Wskazania do stosowania
Glukoza

Wskazania substancji czynnej glukoza w niewydolności nerek

Glukoza jest szeroko stosowana w leczeniu ostrej i przewlekłej niewydolności nerek jako składnik roztworów do dializy otrzewnowej, hemodializy i hemodiafiltracji. Preparaty zawierające glukozę są niezbędne w terapii pacjentów z niewydolnością nerek ze względu na ich właściwości osmotyczne oraz zdolność dostarczania energii.¹

W preparatach do hemofiltracji, hemodializy i hemodiafiltracji, takich jak Accusol 35 Potassium 2 mmol/l i Accusol 35 Potassium 4 mmol/l, glukoza występuje w stężeniu 5,55 mmol/l (co odpowiada 1,0 g glukozy bezwodnej na litr roztworu). Roztwory te są przeznaczone do leczenia zarówno ostrej, jak i przewlekłej niewydolności nerek.²

W przypadku preparatów balance do dializy otrzewnowej, dostępne są różne stężenia glukozy (1,5%, 2,3%, 4,25%), które pozwalają na dostosowanie leczenia do indywidualnych potrzeb pacjenta ze schyłkową (niewyrównaną) przewlekłą niewydolnością nerek o różnej etiologii.³

Zastosowanie glukozy w żywieniu pozajelitowym

Glukoza stanowi kluczowy składnik preparatów do żywienia pozajelitowego, dostarczając niezbędnej energii pacjentom, u których odżywianie doustne lub dojelitowe jest niemożliwe, niewystarczające lub przeciwwskazane.⁴

Preparaty takie jak Aminomix 1 Novum zawierają glukozę (220 g/l jednowodnej, co odpowiada glukozie bezwodnej 200 g/l) i są wskazane do pokrycia dziennego zapotrzebowania na glukozę, aminokwasy, elektrolity i płyny u pacjentów dorosłych i dzieci powyżej 2 lat.⁵

Preparaty Clinimix zawierają różne stężenia glukozy i są wskazane w odżywianiu pozajelitowym w przypadkach, gdy odżywianie doustne lub dojelitowe jest niemożliwe, niedostateczne lub przeciwwskazane. Przykładowo, Clinimix N17G35E dostarcza 350 g glukozy na litr roztworu, natomiast Clinimix N9G15E zawiera 150 g glukozy na litr.^{6 7}

Nowoczesne preparaty do żywienia pozajelitowego, takie jak Finomel i Finomel Peri, zawierają glukozę w trójkomorowych workach wraz z aminokwasami i emulsją tłuszczową. Finomel zawiera 42% roztwór glukozy (137,8–231 g glukozy w zależności od wielkości worka), a Finomel Peri zawiera 13% roztwór glukozy (76,7–142,9 g glukozy).^{8 9}

Glukoza w hemofiltracji w ostrej niewydolności nerek

W terapii ostrej niewydolności nerek stosuje się roztwory do hemofiltracji zawierające glukozę, takie jak Duosol nie zawierający potasu. Roztwór ten zawiera 5,6 mmol/l glukozy (co odpowiada 1,0 g) i jest wskazany do stosowania u pacjentów z ostrą niewydolnością nerek o różnej przyczynie, wymagających ciągłej hemofiltracji.¹⁰

Glukoza w leczeniu odwodnienia i uzupełnianiu płynów

Preparaty zawierające glukozę są powszechnie stosowane w leczeniu odwodnienia oraz uzupełnianiu płynów i elektrolitów. Benelyte, roztwór do infuzji zawierający 10 mg/ml glukozy (co odpowiada 11 mg/ml glukozy jednowodnej), jest wskazany do stosowania u pacjentów pediatrycznych w okołooperacyjnym uzupełnianiu płynów izotonicznych i elektrolitów z częściowym pokryciem zapotrzebowania na węglowodany, w krótkotrwałym uzupełnianiu objętości krwi krążącej, w leczeniu odwodnienia izotonicznego oraz jako rozcieńczalnik koncentratów elektrolitowych i leków.¹¹

Gastrolit, zawierający 2,98 g glukozy w saszetce, stosuje się do zapobiegania i leczenia odwodnienia niewielkiego stopnia w przebiegu biegunek. Roztwór ten po rozpuszczeniu zawiera 80 mmol/l glukozy i jest szczególnie zalecany u dzieci z ostrą biegunką jako terapia pierwszego wyboru.¹²

GNAK, roztwór do infuzji zawierający 50 g glukozy jednowodnej na litr, jest wskazany do uzupełnienia wody, węglowodanów i elektrolitów u pacjentów, u których normalne przyjmowanie jest niewystarczające lub gdy występuje niedobór.¹³

Preparaty glukozy w różnych stężeniach do infuzji

Dostępne są różne preparaty glukozy do infuzji w stężeniach od 5% do 40%, które mają zastosowanie w zależności od potrzeb klinicznych pacjenta:

Glukoza 5%

Preparaty takie jak Glucosum 5% Fresenius (50 mg/ml) czy Glukoza 5 Braun (50 mg/ml) stosowane są do pozajelitowego uzupełniania płynów i węglowodanów oraz jako rozcieńczalniki koncentratów elektrolitowych i produktów leczniczych.^{14 15}

