Działania niepożądane
Desfluran

Desfluran, stosowany jako środek wziewny do znieczulenia ogólnego, może wywoływać zależną od dawki depresję krążeniowo-oddechową oraz nieznaczne śródoperacyjne zwiększenie glikemii. Działania niepożądane mają najczęściej charakter łagodny do umiarkowanego i są przejściowe, jednak w okresie pooperacyjnym często obserwuje się nudności i wymioty, które mogą być wywołane zarówno przez desfluran, jak i inne leki podawane podczas zabiegu. Częstość występowania działań niepożądanych klasyfikuje się od bardzo często (≥1/10) do bardzo rzadko (<1/10 000), a ich spektrum obejmuje m.in. zaburzenia rytmu serca (arytmia węzłowa, bradykardia, tachykardia), poważne powikłania kardiologiczne (zawał mięśnia sercowego, torsade de pointes), zaburzenia układu oddechowego (skurcz krtani, skurcz oskrzeli, niewydolność oddechowa), a także uszkodzenia wątroby (niewydolność, martwica, zapalenie, cholestaza). Wśród działań niepożądanych wymienia się również hiperkaliemię i hipokaliemię, kwasicę metaboliczną, drgawki, encefalopatię oraz rabdomiolizę, która może prowadzić do ostrej niewydolności nerek.

Działania niepożądane substancji desfluran

Desfluran może wywoływać zależną od dawki depresję krążeniowo-oddechową oraz nieznaczne śródoperacyjne zwiększenie glikemii. Większość działań niepożądanych charakteryzuje się nasileniem od łagodnego do umiarkowanego i ma charakter przejściowy. W okresie pooperacyjnym obserwuje się często nudności i wymioty, które stanowią typowe następstwa zabiegu operacyjnego i znieczulenia ogólnego. Mogą one być wywoływane przez wziewne leki znieczulające, inne produkty lecznicze podawane w trakcie zabiegu operacyjnego lub po jego zakończeniu, a także mogą stanowić reakcję organizmu pacjenta na sam zabieg operacyjny.1 2

Klasyfikacja częstości występowania działań niepożądanych

Częstość występowania działań niepożądanych sklasyfikowano według następującego schematu:<sup data-drug="Desfluran Piramal" data-section="Działania niepożądane" title="Częstość występowania wymienionych poniżej działań niepożądanych pogrupowano zgodnie z następującą klasyfikacją: Bardzo często (≥1/10) Często (≥1/100 do <1/10) Niezbyt często (≥1/1000 do <1/100) Rzadko (≥1/10 000 do <1/1000) Bardzo rzadko (3 <sup data-drug="Suprane" data-section="Działania niepożądane" title="Częstość działań niepożądanych (ADR) przedstawiono zgodnie z Konwencją MedDRA dotyczącą częstości: bardzo często (≥ 1/10); często (≥ 1/100 do < 1/10); niezbyt często (≥ 1/1000 do < 1/100); rzadko (≥ 1/10 000 do < 1/1000); bardzo rzadko (4

  • Bardzo często (≥1/10)
  • Często (≥1/100 do <1/10)
  • Niezbyt często (≥1/1000 do <1/100)
  • Rzadko (≥1/10 000 do <1/1000)
  • Bardzo rzadko (<1/10 000)
  • Nieznana (częstość nie może być określona na podstawie dostępnych danych)

Niebezpieczeństwa związane z działaniami niepożądanymi

Stosowanie desfluranu wiąże się z ryzykiem wystąpienia szeregu poważnych działań niepożądanych, które mogą stanowić zagrożenie dla zdrowia i życia pacjenta. Do najbardziej niebezpiecznych należą:5 6

Zaburzenia układu sercowo-naczyniowego:

Poważne powikłania kardiologiczne obejmują zawał mięśnia sercowego, niedokrwienie mięśnia sercowego oraz zaburzenia rytmu serca (w tym torsade de pointes, migotanie przedsionków, tachykardia, bradykardia i zatrzymanie akcji serca). Desfluran może powodować również nadciśnienie tętnicze, a także – przeciwnie – niedociśnienie i wstrząs.7 8

