Dawkowanie i sposób podawania
Glukoza

Dawkowanie i sposób podawania substancji glukoza. Szczegółowe informacje na temat dawkowania, które należy przekazać pacjentowi oraz wziąć pod uwage podczas wywiadu medycznego

Glukoza jest jednym z najważniejszych substratów energetycznych organizmu, stosowanym w różnych stężeniach w terapii pozajelitowej, a także jako składnik roztworów do dializy otrzewnowej i hemofiltracji. Dawkowanie glukozy zależy od wielu czynników, w tym stanu klinicznego pacjenta, wieku, masy ciała, stanu metabolicznego oraz współistniejących chorób. Poniżej przedstawiono szczegółowe wytyczne dotyczące dawkowania glukozy w różnych sytuacjach klinicznych.¹

Roztwory do infuzji dożylnej

Roztwory glukozy do podania dożylnego występują w różnych stężeniach, najczęściej jako 5%, 10%, 20% i 40%. Wybór odpowiedniego stężenia zależy od stanu klinicznego i zapotrzebowania pacjenta na energię i płyny.²

U pacjentów dorosłych należy przestrzegać następujących ograniczeń dawkowania:³

• Maksymalna szybkość infuzji: 0,5 g glukozy/kg mc./godz.
• Maksymalna dawka dobowa: 6,0 g glukozy/kg mc./dobę

⁴

Glukoza w żywieniu pozajelitowym

W przypadku wykorzystania glukozy jako składnika żywienia pozajelitowego, np. w produktach takich jak Clinimix czy Finomel, maksymalna szybkość infuzji również wynosi 0,25 g glukozy/kg mc./godz.⁵ Zwykle infuzja trwa od 14 do 24 godzin.⁶

W przypadku stosowania roztworów glukozy o różnych stężeniach, zalecane dawkowanie przedstawia się następująco:

Glukoza 5%

Dorośli:⁷

• Maksymalna szybkość infuzji: 5 ml/kg mc./godz. (odpowiada 0,25 g glukozy/kg mc./godz.)
• Maksymalna dawka dobowa: 40 ml/kg mc./dobę (odpowiada 2 g glukozy/kg mc./dobę)

⁸

Glukoza 10%

Dorośli:⁹

• Maksymalna szybkość infuzji: 2,5 ml/kg mc./godz. (odpowiada 0,25 g glukozy/kg mc./godz.)
• Maksymalna dawka dobowa: 40 ml/kg mc./dobę (odpowiada 4 g glukozy/kg mc./dobę)

¹⁰

Glukoza 20%

Dorośli:¹¹

• Maksymalna szybkość infuzji: 1,25 ml/kg mc./godz. (odpowiada 0,25 g glukozy/kg mc./godz.)
• Maksymalna dawka dobowa: 30 ml/kg mc./dobę (odpowiada 6 g glukozy/kg mc./dobę)

¹²

Glukoza 40%

Dorośli:¹³

• Maksymalna szybkość infuzji: 0,25 ml/kg mc./godz. (odpowiada 0,25 g glukozy/kg mc./godz.)
• Maksymalna dawka dobowa: 15 ml/kg mc./dobę (odpowiada 6 g glukozy/kg mc./dobę)

¹⁴

Dawkowanie u dzieci

Dawkowanie u dzieci zależy od wieku, masy ciała oraz stanu klinicznego. Maksymalna szybkość infuzji glukozy jest wyższa niż u dorosłych i wynosi od 7 do 18 mg/kg mc./min., w zależności od wieku i masy ciała.¹⁵

Zalecane dawkowanie parenteralne glukozy u dzieci w zależności od wieku i masy ciała:¹⁶

Dla wcześniaków maksymalna początkowa dawka glukozy nie powinna przekraczać 12 g/kg mc./dobę.¹⁷

Maksymalna dobowa dawka glukozy u noworodków urodzonych o czasie i dzieci do ukończenia 2. roku życia nie powinna przekraczać 18 g/kg mc./dobę (13 mg/kg mc./min).¹⁸