Injectio Glucosi 5% Baxter wskazany jest w leczeniu niedoborów węglowodanów i płynów oraz jako rozpuszczalnik i środek do rozcieńczania zgodnych produktów leczniczych do podawania pozajelitowego.¹⁶

Glukoza 10%

Preparaty zawierające 10% glukozę, takie jak Glucosum 10% Fresenius (100 mg/ml) czy Glukoza 10 Braun (100 mg/ml), są wskazane do uzupełnienia niedoborów energetycznych jako składnik węglowodanowy w żywieniu pozajelitowym, leczenia hipoglikemii oraz jako rozcieńczalnik koncentratów elektrolitów i produktów leczniczych.^{17 18}

Injectio Glucosi 10% Baxter wskazany jest jako źródło węglowodanów w monoterapii lub w żywieniu pozajelitowym, w zapobieganiu i leczeniu hipoglikemii, w nawadnianiu w stanach utraty wody i odwodnienia u pacjentów z dużym zapotrzebowaniem na węglowodany oraz do rozcieńczania produktów leczniczych wykazujących zgodność.¹⁹

Glukoza 20%

Preparaty z 20% glukozą, takie jak Glucosum 20% Fresenius (200 mg/ml) czy Glukoza 20 Braun (200 mg/ml), stosowane są przede wszystkim do uzupełnienia niedoborów energetycznych jako składnik węglowodanowy w żywieniu pozajelitowym oraz w leczeniu hipoglikemii.^{20 21}

Glukoza 40%

Glukoza 40 Braun (400 mg/ml) jest wskazana do dostarczania energii w postaci glukozy, jako składnik węglowodanowy w żywieniu pozajelitowym, szczególnie w przypadku zwiększonego zapotrzebowania na energię lub gdy należy ograniczać ilość podawanych płynów, oraz w leczeniu hipoglikemii.²²

Preparaty mieszane glukozy z elektrolitami

Na rynku dostępne są również preparaty zawierające glukozę w połączeniu z elektrolitami, które znajdują zastosowanie w specyficznych sytuacjach klinicznych:

Preparaty glukozy z chlorkiem sodu

Preparaty takie jak Glucosum 5% et Natrium chloratum 0,9% 1:1 Fresenius ((25 mg + 4,5 mg)/ml) i Glucosum 5% et Natrium chloratum 0,9% (2:1) Fresenius ((33,3 mg + 3 mg)/ml) są wskazane do pozajelitowego uzupełniania płynów, węglowodanów i elektrolitów (sód, chlorki) oraz jako rozcieńczalniki koncentratów elektrolitów i produktów leczniczych.^{23 24}

Injectio Glucosi 5% + Natrii Chlorati 0,9% 2:1 Viaflo (33 g/l + 3 g/l) jest wskazany w leczeniu odwodnienia lub hipowolemii w przypadkach, w których jest wymagane podawanie wody, chlorku sodu i węglowodanów ze względu na ograniczenie przyjmowania płynów i elektrolitów normalnymi drogami.²⁵

Preparaty glukozy z potasem

Kalii chloridum 0,15% + Glucosum 5% Kabi ((1,5 mg + 50 mg)/ml) i Kalii chloridum 0,3% + Glucosum 5% Kabi ((3 mg + 50 mg)/ml) są wskazane w zapobieganiu i leczeniu niedoboru potasu i (lub) hipokaliemii w przypadkach, gdy wymagane jest dostarczenie wody i węglowodanów ze względu na ograniczone spożycie płynów i elektrolitów lub ich utratę.^{26 27}

Glukoza w stanach osłabienia i hipoglikemii

Glukoza LGO w postaci proszku do sporządzania roztworu doustnego jest wskazana w stanach niedoboru węglowodanów, np. w stanach wyczerpania, po długotrwałym wysiłku fizycznym, w stanach hipoglikemii u pacjentów z rozpoznaną cukrzycą (np. po przedawkowaniu insuliny) oraz do wykonania doustnego testu tolerancji glukozy (OGTT).²⁸

Glucardiamid, pastylki zawierające 1500 mg glukozy i 125 mg niketamidu, stosowany jest pomocniczo w stanach przewlekłego osłabienia i zmęczenia oraz w stanach dużego i długotrwałego wysiłku fizycznego.²⁹

Podsumowanie wskazań do stosowania glukozy

Glukoza jako substancja czynna znajduje szerokie zastosowanie w praktyce klinicznej w następujących wskazaniach:

• Leczenie ostrej i przewlekłej niewydolności nerek jako składnik roztworów do dializy otrzewnowej, hemodializy i hemodiafiltracji^{30 31}
• Żywienie pozajelitowe w przypadkach, gdy odżywianie doustne lub dojelitowe jest niemożliwe, niedostateczne lub przeciwwskazane^{32 33}
• Leczenie odwodnienia i uzupełnianie płynów i elektrolitów^{34 35}
• Leczenie i zapobieganie hipoglikemii³⁶
• Uzupełnienie niedoborów energetycznych³⁷
• Zapobieganie i leczenie niedoboru potasu i hipokaliemii³⁸
• Stany przewlekłego osłabienia i zmęczenia oraz stany dużego i długotrwałego wysiłku fizycznego³⁹

Parametry roztworów glukozy stosowanych w praktyce klinicznej

^{40
41
42
43
44
45
46
47}