Zaburzenia układu oddechowego:

Zastosowanie desfluranu może prowadzić do wystąpienia skurczu krtani, skurczu oskrzeli, niewydolności oddechowej, bezdechu czy hipoksji. Te działania niepożądane mogą stanowić bezpośrednie zagrożenie dla życia pacjenta, szczególnie przy niewłaściwym monitorowaniu funkcji oddechowych.9 10

Zaburzenia wątroby:

Desfluran może powodować poważne uszkodzenie wątroby, obejmujące niewydolność wątroby, martwicę wątroby, zapalenie wątroby czy cholestazę. Uszkodzenie wątroby należy do najpoważniejszych powikłań narządowych związanych ze stosowaniem tej substancji.11 12

Hipertermia złośliwa:

Szczególnie niebezpiecznym powikłaniem jest hipertermia złośliwa – genetycznie uwarunkowany zespół hipermetaboliczny wywołany przez środki znieczulenia ogólnego. Stan ten wymaga natychmiastowej interwencji, ponieważ charakteryzuje się gwałtownym przebiegiem i wysoką śmiertelnością.13 14

Zaburzenia neurologiczne:

Istnieje ryzyko wystąpienia drgawek, encefalopatii oraz innych poważnych zaburzeń neurologicznych związanych ze stosowaniem desfluranu. Szczególną uwagę należy zwrócić na pacjentów z chorobami neurologicznymi w wywiadzie.15 16

Rabdomioliza:

Opisywano przypadki rabdomiolizy (rozpadu mięśni poprzecznie prążkowanych) po zastosowaniu desfluranu. Powikłanie to może prowadzić do ostrej niewydolności nerek i stanowi poważne zagrożenie dla zdrowia pacjenta.17 18

