Wpływ na płodność, ciążę i laktację
Cyklosporyna

Wpływ cyklosporyny na płodność, ciążę i laktację

Cyklosporyna, jako lek immunosupresyjny szeroko stosowany w zapobieganiu odrzucania przeszczepów narządowych oraz w leczeniu chorób autoimmunologicznych, wymaga szczególnej uwagi w kontekście stosowania u pacjentek w wieku rozrodczym, kobiet w ciąży oraz karmiących piersią. Właściwe przekazanie informacji w tym zakresie przez lekarza jest niezbędne dla zapewnienia bezpieczeństwa zarówno matki, jak i dziecka.¹

Wpływ na ciążę

Badania przedkliniczne wykazały szkodliwy wpływ cyklosporyny na reprodukcję u szczurów i królików. Doświadczenie kliniczne dotyczące stosowania cyklosporyny u kobiet w ciąży jest jednak ograniczone, co oznacza brak odpowiednich i dobrze kontrolowanych badań klinicznych w tej grupie pacjentek.^{2 3}

Badania nad rozwojem zarodka i płodu prowadzone na szczurach i królikach, którym podawano cyklosporynę, wykazały toksyczny wpływ na zarodek i płód po zastosowaniu dawek z poziomu poniżej maksymalnej dawki zalecanej u ludzi (MRHD), obliczanej w oparciu o powierzchnię ciała (BSA).⁴

Ryzyko porodu przedwczesnego

U kobiet w ciąży po przeszczepieniu narządów, otrzymujących leczenie immunosupresyjne, w tym cyklosporynę lub inne produkty lecznicze jednocześnie z cyklosporyną, istnieje podwyższone ryzyko przedwczesnego porodu (przed 37. tygodniem ciąży).<sup data-drug="Cyclaid" data-section="Wpływ na płodność, ciążę i laktację" title="U kobiet w ciąży po przeszczepieniu narządów, otrzymujących leczenie immunosupresyjne, w tym cyklosporynę lub inne produkty lecznicze jednocześnie z cyklosporyną istnieje ryzyko przedwczesnego porodu (5 <sup data-drug="Equoral" data-section="Wpływ na płodność, ciążę i laktację" title="U kobiet w ciąży po przeszczepieniu narządów, otrzymujących leczenie immunosupresyjne, w tym cyklosporynę lub inne leki w połączeniu z cyklosporyną istnieje ryzyko przedwczesnego porodu (6

Opublikowane dane pochodzące z krajowego rejestru ciąż u pacjentek po transplantacji (NTPR) opisują wyniki ciąż u kobiet leczonych cyklosporyną, będących biorcami narządów:

<sup data-drug="Sandimmun Neoral" data-section="Wpływ na płodność, ciążę i laktację" title="Opublikowane dane pochodzące z krajowego rejestru ciąż u pacjentek po transplantacji (NTPR, ang. National Transplantation Pregnancy Registry) opisują wyniki ciąż u kobiet leczonych cyklosporyną i będących biorcami nerki (482), wątroby (97) i serca (43). Dane wskazują na pomyślne zakończenie ciąży z odsetkiem żywych urodzeń wynoszącym 76%, 76,9% i 64% odpowiednio u pacjentek, którym przeszczepiono nerkę, wątrobę i serce. Poród przedwczesny (7

Wady wrodzone i rozwój dzieci

Zgłoszono, że odsetek poronień i poważnych wad wrodzonych był porównywalny z analogicznymi odsetkami obserwowanymi w populacji ogólnej. Należy jednak wziąć pod uwagę ograniczenia właściwe dla rejestrów i zgłoszeń dotyczących bezpieczeństwa w okresie po wprowadzeniu cyklosporyny do obrotu. Nie można wykluczyć bezpośredniego wpływu cyklosporyny na nadciśnienie u matki, stan przedrzucawkowy, zakażenia lub cukrzycę.⁸

Dostępne są ograniczone dane dotyczące dzieci narażonych na działanie cyklosporyny w okresie życia płodowego, przy czym obserwacje te obejmują czas do osiągnięcia wieku około 7 lat. U tych dzieci czynność nerek i ciśnienie krwi były prawidłowe.^{9 10}

Zalecenia dla kobiet w ciąży

Biorąc pod uwagę powyższe informacje, produktów leczniczych zawierających cyklosporynę (Cyclaid, Equoral, Sandimmun, Sandimmun Neoral) nie należy stosować w ciąży, chyba że możliwe korzyści dla matki uzasadniają ryzyko dla płodu.^{11 12}

