Dawkowanie i sposób podawania
Estradiol

Dawkowanie i sposób podawania estradiolu: Szczegółowe informacje dla lekarzy

Estradiol jest jednym z najczęściej stosowanych estrogenów w hormonalnej terapii zastępczej (HTZ). Dawkowanie i sposób podawania estradiolu różnią się w zależności od postaci farmaceutycznej, wskazań terapeutycznych oraz indywidualnych potrzeb pacjentki. Poniżej przedstawiono szczegółowe informacje dotyczące dawkowania i sposobu podawania estradiolu z uwzględnieniem różnych postaci leku.¹

Ogólne zasady dawkowania estradiolu

Niezależnie od postaci farmaceutycznej, podczas rozpoczynania i kontynuacji leczenia objawów okresu menopauzy należy stosować najmniejszą skuteczną dawkę przez możliwie najkrótszy czas. Dawkowanie powinno być dostosowane do indywidualnych potrzeb pacjentki i reakcji na leczenie.^{2 3}

U kobiet z zachowaną macicą konieczne jest, aby estrogen był stosowany w skojarzeniu z progestagenem przez co najmniej 12-14 dni w cyklu, aby przeciwdziałać stymulowanemu przez estrogen rozrostowi błony śluzowej macicy.⁴

U kobiet po usunięciu macicy nie jest zalecane dodatkowe stosowanie progestagenu, chyba że wcześniej zdiagnozowano endometriozę.⁵

Dawkowanie estradiolu w postaciach doustnych

Dawkowanie estradiolu w postaciach doustnych zależy od preparatu i schematu leczenia (ciągły złożony, ciągły sekwencyjny lub cykliczny). Najczęściej stosowane dawki doustnego estradiolu mieszczą się w zakresie od 0,5 mg do 2 mg na dobę.^{6 7}

Ciągła złożona HTZ

• Activelle (1 mg estradiolu + 0,5 mg noretysteronu octanu): 1 tabletka raz na dobę, przyjmowana w sposób ciągły bez przerw.⁸
• Angeliq (1 mg estradiolu + 2 mg drospirenonu): 1 tabletka raz na dobę, przyjmowana w sposób ciągły.⁹
• Bijuva (1 mg estradiolu + 100 mg progesteronu): 1 kapsułka raz na dobę, wieczorem, z posiłkiem.¹⁰
• Femoston conti (1 mg estradiolu + 5 mg dydrogesteronu): 1 tabletka raz na dobę w 28-dniowym cyklu, bez przerw między opakowaniami.¹¹
• Femoston mini (0,5 mg estradiolu + 2,5 mg dydrogesteronu): 1 tabletka raz na dobę w 28-dniowym cyklu.¹²
• Klimedix (1 mg estradiolu + 2 mg drospirenonu): 1 tabletka raz na dobę, w sposób ciągły.¹³
• Kliogest (2 mg estradiolu + 1 mg noretysteronu octanu): 1 tabletka raz na dobę, bez przerw.¹⁴
• Cliovelle (1 mg estradiolu + 0,5 mg noretysteronu octanu): 1 tabletka raz na dobę, bez przerw.¹⁵

Sekwencyjna HTZ

• Femoston (2 mg estradiolu przez 14 dni, następnie 2 mg estradiolu + 10 mg dydrogesteronu przez 14 dni): 1 tabletka raz na dobę w 28-dniowym cyklu.¹⁶
• Cyclo-Progynova (2 mg estradiolu walerianianu przez 11 dni, następnie 2 mg estradiolu walerianianu + 0,5 mg norgestrelu przez 10 dni): Przyjmuje się 1 białą tabletkę na dobę przez pierwszych 11 dni, a następnie 1 jasnobrązową tabletkę na dobę przez kolejnych 10 dni. Po 21-dniowym cyklu przyjmowania tabletek należy zrobić 7-dniową przerwę.¹⁷
• Divina (2 mg estradiolu walerianianu przez 11 dni, następnie 2 mg estradiolu walerianianu + 10 mg medroksyprogesteronu octanu przez 10 dni): Dawkowanie zaczyna się od białych tabletek przez pierwsze 11 dni, następnie przez 10 dni podaje się po 1 tabletce niebieskiej na dobę, po czym następuje 7 dni przerwy w przyjmowaniu tabletek.¹⁸

Schemat dawkowania preparatu Qlaira

Qlaira zawiera estradiol walerianian w zmiennych dawkach oraz dienogest. Stosowanie tabletek odbywa się według następującego schematu:¹⁹

• 2 ciemnożółte tabletki (3 mg estradiolu walerianianu)
• 5 jasnoczerwonych tabletek (2 mg estradiolu walerianianu + 2 mg dienogestu)
• 17 jasnożółtych tabletek (2 mg estradiolu walerianianu + 3 mg dienogestu)
• 2 ciemnoczerwone tabletki (1 mg estradiolu walerianianu)
• 2 białe tabletki placebo