Tabela działań niepożądanych związanych ze stosowaniem desfluranu

Klasyfikacja układów i narządów Działanie niepożądane Częstość występowania Opis
Zakażenia i zarażenia pasożytnicze Zapalenie gardła Często Stan zapalny błony śluzowej gardła, mogący powodować ból i trudności w połykaniu
Zaburzenia krwi i układu chłonnego Koagulopatia Częstość nieznana Zaburzenia układu krzepnięcia, mogące prowadzić do nieprawidłowego krwawienia
Zaburzenia metabolizmu i odżywiania Hiperkaliemia Częstość nieznana Podwyższone stężenie potasu w surowicy krwi, mogące powodować zaburzenia rytmu serca
Hipokaliemia Częstość nieznana Obniżone stężenie potasu w surowicy krwi, mogące powodować zaburzenia rytmu serca i osłabienie mięśni
Kwasica metaboliczna Częstość nieznana Zaburzenie równowagi kwasowo-zasadowej organizmu, objawiające się obniżeniem pH krwi
Zaburzenia psychiczne Wstrzymywanie oddechu Często Chwilowy, świadomy bezdech, typowy podczas indukcji znieczulenia
Pobudzenie psychoruchowe Niezbyt często Zwiększona aktywność ruchowa i psychiczna, zwykle podczas wybudzania ze znieczulenia
Zaburzenia układu nerwowego Ból głowy Często Dolegliwość bólowa głowy, często występująca po znieczuleniu
Senność Niezbyt często Nadmierna senność występująca po znieczuleniu
Drgawki Częstość nieznana Mimowolne skurcze mięśni o charakterze napadowym
Zawroty głowy Częstość nieznana Uczucie wirowania, niestabilności lub dezorientacji
Migrena Częstość nieznana Napadowy, pulsujący ból głowy, często jednostronny
Encefalopatia Częstość nieznana Zaburzenie funkcji mózgu, mogące objawiać się zaburzeniami świadomości, dezorientacją, patologiczną sennością
Zaburzenia oka Zapalenie spojówek Często Stan zapalny spojówki oka, objawiający się zaczerwienieniem, świądem i nadmiernym łzawieniem
Wrzodziejące zapalenie rogówki Częstość nieznana Stan zapalny rogówki z tworzeniem się owrzodzeń, mogący prowadzić do uszkodzenia wzroku
Przekrwienie gałki ocznej Częstość nieznana Zaczerwienienie oka spowodowane rozszerzeniem naczyń krwionośnych w gałce ocznej
Zmniejszona ostrość widzenia Częstość nieznana Pogorszenie jakości widzenia
Podrażnienie oka Częstość nieznana Dyskomfort, pieczenie lub świąd oka
Ból oka Częstość nieznana Dolegliwość bólowa oka o różnym nasileniu
Przemijająca ślepota Częstość nieznana Czasowa utrata widzenia, ustępująca samoistnie
Zaburzenia serca Arytmia węzłowa Często Zaburzenia rytmu serca pochodzące z węzła zatokowo-przedsionkowego lub przedsionkowo-komorowego
Bradykardia Często Zwolnienie czynności serca poniżej normy
Tachykardia Często Przyspieszenie czynności serca powyżej normy
Zawał mięśnia sercowego Niezbyt często Martwica mięśnia sercowego spowodowana niedokrwieniem
Niedokrwienie mięśnia sercowego Niezbyt często Zmniejszenie przepływu krwi w tętnicach wieńcowych, powodujące niedotlenienie mięśnia sercowego
Arytmia Niezbyt często Zaburzenia rytmu serca o różnym charakterze
Zatrzymanie akcji serca Częstość nieznana Nagłe ustanie mechanicznej czynności serca, zagrażające życiu
Torsade de pointes Częstość nieznana Zagrażająca życiu arytmia komorowa, charakteryzująca się zmiennym wychyleniem zespołów QRS wokół linii izoelektrycznej
Niewydolność komorowa Częstość nieznana Zaburzenie kurczliwości komór serca prowadzące do niewydolności serca
Hipokineza komór serca Częstość nieznana Osłabienie kurczliwości mięśnia sercowego
Migotanie przedsionków Częstość nieznana Arytmia charakteryzująca się szybkimi, nieskoordynowanymi skurczami przedsionków
Tachyarytmia Częstość nieznana Szybki, nieprawidłowy rytm serca
Zaburzenia naczyniowe Nadciśnienie tętnicze Często Podwyższone ciśnienie tętnicze krwi
Rozszerzenie naczyń Niezbyt często Poszerzenie światła naczyń krwionośnych
Złośliwe nadciśnienie tętnicze Częstość nieznana Ciężka postać nadciśnienia tętniczego z wysokim ryzykiem powikłań narządowych
Krwotok Częstość nieznana Masywne krwawienie
Niedociśnienie Częstość nieznana Obniżone ciśnienie tętnicze krwi
Wstrząs Częstość nieznana Stan zagrożenia życia charakteryzujący się niewydolnością krążenia i zaburzeniem perfuzji tkankowej
Zaburzenia układu oddechowego, klatki piersiowej i śródpiersia Bezdech senny Często Krótkotrwałe zatrzymanie oddechu podczas snu
Kaszel Często Gwałtowny wyrzut powietrza z dróg oddechowych
Skurcz krtani Często Nagły skurcz mięśni krtani powodujący zwężenie dróg oddechowych
Hipoksja Niezbyt często Niedobór tlenu w tkankach organizmu
Niewydolność oddechowa Częstość nieznana Zaburzenie wymiany gazowej w płucach prowadzące do hipoksemii i/lub hiperkapnii
Skurcz oskrzeli Częstość nieznana Zwężenie światła oskrzeli spowodowane skurczem mięśni gładkich
Zaburzenia żołądka i jelit Wymioty Bardzo często Gwałtowne wydalenie treści żołądkowej przez usta
Nudności Bardzo często Nieprzyjemne uczucie dyskomfortu w żołądku, często poprzedzające wymioty
Nadmierne wydzielanie śliny Często Zwiększona produkcja śliny
Zapalenie trzustki ostre Częstość nieznana Stan zapalny trzustki o nagłym początku i ciężkim przebiegu
Ból brzucha Częstość nieznana Dolegliwość bólowa w obrębie jamy brzusznej
Zaburzenia wątroby i dróg żółciowych Niewydolność wątroby Częstość nieznana Zaburzenie funkcji wątroby prowadzące do jej niewydolności
Martwica wątroby Częstość nieznana Śmierć komórek wątrobowych
Zapalenie wątroby Częstość nieznana Stan zapalny wątroby
Cholestaza Częstość nieznana Zaburzenie przepływu żółci z wątroby do dwunastnicy
Żółtaczka Częstość nieznana Zażółcenie skóry i błon śluzowych spowodowane podwyższonym stężeniem bilirubiny
Zaburzenie czynności wątroby Częstość nieznana Upośledzenie funkcji wątroby
Choroba wątroby Częstość nieznana Ogólne określenie dla różnych patologii wątroby
Zażółcenie twardówki oczu Częstość nieznana Żółte zabarwienie białkówki oka spowodowane podwyższonym stężeniem bilirubiny
Zaburzenia skóry i tkanki podskórnej Pokrzywka Częstość nieznana Reakcja alergiczna skóry charakteryzująca się występowaniem bąbli i świądu
Rumień Częstość nieznana Zaczerwienienie skóry spowodowane rozszerzeniem naczyń krwionośnych
Odczucie pieczenia skóry Częstość nieznana Subiektywne uczucie pieczenia skóry
Zaburzenia mięśniowo-szkieletowe i tkanki łącznej Ból mięśni Niezbyt często Dolegliwość bólowa mięśni
Rabdomioliza Częstość nieznana Rozpad mięśni prążkowanych, mogący prowadzić do ostrej niewydolności nerek
Zaburzenia ogólne i stany w miejscu podania Hipertermia złośliwa Częstość nieznana Zagrażający życiu zespół hipermetaboliczny, genetycznie uwarunkowany, wyzwalany przez środki znieczulenia ogólnego
Osłabienie Częstość nieznana Uczucie zmniejszenia siły mięśniowej
Dyskomfort Częstość nieznana Uczucie ogólnego złego samopoczucia
Zmęczenie Częstość nieznana Uczucie wyczerpania fizycznego i/lub psychicznego

