Interakcje
Diklofenak sodowy

Interakcje diklofenaku sodowego z innymi produktami leczniczymi i inne rodzaje interakcji

Diklofenak sodowy, należący do grupy niesteroidowych leków przeciwzapalnych (NLPZ), może wchodzić w liczne interakcje z innymi lekami, co wymaga szczególnej uwagi podczas terapii skojarzonej. Poniżej przedstawiono szczegółowe omówienie najważniejszych interakcji tej substancji z innymi produktami leczniczymi oraz substancjami, w tym alkoholem.¹

Interakcje z lekami wpływającymi na układ sercowo-naczyniowy

Leki moczopędne i przeciwnadciśnieniowe – Diklofenak może osłabiać działanie leków moczopędnych i innych leków przeciwnadciśnieniowych poprzez hamowanie nerkowej syntezy prostaglandyn. Dotyczy to m.in. leków beta-adrenolitycznych, inhibitorów konwertazy angiotensyny (ACE) i antagonistów receptora angiotensyny II (AIIA). Taka interakcja może prowadzić do zmniejszenia skuteczności terapii przeciwnadciśnieniowej.^{2 3}

Leki moczopędne oszczędzające potas – Podczas jednoczesnego stosowania diklofenaku z lekami moczopędnymi oszczędzającymi potas może dojść do hiperkaliemii. Dlatego konieczne jest regularne monitorowanie stężenia potasu w surowicy.^{4 5}

Inhibitory ACE i antagoniści receptora angiotensyny II – U pacjentów z zaburzoną czynnością nerek (np. pacjentów odwodnionych lub w podeszłym wieku), jednoczesne podawanie inhibitora ACE lub antagonisty receptora angiotensyny II i diklofenaku może prowadzić do zaburzenia czynności nerek, w tym do ostrej niewydolności nerek, która zazwyczaj jest odwracalna. Zaleca się odpowiednie nawodnienie pacjenta oraz monitorowanie funkcji nerek.^{6 7}

Digoksyna – Diklofenak może zwiększać stężenie digoksyny w osoczu. Zaleca się monitorowanie stężenia digoksyny w surowicy podczas jednoczesnego stosowania tych leków.^{8 9}

Glikozydy nasercowe – Jednoczesne stosowanie diklofenaku z glikozydami nasercowymi może nasilać objawy niewydolności serca, zmniejszać wskaźnik przesączania kłębuszkowego i zwiększać stężenie glikozydów w osoczu.^{10 11}

Lit – Diklofenak może zmniejszać wydalanie litu przez nerki, co prowadzi do zwiększenia stężenia litu w osoczu. Konieczne jest monitorowanie stężenia litu we krwi.^{12 13}

Interakcje z lekami przeciwzakrzepowymi i przeciwpłytkowymi

Leki przeciwzakrzepowe – Diklofenak może nasilać działanie leków przeciwzakrzepowych, takich jak warfaryna, zwiększając ryzyko krwawienia. Zaleca się ostrożność i ścisłe monitorowanie pacjentów przyjmujących jednocześnie diklofenak i leki przeciwzakrzepowe.^{14 15}

Heparyna – Nie zaleca się podawania heparyny u pacjentów w podeszłym wieku lub w dawkach leczniczych podczas terapii diklofenakiem. Jeżeli nie można uniknąć jednoczesnego podawania, należy starannie monitorować międzynarodowy współczynnik znormalizowany (INR).¹⁶

Kwas acetylosalicylowy (aspiryna) – Diklofenak zostaje wyparty ze swojego miejsca wiązania przez kwas acetylosalicylowy, co prowadzi do zmniejszenia stężenia diklofenaku w osoczu, mniejszego maksymalnego stężenia w osoczu oraz zmniejszenia wartości AUC. Nie zaleca się jednoczesnego stosowania diklofenaku w skojarzeniu z kwasem acetylosalicylowym.^{17 18}

Leki przeciwpłytkowe i selektywne inhibitory wychwytu zwrotnego serotoniny (SSRI) – Jednoczesne stosowanie leków z grupy NLPZ, w tym diklofenaku, oraz inhibitorów selektywnego wychwytu zwrotnego serotoniny (SSRI) lub leków hamujących agregację płytek może zwiększać ryzyko krwawienia z przewodu pokarmowego.^{19 20}

Interakcje z lekami immunosupresyjnymi

Cyklosporyna i takrolimus – Diklofenak, podobnie jak inne NLPZ, może zwiększać nefrotoksyczność cyklosporyny i takrolimusu ze względu na wpływ na prostaglandyny nerkowe. W związku z tym, przy jednoczesnym stosowaniu z tymi lekami, diklofenak powinien być podawany w dawkach mniejszych niż u pacjentów nieotrzymujących cyklosporyny lub takrolimusu. Podczas jednoczesnego leczenia zaleca się także monitorowanie czynności nerek.^{21 22}

Interakcje z lekami przeciwcukrzycowymi

Doustne leki przeciwcukrzycowe i insulina – Badania kliniczne wykazały, że diklofenak można podawać jednocześnie z doustnymi lekami przeciwcukrzycowymi bez wpływu na ich działanie kliniczne. Jednakże odnotowano pojedyncze przypadki działań hipoglikemizujących i hiperglikemizujących, które wymagały dostosowania dawki leków przeciwcukrzycowych podczas leczenia diklofenakiem. Dlatego zaleca się monitorowanie stężenia glukozy we krwi podczas leczenia skojarzonego.^{23 24}

