Działania niepożądane
Desfluran
Desfluran, stosowany jako środek wziewny do znieczulenia ogólnego, może wywoływać zależną od dawki depresję krążeniowo-oddechową oraz nieznaczne śródoperacyjne zwiększenie glikemii. Działania niepożądane mają najczęściej charakter łagodny do umiarkowanego i są przejściowe, jednak w okresie pooperacyjnym często obserwuje się nudności i wymioty, które mogą być wywołane zarówno przez desfluran, jak i inne leki podawane podczas zabiegu. Częstość występowania działań niepożądanych klasyfikuje się od bardzo często (≥1/10) do bardzo rzadko (<1/10 000), a ich spektrum obejmuje m.in. zaburzenia rytmu serca (arytmia węzłowa, bradykardia, tachykardia), poważne powikłania kardiologiczne (zawał mięśnia sercowego, torsade de pointes), zaburzenia układu oddechowego (skurcz krtani, skurcz oskrzeli, niewydolność oddechowa), a także uszkodzenia wątroby (niewydolność, martwica, zapalenie, cholestaza). Wśród działań niepożądanych wymienia się również hiperkaliemię i hipokaliemię, kwasicę metaboliczną, drgawki, encefalopatię oraz rabdomiolizę, która może prowadzić do ostrej niewydolności nerek.
Działania niepożądane substancji desfluran
Desfluran może wywoływać zależną od dawki depresję krążeniowo-oddechową oraz nieznaczne śródoperacyjne zwiększenie glikemii. Większość działań niepożądanych charakteryzuje się nasileniem od łagodnego do umiarkowanego i ma charakter przejściowy. W okresie pooperacyjnym obserwuje się często nudności i wymioty, które stanowią typowe następstwa zabiegu operacyjnego i znieczulenia ogólnego. Mogą one być wywoływane przez wziewne leki znieczulające, inne produkty lecznicze podawane w trakcie zabiegu operacyjnego lub po jego zakończeniu, a także mogą stanowić reakcję organizmu pacjenta na sam zabieg operacyjny.1 2
Klasyfikacja częstości występowania działań niepożądanych
Częstość występowania działań niepożądanych sklasyfikowano według następującego schematu:<sup data-drug="Desfluran Piramal" data-section="Działania niepożądane" title="Częstość występowania wymienionych poniżej działań niepożądanych pogrupowano zgodnie z następującą klasyfikacją: Bardzo często (≥1/10) Często (≥1/100 do <1/10) Niezbyt często (≥1/1000 do <1/100) Rzadko (≥1/10 000 do <1/1000) Bardzo rzadko (3 <sup data-drug="Suprane" data-section="Działania niepożądane" title="Częstość działań niepożądanych (ADR) przedstawiono zgodnie z Konwencją MedDRA dotyczącą częstości: bardzo często (≥ 1/10); często (≥ 1/100 do < 1/10); niezbyt często (≥ 1/1000 do < 1/100); rzadko (≥ 1/10 000 do < 1/1000); bardzo rzadko (4
- Bardzo często (≥1/10)
- Często (≥1/100 do <1/10)
- Niezbyt często (≥1/1000 do <1/100)
- Rzadko (≥1/10 000 do <1/1000)
- Bardzo rzadko (<1/10 000)
- Nieznana (częstość nie może być określona na podstawie dostępnych danych)
Niebezpieczeństwa związane z działaniami niepożądanymi
Stosowanie desfluranu wiąże się z ryzykiem wystąpienia szeregu poważnych działań niepożądanych, które mogą stanowić zagrożenie dla zdrowia i życia pacjenta. Do najbardziej niebezpiecznych należą:5 6
Zaburzenia układu sercowo-naczyniowego:
Poważne powikłania kardiologiczne obejmują zawał mięśnia sercowego, niedokrwienie mięśnia sercowego oraz zaburzenia rytmu serca (w tym torsade de pointes, migotanie przedsionków, tachykardia, bradykardia i zatrzymanie akcji serca). Desfluran może powodować również nadciśnienie tętnicze, a także – przeciwnie – niedociśnienie i wstrząs.7 8
Zaburzenia układu oddechowego:
Zastosowanie desfluranu może prowadzić do wystąpienia skurczu krtani, skurczu oskrzeli, niewydolności oddechowej, bezdechu czy hipoksji. Te działania niepożądane mogą stanowić bezpośrednie zagrożenie dla życia pacjenta, szczególnie przy niewłaściwym monitorowaniu funkcji oddechowych.9 10
Zaburzenia wątroby:
Desfluran może powodować poważne uszkodzenie wątroby, obejmujące niewydolność wątroby, martwicę wątroby, zapalenie wątroby czy cholestazę. Uszkodzenie wątroby należy do najpoważniejszych powikłań narządowych związanych ze stosowaniem tej substancji.11 12
Hipertermia złośliwa:
Szczególnie niebezpiecznym powikłaniem jest hipertermia złośliwa – genetycznie uwarunkowany zespół hipermetaboliczny wywołany przez środki znieczulenia ogólnego. Stan ten wymaga natychmiastowej interwencji, ponieważ charakteryzuje się gwałtownym przebiegiem i wysoką śmiertelnością.13 14
Zaburzenia neurologiczne:
Istnieje ryzyko wystąpienia drgawek, encefalopatii oraz innych poważnych zaburzeń neurologicznych związanych ze stosowaniem desfluranu. Szczególną uwagę należy zwrócić na pacjentów z chorobami neurologicznymi w wywiadzie.15 16
Rabdomioliza:
Opisywano przypadki rabdomiolizy (rozpadu mięśni poprzecznie prążkowanych) po zastosowaniu desfluranu. Powikłanie to może prowadzić do ostrej niewydolności nerek i stanowi poważne zagrożenie dla zdrowia pacjenta.17 18
Tabela działań niepożądanych związanych ze stosowaniem desfluranu
| Klasyfikacja układów i narządów | Działanie niepożądane | Częstość występowania | Opis |
|---|---|---|---|
| Zakażenia i zarażenia pasożytnicze | Zapalenie gardła | Często | Stan zapalny błony śluzowej gardła, mogący powodować ból i trudności w połykaniu |
| Zaburzenia krwi i układu chłonnego | Koagulopatia | Częstość nieznana | Zaburzenia układu krzepnięcia, mogące prowadzić do nieprawidłowego krwawienia |
| Zaburzenia metabolizmu i odżywiania | Hiperkaliemia | Częstość nieznana | Podwyższone stężenie potasu w surowicy krwi, mogące powodować zaburzenia rytmu serca |
| Hipokaliemia | Częstość nieznana | Obniżone stężenie potasu w surowicy krwi, mogące powodować zaburzenia rytmu serca i osłabienie mięśni | |
| Kwasica metaboliczna | Częstość nieznana | Zaburzenie równowagi kwasowo-zasadowej organizmu, objawiające się obniżeniem pH krwi | |
| Zaburzenia psychiczne | Wstrzymywanie oddechu | Często | Chwilowy, świadomy bezdech, typowy podczas indukcji znieczulenia |
| Pobudzenie psychoruchowe | Niezbyt często | Zwiększona aktywność ruchowa i psychiczna, zwykle podczas wybudzania ze znieczulenia | |
| Zaburzenia układu nerwowego | Ból głowy | Często | Dolegliwość bólowa głowy, często występująca po znieczuleniu |
| Senność | Niezbyt często | Nadmierna senność występująca po znieczuleniu | |
| Drgawki | Częstość nieznana | Mimowolne skurcze mięśni o charakterze napadowym | |
| Zawroty głowy | Częstość nieznana | Uczucie wirowania, niestabilności lub dezorientacji | |
| Migrena | Częstość nieznana | Napadowy, pulsujący ból głowy, często jednostronny | |
| Encefalopatia | Częstość nieznana | Zaburzenie funkcji mózgu, mogące objawiać się zaburzeniami świadomości, dezorientacją, patologiczną sennością | |
| Zaburzenia oka | Zapalenie spojówek | Często | Stan zapalny spojówki oka, objawiający się zaczerwienieniem, świądem i nadmiernym łzawieniem |
| Wrzodziejące zapalenie rogówki | Częstość nieznana | Stan zapalny rogówki z tworzeniem się owrzodzeń, mogący prowadzić do uszkodzenia wzroku | |
| Przekrwienie gałki ocznej | Częstość nieznana | Zaczerwienienie oka spowodowane rozszerzeniem naczyń krwionośnych w gałce ocznej | |
| Zmniejszona ostrość widzenia | Częstość nieznana | Pogorszenie jakości widzenia | |
| Podrażnienie oka | Częstość nieznana | Dyskomfort, pieczenie lub świąd oka | |