Specjalne populacje pacjentów

Dzieci i młodzież

Częstość występowania, rodzaj i nasilenie działań niepożądanych desfluranu u dzieci i młodzieży uznaje się za identyczne jak u dorosłych. Nie zidentyfikowano specyficznych zagrożeń dla populacji pediatrycznej.19

Monitorowanie bezpieczeństwa

Po dopuszczeniu produktu leczniczego do obrotu istotne jest zgłaszanie podejrzewanych działań niepożądanych. Umożliwia to nieprzerwane monitorowanie stosunku korzyści do ryzyka stosowania produktu leczniczego. Osoby należące do fachowego personelu medycznego powinny zgłaszać wszelkie podejrzewane działania niepożądane za pośrednictwem Departamentu Monitorowania Niepożądanych Działań Produktów Leczniczych Urzędu Rejestracji Produktów Leczniczych, Wyrobów Medycznych i Produktów Biobójczych.20

Najpoważniejsze zagrożenia związane z desflurane

Podsumowując, do najpoważniejszych zagrożeń związanych ze stosowaniem desfluranu należą:

  1. Hipertermia złośliwa – stan zagrożenia życia wymagający natychmiastowej interwencji
  2. Ciężkie zaburzenia rytmu serca – w tym torsade de pointes i zatrzymanie akcji serca
  3. Zaburzenia oddechowe – skurcz krtani, skurcz oskrzeli i niewydolność oddechowa
  4. Uszkodzenie wątroby – niewydolność wątroby i martwica wątroby
  5. Rabdomioliza – potencjalnie prowadząca do ostrej niewydolności nerek

Stosowanie desfluranu wymaga ścisłego monitorowania funkcji życiowych pacjenta oraz gotowości do natychmiastowego reagowania w przypadku wystąpienia poważnych działań niepożądanych.21 22

  1. 10.04.2026
  2. www.leksykon.com.pl