Wskazania do stosowania
Fentanyl

Wskazania do stosowania fentanylu w różnych postaciach farmaceutycznych

Fentanyl jest silnym opioidowym lekiem przeciwbólowym, który znajduje zastosowanie w różnych obszarach terapeutycznych, głównie w leczeniu silnego bólu. Wskazania do jego stosowania różnią się w zależności od postaci farmaceutycznej. Poniżej przedstawiono szczegółowe wskazania do stosowania tej substancji czynnej w różnych postaciach, uwzględniając specyfikę poszczególnych produktów leczniczych.^{1 2}

Fentanyl w postaci tabletek podjęzykowych i podpoliczkowych

Tabletki podjęzykowe i podpoliczkowe zawierające fentanyl (np. Vellofent, Submena, AuroFena) są wskazane przede wszystkim do leczenia bólu przebijającego (BTP) u dorosłych pacjentów z chorobą nowotworową. Ból przebijający definiuje się jako przemijające, ostre nasilenie dolegliwości bólowych, które nakłada się na opanowany ból przewlekły.^{3 4 5}

Ważnym warunkiem zastosowania tych postaci fentanylu jest wcześniejsze stosowanie przez pacjenta opioidowej terapii podtrzymującej. Za pacjentów poddanych takiej terapii uznaje się osoby, które otrzymują:^{6 7}

• Co najmniej 60 mg morfiny doustnie na dobę
• Co najmniej 25 mikrogramów fentanylu przezskórnie na godzinę
• Co najmniej 30 mg oksykodonu na dobę
• Co najmniej 8 mg hydromorfonu doustnie na dobę
• Równoważną analgetycznie dawkę innego leku opioidowego stosowanego przez co najmniej tydzień

^{8 9}

Fentanyl w postaci systemów transdermalnych (plastrów)

Systemy transdermalne zawierające fentanyl (np. Durogesic, Fenta MX, Matrifen) są wskazane w następujących przypadkach:^{10 11 12}

Wskazania u pacjentów dorosłych

U dorosłych pacjentów plastry z fentanylem są wskazane w leczeniu ciężkiego przewlekłego bólu, który wymaga ciągłego, długoterminowego podawania leków opioidowych. Jest to główne i podstawowe wskazanie dla wszystkich systemów transdermalnych z fentanylem dostępnych na rynku.^{13 14 15}

Wskazania u dzieci

Systemy transdermalne fentanylu mogą być również stosowane u dzieci w wieku od 2 lat w długoterminowym leczeniu ciężkiego przewlekłego bólu. Warunkiem koniecznym jest wcześniejsze otrzymywanie przez nie leków opioidowych.^{16 17 18}

Należy zwrócić uwagę, że w przypadku systemów transdermalnych dostępnych jest kilka różnych mocy, co umożliwia dostosowanie dawkowania do indywidualnych potrzeb zarówno dorosłych, jak i dzieci powyżej 2 roku życia:^{19 20}

Fentanyl w postaci roztworów do wstrzykiwań

Fentanyl w postaci roztworu do wstrzykiwań (np. Fentanyl Kalceks, Fentanyl WZF) ma znacznie szersze wskazania, związane głównie z procedurami anestezjologicznymi i zabiegami chirurgicznymi. Poniżej przedstawiono szczegółowe wskazania dla tej postaci:^{21 22}

• Analgezja podczas zabiegów chirurgicznych – zarówno w małych dawkach podczas krótkich zabiegów, jak i w dużych dawkach dla uzyskania analgezji chirurgicznej podczas znieczulenia ogólnego
• Uzupełnienie znieczulenia ogólnego lub regionalnego – jako narkotyczny lek przeciwbólowy
• Indukcja i podtrzymanie znieczulenia – zarówno do wprowadzania do znieczulenia, jak i jako lek dodatkowy w podtrzymywaniu znieczulenia ogólnego i regionalnego
• Neuroleptoanalgezja – w skojarzeniu z lekiem neuroleptycznym (np. droperydolem)
• Analgosedacja – jako lek pojedynczy lub w skojarzeniu z innymi lekami (np. benzodiazepinami)
• Znieczulenie u pacjentów z grupy wysokiego ryzyka – jako środek znieczulający z tlenem u pacjentów poddawanych zabiegowi chirurgicznemu
• Leczenie silnych bólów – takich jak ból pourazowy czy ból towarzyszący zawałowi mięśnia sercowego
• Sedacja i analgezja podczas wentylacji mechanicznej – jako środek przeciwbólowy i/lub hamujący oddychanie u pacjentów wymagających oddychania wspomaganego

^{23 24}

Różnice w zastosowaniach poszczególnych postaci fentanylu

Porównując wskazania do stosowania fentanylu w różnych postaciach farmaceutycznych, można wyróżnić następujące główne obszary zastosowań:^{25 26 27}

Tabletki podjęzykowe i podpoliczkowe

Ta postać farmaceutyczna ma najbardziej sprecyzowane wskazania, ograniczone do leczenia bólu przebijającego u pacjentów z chorobą nowotworową, którzy już otrzymują bazową terapię opioidową. Jest to więc forma dedykowana bardzo konkretnej grupie pacjentów z dokładnie określonym rodzajem bólu.^{28 29}

Systemy transdermalne

Plastry z fentanylem mają szersze zastosowanie i są wskazane w leczeniu ciężkiego przewlekłego bólu wymagającego ciągłego, długoterminowego podawania opioidów – zarówno u dorosłych, jak i u dzieci powyżej 2 roku życia. Nie są one ograniczone tylko do bólu nowotworowego, ale mogą być stosowane w różnych typach przewlekłego, silnego bólu.^{30 31}

Roztwory do wstrzykiwań

Ta postać fentanylu ma najszersze spektrum zastosowań, głównie związanych z procedurami anestezjologicznymi, znieczuleniem ogólnym i regionalnym, analgosedacją oraz leczeniem silnego bólu ostrego. Jest to więc forma stosowana przede wszystkim w warunkach szpitalnych, podczas zabiegów chirurgicznych lub w stanach ostrych.^{32 33}