| Ból oka | Częstość nieznana | Dolegliwość bólowa oka o różnym nasileniu | |
| Przemijająca ślepota | Częstość nieznana | Czasowa utrata widzenia, ustępująca samoistnie | |
| Zaburzenia serca | Arytmia węzłowa | Często | Zaburzenia rytmu serca pochodzące z węzła zatokowo-przedsionkowego lub przedsionkowo-komorowego |
| Bradykardia | Często | Zwolnienie czynności serca poniżej normy | |
| Tachykardia | Często | Przyspieszenie czynności serca powyżej normy | |
| Zawał mięśnia sercowego | Niezbyt często | Martwica mięśnia sercowego spowodowana niedokrwieniem | |
| Niedokrwienie mięśnia sercowego | Niezbyt często | Zmniejszenie przepływu krwi w tętnicach wieńcowych, powodujące niedotlenienie mięśnia sercowego | |
| Arytmia | Niezbyt często | Zaburzenia rytmu serca o różnym charakterze | |
| Zatrzymanie akcji serca | Częstość nieznana | Nagłe ustanie mechanicznej czynności serca, zagrażające życiu | |
| Torsade de pointes | Częstość nieznana | Zagrażająca życiu arytmia komorowa, charakteryzująca się zmiennym wychyleniem zespołów QRS wokół linii izoelektrycznej | |
| Niewydolność komorowa | Częstość nieznana | Zaburzenie kurczliwości komór serca prowadzące do niewydolności serca | |
| Hipokineza komór serca | Częstość nieznana | Osłabienie kurczliwości mięśnia sercowego | |
| Migotanie przedsionków | Częstość nieznana | Arytmia charakteryzująca się szybkimi, nieskoordynowanymi skurczami przedsionków | |
| Tachyarytmia | Częstość nieznana | Szybki, nieprawidłowy rytm serca | |
| Zaburzenia naczyniowe | Nadciśnienie tętnicze | Często | Podwyższone ciśnienie tętnicze krwi |
| Rozszerzenie naczyń | Niezbyt często | Poszerzenie światła naczyń krwionośnych | |
| Złośliwe nadciśnienie tętnicze | Częstość nieznana | Ciężka postać nadciśnienia tętniczego z wysokim ryzykiem powikłań narządowych | |
| Krwotok | Częstość nieznana | Masywne krwawienie | |
| Niedociśnienie | Częstość nieznana | Obniżone ciśnienie tętnicze krwi | |
| Wstrząs | Częstość nieznana | Stan zagrożenia życia charakteryzujący się niewydolnością krążenia i zaburzeniem perfuzji tkankowej | |
| Zaburzenia układu oddechowego, klatki piersiowej i śródpiersia | Bezdech senny | Często | Krótkotrwałe zatrzymanie oddechu podczas snu |
| Kaszel | Często | Gwałtowny wyrzut powietrza z dróg oddechowych | |
| Skurcz krtani | Często | Nagły skurcz mięśni krtani powodujący zwężenie dróg oddechowych | |
| Hipoksja | Niezbyt często | Niedobór tlenu w tkankach organizmu | |
| Niewydolność oddechowa | Częstość nieznana | Zaburzenie wymiany gazowej w płucach prowadzące do hipoksemii i/lub hiperkapnii | |
| Skurcz oskrzeli | Częstość nieznana | Zwężenie światła oskrzeli spowodowane skurczem mięśni gładkich | |
| Zaburzenia żołądka i jelit | Wymioty | Bardzo często | Gwałtowne wydalenie treści żołądkowej przez usta |
| Nudności | Bardzo często | Nieprzyjemne uczucie dyskomfortu w żołądku, często poprzedzające wymioty | |
| Nadmierne wydzielanie śliny | Często | Zwiększona produkcja śliny | |
| Zapalenie trzustki ostre | Częstość nieznana | Stan zapalny trzustki o nagłym początku i ciężkim przebiegu | |
| Ból brzucha | Częstość nieznana | Dolegliwość bólowa w obrębie jamy brzusznej | |
| Zaburzenia wątroby i dróg żółciowych | Niewydolność wątroby | Częstość nieznana | Zaburzenie funkcji wątroby prowadzące do jej niewydolności |
| Martwica wątroby | Częstość nieznana | Śmierć komórek wątrobowych | |
| Zapalenie wątroby | Częstość nieznana | Stan zapalny wątroby | |
| Cholestaza | Częstość nieznana | Zaburzenie przepływu żółci z wątroby do dwunastnicy | |
