Właściwości farmakokinetyczne
Efedryna

Właściwości farmakokinetyczne efedryny

Efedryna jest substancją aktywną o złożonych właściwościach farmakokinetycznych, które zależą od drogi podania, warunków fizjologicznych oraz indywidualnych cech pacjenta. Poniżej przedstawiono szczegółową charakterystykę poszczególnych aspektów farmakokinetycznych tej substancji na podstawie danych z preparatów zawierających efedrynę.^{1 2}

Wchłanianie i biodostępność

Biodostępność efedryny różni się w zależności od drogi podania. Przy podaniu dożylnym, jak w przypadku preparatu Ephedrinum hydrochloricum Aguettant, efedryna jest całkowicie biodostępna (100%).^{3 4} Po podaniu doustnym biodostępność jest również wysoka i wynosi powyżej 90%.⁵ W przypadku stosowania miejscowego, np. w preparatach Efrinol 1% i Efrinol 2%, efedryna wchłania się w około 64%.^{6 7}

Czas do osiągnięcia działania farmakologicznego różni się w zależności od drogi podania. Po wstrzyknięciu domięśniowym działanie zwężające naczynia pojawia się po około 10-20 minutach i utrzymuje się do 1 godziny. Podanie podskórne skutkuje opóźnionym początkiem działania.⁸ W przypadku podania doustnego całkowita absorpcja zachodzi w ciągu 2-2,5 godziny, z maksymalnym poziomem w surowicy krwi osiąganym około 3 godziny po podaniu.⁹

Dystrybucja

Po wchłonięciu efedryna jest szybko rozprowadzana po organizmie. Substancja gromadzi się preferencyjnie w niektórych narządach, w tym w wątrobie, nerkach, śledzionie i mózgu.^{10 11} Objętość dystrybucji efedryny jest stosunkowo wysoka i wynosi od 122 do 320 litrów, co wskazuje na znaczące rozprowadzenie w tkankach.^{12 13}

Istotną cechą farmakokinetyczną efedryny jest fakt, że nie wiąże się ona z białkami osocza – cała frakcja efedryny we krwi występuje w stanie wolnym, co ma znaczenie dla jej dystrybucji i aktywności farmakologicznej.¹⁴

Metabolizm

Efedryna jest metabolizowana w wątrobie, jednak stopień tego metabolizmu jest stosunkowo niewielki. Główne szlaki metaboliczne obejmują:^{15 16 17}

• Demetylację – prowadzi do powstania norefedryny
• Dezaminację – skutkującą powstaniem kwasu benzoesowego, kwasu hipurowego i 1-fenylopropano-1,2-diolu
• Hydroksylację – w wyniku której małe ilości efedryny i norefedryny są przekształcane do p-hydroksyefedryny, p-hydroksynorefedryny oraz ich sprzężonych związków

^{18 19}

Wydalanie

Eliminacja efedryny zachodzi głównie przez nerki, z moczem. Około 95% wchłoniętej dawki leku jest wydalane w ciągu 24 godzin.^{20 21}

Efedryna jest wydalana głównie w postaci niezmienionej, stanowiąc 55-75% wydalanej dawki, podczas gdy tylko około 10% jest wydalane w postaci norefedryny.^{22 23 24 25}

Istotnym czynnikiem wpływającym na eliminację efedryny jest pH moczu. Wydalanie efedryny zależy znacząco od odczynu moczu:^{26 27}

• W kwaśnym moczu: wydalanie efedryny zwiększa się do 73-99% (średnio 88%)
• W zasadowym moczu: wydalanie zmniejsza się do 20-35% (średnio 27%) wchłoniętej dawki

^{28 29 30}

Półokres biologiczny

Okres półtrwania efedryny również wykazuje zależność od pH moczu i wynosi:^{31 32}

• Około 3 godziny przy pH moczu = 5 (kwaśny mocz)
• Około 6 godzin przy pH moczu = 6,3 (zasadowy mocz)

^{33 34 35 36}

Ogólnie, okres półtrwania efedryny mieści się w zakresie od 3 do 11 godzin, co odzwierciedla wpływ różnych czynników fizjologicznych na jej eliminację.^{37 38}

Inne parametry farmakokinetyczne

Klirens efedryny wynosi 13,6-44,3 l/h-1.^{39 40}

Warto podkreślić, że parametry farmakokinetyczne efedryny nie ulegają zmianie po podaniu wielokrotnym, co jest istotną informacją w kontekście długotrwałej terapii.⁴¹

Zestawienie parametrów farmakokinetycznych efedryny