Interakcje z lekami antynowotworowymi

Metotreksat – Diklofenak może hamować klirens nerkowy metotreksatu, zwiększając jego stężenie we krwi i działanie toksyczne. Zaleca się ostrożność przy podawaniu diklofenaku na mniej niż 24 godziny przed lub po leczeniu metotreksatem. Wskazane jest również cotygodniowe kontrolowanie morfologii krwi podczas pierwszych tygodni leczenia skojarzonego. Szczególnej uwagi wymagają pacjenci z zaburzeniami czynności nerek i osoby w podeszłym wieku.^{25 26}

Pemetreksed – U pacjentów z prawidłową czynnością nerek (klirens kreatyniny > 80 ml/min) istnieje zwiększone ryzyko toksyczności pemetreksedu w związku z obniżeniem klirensu tego leku. Zaleca się biologiczny monitoring czynności nerek. ^{80 ml/min: Zwiększone ryzyko toksyczności pemetreksedu w związku z obniżeniem klirensu kreatyniny pemetreksedu. Zaleca się biologiczny monitoring czynności nerek.”>27}

Interakcje z innymi niesteroidowymi lekami przeciwzapalnymi i kortykosteroidami

Inne NLPZ i kortykosteroidy – Jednoczesne podawanie diklofenaku i innych leków z grupy NLPZ o działaniu ogólnoustrojowym lub kortykosteroidów może zwiększać częstość występowania działań niepożądanych, zwłaszcza dotyczących przewodu pokarmowego, takich jak owrzodzenia i krwawienia. Nie zaleca się stosowania takiego połączenia leków.^{28 29}

Interakcje z lekami przeciwinfekcyjnymi

Chinolony przeciwbakteryjne – Dane z badań wskazują, że NLPZ mogą zwiększać częstość występowania drgawek związanych z podawaniem chinolonów. U pacjentów przyjmujących jednocześnie diklofenak i chinolony może występować zwiększone ryzyko drgawek.^{30 31}

Interakcje z innymi lekami

Fenytoina – Podczas jednoczesnego stosowania fenytoiny z diklofenakiem zaleca się monitorowanie stężenia fenytoiny w osoczu ze względu na możliwość zwiększenia jej stężenia.^{32 33}

Kolestypol i cholestyramina – Leki te mogą powodować opóźnienie lub zmniejszenie wchłaniania diklofenaku. Dlatego też zaleca się podawanie diklofenaku przynajmniej na godzinę przed lub 4 do 6 godzin po podaniu kolestypolu/cholestyraminy.^{34 35}

Silne inhibitory CYP2C9 – Należy zachować ostrożność podczas przepisywania diklofenaku w skojarzeniu z silnymi inhibitorami enzymu CYP2C9 (takimi jak sulfinpirazon i worykonazol), które mogą powodować istotne zwiększenie maksymalnego stężenia diklofenaku w osoczu i zwiększenie ekspozycji na lek w związku z hamowaniem jego metabolizmu.^{36 37}

Mifepryston – NLPZ nie powinny być stosowane w ciągu 8-12 dni po podaniu mifeprystonu, ponieważ mogą osłabiać jego działanie.^{38 39}

Deferazyroks – Jednoczesne podawanie leków z grupy NLPZ i deferazyroksu może zwiększać ryzyko toksycznego działania na przewód pokarmowy. Należy ściśle monitorować pacjentów, którym podawane są jednocześnie te leki.⁴⁰

Zydowudyna – Jednoczesne podawanie leków z grupy NLPZ z zydowudyną zwiększa ryzyko toksycznego działania na układ krwiotwórczy. Udowodniono, że jednoczesne podawanie ibuprofenu i zydowudyny zwiększa ryzyko wylewu krwi do stawu i krwiaka u pacjentów z hemofilią zakażonych wirusem HIV.⁴¹

Interakcje z alkoholem

Jednoczesne przyjmowanie diklofenaku i alkoholu może spowodować nasilenie działań niepożądanych związanych z podawaniem leku, szczególnie dotyczących układu pokarmowego i ośrodkowego układu nerwowego. Alkohol może zwiększać ryzyko krwawień z przewodu pokarmowego poprzez działanie synergistyczne z NLPZ, jak również może potęgować działanie drażniące na błonę śluzową żołądka. Ponadto, alkohol może nasilać ogólnoustrojowe działania niepożądane diklofenaku, w tym zawroty głowy, senność i zaburzenia koncentracji. Z tych powodów zaleca się unikanie spożywania alkoholu podczas terapii diklofenakiem.⁴²

Interakcje w przypadku leków stosowanych miejscowo

W przypadku postaci leczniczych diklofenaku stosowanych miejscowo (np. żele, plastry), ogólnoustrojowe wchłanianie substancji czynnej jest bardzo niskie, co znacznie zmniejsza ryzyko interakcji z innymi lekami. Niemniej jednak, należy unikać jednoczesnego miejscowego lub ogólnoustrojowego stosowania innych leków zawierających diklofenak lub inne NLPZ.^{43 44 45}

Tabela interakcji diklofenaku sodowego

Interakcje o najwyższym poziomie znaczenia klinicznego

Spośród wszystkich wymienionych interakcji, za szczególnie istotne klinicznie należy uznać:

• Interakcje z lekami przeciwzakrzepowymi (warfaryna, heparyna) ze względu na zwiększone ryzyko krwawienia⁴⁶
• Interakcje z inhibitorami ACE i antagonistami receptora angiotensyny II, które mogą prowadzić do zaburzenia czynności nerek, w tym ostrej niewydolności nerek⁴⁷
• Interakcje z metotreksatem, które mogą zwiększać jego toksyczność⁴⁸
• Interakcje z cyklosporyną, które zwiększają ryzyko nefrotoksyczności⁴⁹
• Interakcje z innymi NLPZ i kortykosteroidami, które zwiększają ryzyko owrzodzeń i krwawień z przewodu pokarmowego⁵⁰