Właściwości farmakokinetyczne
Chlorotetracyklina

Właściwości farmakokinetyczne chlorotetracykliny

Chlorotetracyklina jest antybiotykiem z grupy tetracyklin, stosowanym zarówno w postaciach doustnych jak i miejscowych. Jej właściwości farmakokinetyczne różnią się znacząco w zależności od drogi podania, co ma istotne znaczenie kliniczne. Poniżej przedstawiono szczegółową charakterystykę farmakokinetyczną substancji z uwzględnieniem jej różnych form podania.¹

Wchłanianie chlorotetracykliny

Podanie doustne chlorotetracykliny charakteryzuje się stosunkowo dobrym wchłanianiem. U ludzi po podaniu doustnym na czczo stwierdza się wchłanianie około 60-80% substancji czynnej. Wchłanianie to jest na tyle efektywne, że umożliwia osiągnięcie stężeń terapeutycznych w tkankach docelowych.²

Podanie miejscowe na skórę, jak w przypadku produktu Chlorocyclinum 3%, skutkuje głównie działaniem lokalnym. Wieloletnie obserwacje kliniczne produktów leczniczych do stosowania na skórę zawierających chlorotetracyklinę dowodzą, że nie wywołuje ona działania ogólnoustrojowego. Przy zastosowaniu standardowych metod oznaczania nie stwierdzono obecności leku zarówno w osoczu, jak i w moczu po stosowaniu na skórę preparatów chlorotetracykliny w podłożu wazelinowym.³

Dystrybucja w organizmie

Po podaniu doustnym chlorotetracyklina wykazuje dobrą dystrybucję w organizmie. Substancja łatwo przenika do tkanek, gdzie jest rozmieszczana stosunkowo równomiernie. Co istotne z klinicznego punktu widzenia, chlorotetracyklina przenika także przez barierę łożyskową do płodu, co ma znaczenie podczas podawania leku kobietom w ciąży.⁴

W przypadku stosowania miejscowego produktu Chlorocyclinum 3% (maść zawierająca 30 mg chlorotetracykliny chlorowodorku w 1 g), substancja działa wyłącznie miejscowo, nie przedostając się do krążenia ogólnego w istotnych klinicznie stężeniach.^{5 6}

Metabolizm i eliminacja

Dane dotyczące metabolizmu i eliminacji chlorotetracykliny stosowanej miejscowo są ograniczone, co wynika z minimalnego wchłaniania systemowego. Badania z zastosowaniem standardowych metod analitycznych wykazały brak wykrywalnych stężeń leku w osoczu oraz moczu po miejscowym zastosowaniu preparatów z chlorotetracykliną w podłożu wazelinowym, co wskazuje na znikome wchłanianie ogólnoustrojowe.⁷

Mechanizm działania i spektrum przeciwbakteryjne

Chociaż nie jest to ściśle właściwością farmakokinetyczną, warto przedstawić mechanizm działania chlorotetracykliny, gdyż ma on istotny wpływ na jej zastosowanie kliniczne. Chlorotetracyklina działa poprzez hamowanie biosyntezy białek bakteryjnych przez wiązanie z podjednostką 30S rybosomu, a także przez hamowanie procesów fosforylacyjnych w komórce bakteryjnej.⁸

Spektrum przeciwbakteryjne

Chlorotetracyklina charakteryzuje się szerokim spektrum działania przeciwbakteryjnego, podobnie jak tetracyklina, choć jej działanie jest nieco słabsze. Obejmuje ono następujące drobnoustroje:⁹

• Bakterie Gram-dodatnie: gronkowce, paciorkowce, Listeria spp., Erysipelothrix spp., Bacillus anthracis, Clostridium spp., Nocardia spp.
• Bakterie Gram-ujemne: Escherichia coli, Klebsiella spp., Enterobacter spp., Shigella spp., Neisseria gonorrhoeae, Brucella spp., Pasteurella spp., Vibrio cholerae, Haemophilus spp., Bordetella pertussis, Actinobacillus mallei, Bacteroides spp., Fusobacterium spp., Bartonella spp.
• Inne: Spirochaeta spp., Mycobacterium spp., Rickettsia spp., Chlamydia spp., Mycoplasma spp., Actinomyces spp.

¹⁰

Należy zaznaczyć, że chlorotetracyklina nie działa na Pseudomonas aeruginosa, Proteus spp., Serratia marcescens, Providencia spp. Nie wykazuje również działania na grzyby, pierwotniaki i wirusy.¹¹

Oporność bakterii

Szczepy oporne na tetracykliny, w tym chlorotetracyklinę, występują we wszystkich gatunkach bakterii, jednak w różnym stopniu. Najczęściej szczepy oporne stwierdza się wśród gronkowców, enterokoków i enterobakterii. Rozwój oporności podczas terapii ma charakter powolny. Za jej rozwój odpowiedzialne są głównie zmiany przepuszczalności błony komórkowej bakterii.¹²

Dane dotyczące bezpieczeństwa przedklinicznego

Dane niekliniczne wynikające z konwencjonalnych badań farmakologicznych dotyczących bezpieczeństwa stosowania chlorotetracykliny, w tym badań toksyczności po podaniu wielokrotnym, genotoksyczności, potencjalnego działania rakotwórczego oraz toksycznego wpływu na rozród i rozwój potomstwa, nie ujawniają szczególnego zagrożenia dla człowieka.¹³

Chlorotetracyklina w innych produktach leczniczych

Warto odnotować, że chlorotetracyklina może również występować jako składnik pomocniczy w niektórych produktach leczniczych. Przykładem jest Rabipur – szczepionka przeciw wściekliźnie, inaktywowana, która może zawierać śladowe ilości chlorotetracykliny jako pozostałość z procesu wytwarzania, obok neomycyny i amfoterycyny B.¹⁴

W przypadku Rabipur, gdzie chlorotetracyklina występuje jedynie w śladowych ilościach jako pozostałość z procesu produkcji, właściwości farmakokinetyczne samej szczepionki nie są określane w sposób typowy dla produktów leczniczych zawierających substancje czynne, co jest podkreślone w charakterystyce produktu leczniczego.¹⁵