U dzieci w bardzo ciężkim stanie dawka dobowa glukozy nie powinna przekraczać 7,2 g/kg mc./dobę.¹⁹

Zalecana dzienna podaż płynów pozajelitowych dla dzieci:

²⁰

Glukoza w hemofiltracji i dializie otrzewnowej

Glukoza jest także składnikiem roztworów do hemofiltracji i dializy otrzewnowej.^{21 22}

Dializa otrzewnowa

W dializie otrzewnowej stosuje się roztwory o różnej zawartości glukozy, np. 1,5%, 2,3% lub 4,25%. Wybór stężenia zależy od zapotrzebowania na ultraflitrację i stanu klinicznego pacjenta.²³

Przykładowe dawkowanie w ciągłej ambulatoryjnej dializie otrzewnowej (CADO):²⁴

• Dorośli: 2000 ml roztworu na jedną wymianę, 4 razy na dobę
• Czas zalegania roztworu: 2-10 godzin

W przypadku automatycznej dializy otrzewnowej (ADO):²⁵

• Dorośli: Leczenie za pomocą cyklera przez 8–10 godzin w ciągu nocy
• Objętości zalegania: 1500-3000 ml
• Liczba cykli: 3-10 w ciągu nocy
• Typowa ilość użytego płynu: 10-18 l (zakres 6-30 l)

U dzieci dawkowanie w dializie otrzewnowej zależy od wieku, masy ciała i powierzchni ciała:²⁶

Hemofiltracja

W hemofiltracji zawartość glukozy w roztworze do hemofiltracji wynosi około 5,6 mmol/l (1,0 g/l).²⁷

Zalecana szybkość filtracji zależy od stanu klinicznego i masy ciała pacjenta. Zazwyczaj zaleca się:²⁸

• Szybkość filtracji: 20-25 ml/kg mc./godz.

Specjalne grupy pacjentów

Pacjenci w podeszłym wieku

U pacjentów w podeszłym wieku dawkowanie glukozy jest zazwyczaj takie samo jak u młodszych dorosłych, ale należy zachować szczególną ostrożność u osób z chorobami charakterystycznymi dla podeszłego wieku, takimi jak niewydolność serca lub nerek.²⁹

Pacjenci z zaburzeniami metabolizmu glukozy

U pacjentów z zaburzonym metabolizmem oksydacyjnym glukozy (np. po zabiegach chirurgicznych, urazach, w stanach hipoksji lub przy uszkodzeniu narządów), dawkę należy dostosować w celu utrzymania prawidłowego stężenia glukozy we krwi. Zaleca się dokładne monitorowanie stężenia glukozy we krwi.³⁰

Roztwory glukozy z elektrolitami

Często stosowane są roztwory glukozy z dodatkiem elektrolitów, takich jak chlorek potasu. Dawkowanie takich roztworów zależy od zapotrzebowania na płyny, glukozę i elektrolity, zgodnie z indywidualnymi potrzebami pacjenta.³¹

W przypadku roztworów glukozy z potasem, szybkość infuzji podczas podawania potasu nie powinna przekraczać 15-20 mmol/godz., aby uniknąć niebezpiecznej hiperkaliemii.³²

Glukoza w postaci proszku

Glukoza jest również dostępna w postaci proszku do sporządzania roztworu doustnego.³³

Przy podaniu doustnym w stanach wyczerpania po wysiłku można przyjąć doraźnie:³⁴

• 5-20 g glukozy (1 łyżeczka do kilku łyżeczek)

W doustnym teście tolerancji glukozy:³⁵

• 75 g glukozy rozpuszczone w 200-300 ml wody, wypite w ciągu 3-5 minut
• Oznaczenie glukozy we krwi wykonuje się przed testem oraz po 120 minutach

Tabela dawkowania

Należy pamiętać, że powyższe informacje stanowią ogólne wytyczne, a dawkowanie zawsze powinno być dostosowane do indywidualnych potrzeb pacjenta i jego stanu klinicznego. Niezbędne jest monitorowanie stanu pacjenta, w tym stężenia glukozy we krwi, bilansu płynów i elektrolitów podczas stosowania infuzji glukozy.³⁶