| Żółtaczka | Częstość nieznana | Zażółcenie skóry i błon śluzowych spowodowane podwyższonym stężeniem bilirubiny | |
| Zaburzenie czynności wątroby | Częstość nieznana | Upośledzenie funkcji wątroby | |
| Choroba wątroby | Częstość nieznana | Ogólne określenie dla różnych patologii wątroby | |
| Zażółcenie twardówki oczu | Częstość nieznana | Żółte zabarwienie białkówki oka spowodowane podwyższonym stężeniem bilirubiny | |
| Zaburzenia skóry i tkanki podskórnej | Pokrzywka | Częstość nieznana | Reakcja alergiczna skóry charakteryzująca się występowaniem bąbli i świądu |
| Rumień | Częstość nieznana | Zaczerwienienie skóry spowodowane rozszerzeniem naczyń krwionośnych | |
| Odczucie pieczenia skóry | Częstość nieznana | Subiektywne uczucie pieczenia skóry | |
| Zaburzenia mięśniowo-szkieletowe i tkanki łącznej | Ból mięśni | Niezbyt często | Dolegliwość bólowa mięśni |
| Rabdomioliza | Częstość nieznana | Rozpad mięśni prążkowanych, mogący prowadzić do ostrej niewydolności nerek | |
| Zaburzenia ogólne i stany w miejscu podania | Hipertermia złośliwa | Częstość nieznana | Zagrażający życiu zespół hipermetaboliczny, genetycznie uwarunkowany, wyzwalany przez środki znieczulenia ogólnego |
| Osłabienie | Częstość nieznana | Uczucie zmniejszenia siły mięśniowej | |
| Dyskomfort | Częstość nieznana | Uczucie ogólnego złego samopoczucia | |
| Zmęczenie | Częstość nieznana | Uczucie wyczerpania fizycznego i/lub psychicznego |
Specjalne populacje pacjentów
Dzieci i młodzież
Częstość występowania, rodzaj i nasilenie działań niepożądanych desfluranu u dzieci i młodzieży uznaje się za identyczne jak u dorosłych. Nie zidentyfikowano specyficznych zagrożeń dla populacji pediatrycznej.19
Monitorowanie bezpieczeństwa
Po dopuszczeniu produktu leczniczego do obrotu istotne jest zgłaszanie podejrzewanych działań niepożądanych. Umożliwia to nieprzerwane monitorowanie stosunku korzyści do ryzyka stosowania produktu leczniczego. Osoby należące do fachowego personelu medycznego powinny zgłaszać wszelkie podejrzewane działania niepożądane za pośrednictwem Departamentu Monitorowania Niepożądanych Działań Produktów Leczniczych Urzędu Rejestracji Produktów Leczniczych, Wyrobów Medycznych i Produktów Biobójczych.20
Najpoważniejsze zagrożenia związane z desflurane
Podsumowując, do najpoważniejszych zagrożeń związanych ze stosowaniem desfluranu należą:
- Hipertermia złośliwa – stan zagrożenia życia wymagający natychmiastowej interwencji
- Ciężkie zaburzenia rytmu serca – w tym torsade de pointes i zatrzymanie akcji serca
- Zaburzenia oddechowe – skurcz krtani, skurcz oskrzeli i niewydolność oddechowa
- Uszkodzenie wątroby – niewydolność wątroby i martwica wątroby
- Rabdomioliza – potencjalnie prowadząca do ostrej niewydolności nerek
Stosowanie desfluranu wymaga ścisłego monitorowania funkcji życiowych pacjenta oraz gotowości do natychmiastowego reagowania w przypadku wystąpienia poważnych działań niepożądanych.21 22
Kolejne rozdziały
Zapraszamy do dalszego czytania naszego leksykonu.
Wybierz kolejny rozdział z menu poniżej, aby otworzyć nową podstronę kompedium wiedzy i uzyskać szczegółowe informację o leku, substancji lub chorobie.
- Dawkowanie i sposób podawania
- Działania niepożądane
- Interakcje
- Przeciwwskazania stosowania
- Przedawkowanie
- Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie
- Specjalne ostrzeżenia i środki ostrożności
- Właściwości farmakodynamiczne
- Właściwości farmakokinetyczne
- Wpływ na płodność, ciążę i laktację
- Wpływ na zdolność prowadzenia pojazdów i obsługiwania maszyn
- Wskazania do stosowania