Dawkowanie estradiolu w postaciach przezskórnych

Preparaty przezskórne estradiolu występują w postaci żeli, aerozoli lub systemów transdermalnych (plastrów). Dawkowanie zależy od stężenia estradiolu w preparacie i powierzchni aplikacji.^{20 21}

Żele i aerozole estradiolu

• Divigel 0,1%: Zwykle stosowaną dawką początkową jest 1,0 mg estradiolu (1,0 g żelu) na dobę. Dawka może zostać zmodyfikowana po 2-3 cyklach od 0,5 g do 1,5 g na dobę, co odpowiada 0,5 mg do 1,5 mg estradiolu na dobę.²²
• Estreva: Przeciętna dawka wynosi 1,5 g żelu czyli 3 porcje leku raz na dobę przez 24 do 28 dni. Dawka dobowa może się wahać od 0,5 g do 3 g żelu.²³
• Lenzetto: Dawka początkowa to jedna odmierzona dawka aerozolu (1,53 mg estradiolu) na dobę. Dawkę można zwiększyć do dwóch odmierzonych dawek na dobę po upływie co najmniej 4 tygodni leczenia. Maksymalna dawka dobowa wynosi 3 odmierzone dawki (4,59 mg/dobę).²⁴

Systemy transdermalne (plastry) estradiolu

• Climara-50: Stosuje się raz na tydzień, uwalnia 50 μg estradiolu na dobę. System można stosować w terapii ciągłej lub cyklicznej (3 tygodnie stosowania, 1 tydzień przerwy).²⁵
• Estalis: Stosuje się co 3-4 dni. Dostępne w dwóch dawkach: 50 μg estradiolu + 250 μg noretysteronu octanu na dobę lub 50 μg estradiolu + 140 μg noretysteronu octanu na dobę.²⁶
• Fem 7: Stosuje się raz na tydzień, uwalnia 50 μg estradiolu na dobę. Można stosować cyklicznie (3 tygodnie leczenia, 1 tydzień bez przyklejania plastra) lub metodą ciągłą.²⁷
• Fem 7 Combi: Faza I (system transdermalny z estradiolem) stosowany raz w tygodniu przez dwa tygodnie, następnie faza II (system transdermalny z estradiolem i lewonorgestrelem) stosowany raz w tygodniu przez kolejne dwa tygodnie.²⁸
• Oesclim 25, Oesclim 50: Stosuje się dwa razy w tygodniu, zmieniając system transdermalny co 3-4 dni. Oesclim 25 uwalnia 25 μg estradiolu na dobę, a Oesclim 50 uwalnia 50 μg estradiolu na dobę.²⁹
• Systen 50: Stosuje się dwa razy w tygodniu, każdy system transdermalny powinien pozostać przyklejony przez 3-4 dni. Uwalnia 50 μg estradiolu na dobę.³⁰
• Systen Conti: Stosuje się dwa razy w tygodniu bez przerw. Każdy system transdermalny powinien pozostać przyklejony przez 3-4 dni. Uwalnia 50 μg estradiolu i 170 μg noretysteronu octanu na dobę.³¹
• Systen Sequi: Stosuje się sekwencyjnie, kolejno 4 systemy transdermalne Systen 50, następnie kolejno 4 systemy transdermalne Systen Conti. Cykl zmiany plastrów należy powtarzać bez przerw.³²

Dawkowanie estradiolu w postaciach dopochwowych

• Vagifem, Vagirux (10 μg estradiolu): Dawka początkowa to jedna tabletka dopochwowa raz na dobę przez dwa tygodnie. Dawka podtrzymująca to jedna tabletka dopochwowa dwa razy w tygodniu.^{33 34}

Stosowanie miejscowe estradiolu

• Alpicort E (płyn na skórę zawierający 0,05 mg estradiolu benzoesanu/ml): Stosować jeden raz na dobę, najlepiej wieczorem. Gdy objawy zapalne nieco ustąpią, wystarczy stosowanie 2 do 3 razy w tygodniu. Czas leczenia małych powierzchni nie powinien przekraczać 2-3 tygodni.³⁵

Szczegółowa tabela dawkowania estradiolu

Postępowanie w przypadku pominięcia dawki

Procedury postępowania w przypadku pominięcia dawki różnią się w zależności od postaci leku:³⁶