U kobiet w ciąży należy również wziąć pod uwagę zawartość etanolu w produktach leczniczych zawierających cyklosporynę, co stanowi dodatkowy czynnik ryzyka dla rozwijającego się płodu.^{13 14}

Wpływ na karmienie piersią

Cyklosporyna przenika do mleka kobiecego, co stwarza ryzyko poważnych działań niepożądanych u noworodków i niemowląt karmionych piersią.^{15 16}

Na podstawie ograniczonych danych stwierdzono, że stosunek stężenia cyklosporyny w mleku do jej stężenia we krwi matki mieścił się w zakresie od 0,17 do 1,4. Biorąc pod uwagę spożycie mleka przez niemowlę, największa szacunkowa dawka cyklosporyny spożyta przez niemowlę karmione wyłącznie piersią wynosiła około 2% dawki podanej matce, dostosowanej do masy ciała.¹⁷

Zalecenia dla kobiet karmiących piersią

Matki leczone produktami zawierającymi cyklosporynę (Cyclaid, Equoral, Sandimmun, Sandimmun Neoral) nie powinny karmić piersią, z uwagi na ryzyko poważnych działań niepożądanych wywołanych cyklosporyną u noworodków i/lub niemowląt karmionych piersią.^{18 19}

Należy podjąć decyzję czy przerwać karmienie piersią, czy przerwać podawanie leku, biorąc pod uwagę korzyści z karmienia piersią dla noworodka/niemowlęcia i korzyści z leczenia dla matki.^{20 21}

U kobiet karmiących piersią należy również wziąć pod uwagę zawartość etanolu w produktach leczniczych zawierających cyklosporynę.^{22 23}

Wpływ na płodność

Dane dotyczące wpływu cyklosporyny na płodność u ludzi są ograniczone.^{24 25}

W badaniach na zwierzętach nie obserwowano niepożądanego wpływu na płodność u samców i samic szczura przy podawaniu dawek do 5-15 mg/kg mc. na dobę, co stanowi wartość mniejszą niż maksymalna dawka zalecana u ludzi (MRHD) w oparciu o powierzchnię ciała (BSA).^{26 27}

Informacje dodatkowe dla lekarzy

Lekarz prowadzący leczenie cyklosporyną powinien przekazać pacjentkom w wieku rozrodczym, kobietom w ciąży oraz karmiącym piersią następujące informacje:²⁸

• Cyklosporyna nie powinna być stosowana w ciąży, chyba że potencjalne korzyści dla matki przewyższają ryzyko dla płodu²⁹
• Istnieje podwyższone ryzyko przedwczesnego porodu (<37 tygodni) u kobiet w ciąży po przeszczepieniu narządów otrzymujących leczenie immunosupresyjne, w tym cyklosporynę<sup data-drug="Equoral" data-section="Wpływ na płodność, ciążę i laktację" title="U kobiet w ciąży po przeszczepieniu narządów, otrzymujących leczenie immunosupresyjne, w tym cyklosporynę lub inne leki w połączeniu z cyklosporyną istnieje ryzyko przedwczesnego porodu (30
• Wszystkie produkty zawierające cyklosporynę zawierają etanol, co stanowi dodatkowy czynnik ryzyka zarówno w czasie ciąży, jak i podczas karmienia piersią³¹
• Karmienie piersią jest przeciwwskazane podczas stosowania cyklosporyny ze względu na ryzyko poważnych działań niepożądanych u noworodków i niemowląt³²
• Należy omówić z pacjentką bilans korzyści i ryzyka związanego z leczeniem cyklosporyną w kontekście planowanej ciąży lub karmienia piersią³³

^{34 35}

W przypadku, gdy zastosowanie cyklosporyny u kobiety w ciąży jest konieczne, lekarz powinien dokładnie monitorować stan zdrowia matki i płodu, ze szczególnym uwzględnieniem ciśnienia krwi i funkcji nerek, a także poinformować pacjentkę o ryzyku porodu przedwczesnego.<sup data-drug="Sandimmun Neoral" data-section="Wpływ na płodność, ciążę i laktację" title="U kobiet w ciąży po przeszczepieniu narządów, otrzymujących leczenie immunosupresyjne, w tym cyklosporynę lub inne leki w połączeniu z cyklosporyną istnieje ryzyko przedwczesnego porodu (36