń, należy zastosować odpowiednie, swoiste leczenie przed rozpoczęciem terapii gonadotropiną menopauzalną.⁶

Zespół hiperstymulacji jajników (OHSS)

Przed rozpoczęciem terapii gonadotropiną menopauzalną niezbędne jest wykonanie badania ultrasonograficznego (USG) w celu określenia stadium rozwoju pęcherzyków jajnikowych oraz oznaczenie stężenia estradiolu w surowicy krwi. Parametry te należy regularnie monitorować w trakcie leczenia, co ma szczególne znaczenie we wczesnej fazie stymulacji.⁷

U pacjentek leczonych gonadotropiną menopauzalną istnieje ryzyko niepożądanej hiperstymulacji jajników, charakteryzującej się rozwojem dużej liczby pęcherzyków jajnikowych i gwałtownym wzrostem stężenia estradiolu – nawet ponad dwukrotnym w ciągu 2-3 kolejnych dni, prowadzącym do osiągnięcia nadmiernie wysokich wartości. Rozpoznanie hiperstymulacji jajników można potwierdzić badaniem USG.⁸

W przypadku wystąpienia niepożądanej hiperstymulacji jajników (niewystępującej w ramach kontrolowanej hiperstymulacji jajników w programach technik wspomaganego rozrodu) należy:⁹

• Przerwać podawanie preparatu Mensinorm Set
• Unikać zajścia w ciążę
• Nie podawać hCG, gdyż może to spowodować, oprócz wielokrotnej owulacji, rozwój zespołu hiperstymulacji jajników (OHSS)

¹⁰

Objawy kliniczne OHSS

Łagodny i umiarkowany OHSS charakteryzuje się następującymi objawami:¹¹

• Ból brzucha
• Nudności
• Biegunka
• Łagodne do umiarkowanego powiększenie jajników i torbieli jajników

¹²

Ciężki OHSS występuje rzadko, ale może zagrażać życiu pacjentki. Stan ten charakteryzują:¹³

• Duże torbiele jajników (bliskie pęknięcia)
• Wodobrzusze
• Częsty wysięk opłucnowy
• Zwiększenie masy ciała

¹⁴

W rzadkich przypadkach przebieg OHSS może być powikłany żylną lub tętniczą chorobą zakrzepowo-zatorową.¹⁵

Potencjalne powikłania ciążowe związane z terapią gonadotropiną menopauzalną

Ciąże mnogie

U pacjentek poddawanych procedurom wspomaganego rozrodu (ART) z wykorzystaniem gonadotropiny menopauzalnej ryzyko wystąpienia ciąży mnogiej jest związane głównie z liczbą przeniesionych zarodków. Natomiast u pacjentek otrzymujących lek w celu wzbudzenia owulacji częstość występowania ciąż i porodów mnogich jest większa niż w przypadku zapłodnienia naturalnego.¹⁶

Większość ciąż mnogich będących rezultatem terapii gonadotropiną menopauzalną to ciąże bliźniacze. W celu zminimalizowania ryzyka ciąży mnogiej zaleca się dokładne monitorowanie odpowiedzi jajników na leczenie.¹⁷

Utrata ciąży

Częstość poronień spontanicznych u pacjentek leczonych FSH, w tym gonadotropiną menopauzalną zawierającą FSH, jest wyższa niż w populacji ogólnej, jednak porównywalna z częstością występowania poronień u kobiet z innymi zaburzeniami płodności.¹⁸

Ciąża pozamaciczna

Pacjentki niepłodne poddawane zabiegom wspomaganego rozrodu, szczególnie zapłodnieniu in vitro (IVF), często mają nieprawidłowości jajowodów, co zwiększa ryzyko wystąpienia ciąży pozamacicznej. Z tego powodu istotne jest wczesne ultrasonograficzne potwierdzenie, że ciąża jest umiejscowiona prawidłowo (wewnątrzmacicznie).¹⁹

Wrodzone wady rozwojowe

Częstość występowania wrodzonych wad rozwojowych po zastosowaniu technik wspomaganego rozrodu (ART) z wykorzystaniem gonadotropiny menopauzalnej może być nieco większa niż w przypadku zapłodnień spontanicznych. Uważa się, że jest to spowodowane czynnikami takimi jak:²⁰

• Różnice w cechach rodzicielskich (np. zaawansowany wiek matki)
• Parametry nasienia
• Występowanie ciąż mnogich

²¹

Nowotwory układu rozrodczego

Istnieją doniesienia o występowaniu nowotworów jajników oraz układu rozrodczego, zarówno łagodnych, jak i złośliwych, u kobiet poddawanych wielokrotnie terapii niepłodności z zastosowaniem gonadotropiny menopauzalnej. Dotychczas nie ustalono jednoznacznie, czy leczenie gonadotropinami zwiększa ryzyko podstawowe wystąpienia tych nowotworów u niepłodnych kobiet.²²

Zdarzenia zakrzepowo-zatorowe

Leczenie gonadotropiną menopauzalną może wiązać się z podwyższonym ryzykiem wystąpienia żylnych lub tętniczych zaburzeń zakrzepowo-zatorowych u kobiet z obecnymi czynnikami ryzyka, takimi jak:^{30 kg/m2) lub trombofilią, ryzyko wystąpienia żylnych lub tętniczych zaburzeń zakrzepowo-zatorowych w trakcie lub po zakończeniu leczenia gonadotropinami może być większe.”>23}

• Ogólnie znane czynniki ryzyka zaburzeń zakrzepowo-zatorowych
• Epizody zakrzepowo-zatorowe w wywiadzie pacjentki lub wywiadzie rodzinnym
• Otyłość olbrzymia (współczynnik BMI >30 kg/m²)
• Trombofilia

^{30 kg/m2) lub trombofilią, ryzyko wystąpienia żylnych lub tętniczych zaburzeń zakrzepowo-zatorowych w trakcie lub po zakończeniu leczenia gonadotropinami może być większe.”>24}

U pacjentek z powyższymi czynnikami ryzyka przed rozpoczęciem leczenia gonadotropiną menopauzalną należy dokładnie ocenić stosunek potencjalnych korzyści do ryzyka zastosowania terapii.²⁵

Informacje dodatkowe

Preparaty gonadotropiny menopauzalnej, takie jak Mensinorm Set, zawierają mniej niż 1 mmol (23 mg) sodu w przygotowanym roztworze do wstrzyknięć, co oznacza, że produkt leczniczy można uznać za „wolny od sodu”.²⁶