• Tabletki doustne: Jeśli pacjentka zapomniała przyjąć tabletkę, powinna ją przyjąć tak szybko jak to możliwe w ciągu następnych 12 godzin. Jeśli minęło więcej niż 12 godzin, należy pominąć tę dawkę i kontynuować leczenie według dotychczasowego schematu.³⁷
• Żele i aerozole: Jeśli pacjentka zapomniała o zastosowaniu jednej dawki, pominięta dawka powinna zostać nałożona tak szybko, jak to możliwe, jeśli opóźnienie wynosi nie więcej niż 12 godzin. Jeśli nałożenie dawki jest opóźnione o ponad 12 godzin, należy ją pominąć i kontynuować leczenie według dotychczasowego schematu.³⁸
• Systemy transdermalne (plastry): W przypadku odklejenia się plastra lub jeśli pacjentka zapomniała zmienić plaster, należy nakleić nowy plaster tak szybko jak to możliwe. Należy jednak zachować dotychczasowy termin zmiany plastra na nowy.³⁹
• Tabletki dopochwowe: Jeśli dawka została pominięta, należy ją przyjąć tak szybko, jak to jest możliwe. Należy unikać stosowania podwójnej dawki.⁴⁰

Pominięcie dawki może zwiększyć prawdopodobieństwo krwawienia międzymiesiączkowego i plamienia.⁴¹

Dawkowanie u szczególnych populacji pacjentek

Pacjentki w podeszłym wieku

Dla większości preparatów estradiolu nie ma danych wskazujących na potrzebę dostosowania dawkowania u pacjentek w podeszłym wieku. Jednak należy zachować ostrożność przy stosowaniu HTZ u kobiet powyżej 65 roku życia.^{42 43}

Pacjentki z zaburzeniami czynności wątroby

U kobiet z łagodnymi lub umiarkowanymi zaburzeniami czynności wątroby drospirenon jest dobrze tolerowany. Estrogeny są przeciwwskazane u kobiet z ciężką chorobą wątroby.^{44 45}

Pacjentki z zaburzeniami czynności nerek

U kobiet z łagodnymi lub umiarkowanymi zaburzeniami czynności nerek obserwowano niewielki wzrost ekspozycji na drospirenon, jednak bez klinicznie istotnego wpływu. Produkty zawierające drospirenon są przeciwwskazane u kobiet z ciężką chorobą nerek.^{46 47}

Dzieci i młodzież

Estradiol nie jest wskazany do stosowania u dzieci i młodzieży.^{48 49}

Szczegółowe informacje dotyczące sposobu podawania

Preparaty doustne

Tabletki i kapsułki należy połykać w całości, popijając płynem. Większość preparatów można przyjmować niezależnie od posiłków. Jednakże preparat Bijuva należy przyjmować wieczorem z posiłkiem.^{50 51}

Zaleca się, aby tabletki przyjmować codziennie o tej samej porze dnia.⁵²

Preparaty przezskórne

Żele: Powierzchnia nakładania żelu powinna być czysta, sucha i nieuszkodzona. Pacjentka nakłada żel na skórę brzucha, ud, ramion lub barków. Nie należy nakładać żelu na skórę piersi ani na błony śluzowe. Po nałożeniu należy umyć ręce. Żel pozostawić do wyschnięcia przez około 2 minuty przed założeniem ubrania.^{53 54}

Aerozole: Dawkę aerozolu należy stosować na suchą i nieuszkodzoną skórę przedramienia. Jeśli dawka dobowa wynosi dwie lub trzy odmierzone dawki, należy je podać na przyległe, nie pokrywające się powierzchnie o wymiarach 20 cm², położone na wewnętrznej stronie przedramienia. Produkt należy pozostawić do wyschnięcia przez około 2 minuty. Miejsca podania nie należy myć przez 60 minut po aplikacji.⁵⁵

Systemy transdermalne (plastry): Po usunięciu folii ochronnej, system transdermalny należy przykleić do czystej, suchej, niepodrażnionej skóry tułowia, biodra, pośladka lub uda. Nie należy przyklejać plastra na piersiach lub w ich okolicy. Miejsce stosowania należy zmieniać, zachowując co najmniej tydzień przerwy przed przyklejeniem następnego plastra w to samo miejsce.^{56 57}

Nie ma potrzeby zdejmowania plastra podczas kąpieli lub pod prysznicem. Jednak plaster może odkleić się podczas bardzo gorącej kąpieli lub w saunie.⁵⁸

Preparaty dopochwowe

Tabletki dopochwowe podawane są dopochwowo za pomocą aplikatora. Aplikator należy wprowadzić do pochwy do momentu, aż będzie wyczuwalny opór (8-10 cm), a następnie uwolnić tabletkę poprzez naciśnięcie tłoczka.^{59 60}

Uwagi dotyczące bezpieczeństwa stosowania

Przy stosowaniu preparatów przezskórnych zawierających estradiol należy poinformować pacjentki, że dzieci nie powinny mieć kontaktu z powierzchnią ciała, na którą naniesiono estradiol. W przypadku kontaktu, należy jak najszybciej umyć skórę dziecka wodą z mydłem.^{61 62}

W przypadku żeli stosowanych na skórę należy zwrócić uwagę, by po aplikacji umyć ręce i unikać przeniesienia żelu na inne obszary ciała lub inne osoby.⁶³