Wpływ na płodność, ciążę i laktację
Boraks

Wpływ boraksu na płodność, ciążę i laktację

Boraks (Borax) to substancja aktywna występująca w różnych preparatach leczniczych stosowanych głównie miejscowo w jamie ustnej lub na skórę. W praktyce klinicznej lekarz powinien zwrócić szczególną uwagę na możliwy wpływ tej substancji u pacjentek w ciąży, karmiących piersią oraz na płodność u osób w wieku reprodukcyjnym. Poniżej przedstawiono szczegółowe informacje dotyczące bezpieczeństwa stosowania produktów zawierających boraks w tych populacjach pacjentów.¹

Wpływ na ciążę

Dostępne dane kliniczne dotyczące stosowania boraksu u kobiet w ciąży są ograniczone. Z przeprowadzonych badań na ograniczonej liczbie pacjentek ciężarnych stosujących produkty zawierające boraks, jak Aphtin, nie wynika jednoznacznie szkodliwe działanie tej substancji na przebieg ciąży lub stan zdrowia płodu/noworodka. Jednak należy podkreślić, że dotychczas brak jest innych istotnych danych epidemiologicznych, które potwierdzałyby całkowite bezpieczeństwo stosowania boraksu u kobiet ciężarnych.²

W przypadku produktu Neo-Tormentil zawierającego boraks jako jedną z substancji czynnych, dane otrzymane z ograniczonej liczby zastosowań w okresie ciąży nie wskazują, że substancje czynne zawarte w tym produkcie leczniczym wywołują wady rozwojowe lub działają szkodliwie na płód lub noworodka. Nie zanotowano również innych istotnych danych epidemiologicznych.³

Produkt Tormexal forte, zawierający w swoim składzie boraks, nie ma udokumentowanych badań klinicznych dotyczących stosowania w okresie ciąży. Warto jednak zauważyć, że badania na zwierzętach dotyczące boraksu nie wykazały potencjalnego działania teratogennego.⁴

Ze względu na brak wystarczających danych, preparat Tormentiol zawierający boraks może być stosowany podczas ciąży jedynie w przypadkach, gdy w opinii lekarza korzyść dla matki przeważa nad potencjalnym zagrożeniem dla płodu.⁵

Wpływ na laktację

Brak jest szczegółowych danych klinicznych dotyczących wpływu boraksu na laktację oraz na zdrowie karmionego piersią dziecka. Większość producentów preparatów zawierających boraks zaleca ostrożność lub unikanie stosowania tych produktów w okresie karmienia piersią.^{6 7}

W przypadku preparatu Tormentiol, producent informuje, że ze względu na brak wystarczających danych, produkt ten może być stosowany podczas karmienia piersią jedynie w przypadkach, gdy w opinii lekarza korzyść dla matki przeważa nad potencjalnym zagrożeniem dla dziecka.⁸

Dla produktu Tormexal forte również brak jest danych klinicznych dotyczących stosowania podczas karmienia piersią.⁹

Wpływ na płodność

Szczególną uwagę należy zwrócić na potencjalny wpływ boraksu na płodność, zwłaszcza u dzieci i młodzieży. Producent preparatu Tormentiol wyraźnie wskazuje, że u dzieci w wieku poniżej 12 lat, ze względu na zawartość boru, produkt ten może powodować zaburzenia płodności.¹⁰

W przypadku pozostałych preparatów zawierających boraks (Aphtin, Aphtin Aflofarm, Gargarin, Neo-Tormentil, Tormexal forte) brak jest szczegółowych danych na temat wpływu tej substancji na płodność.¹¹

Zalecenia dla lekarzy

Lekarz przepisując preparaty zawierające boraks powinien przekazać pacjentce w ciąży lub karmiącej piersią następujące informacje:

• Większość preparatów zawierających boraks nie jest zalecana do stosowania w okresie ciąży i karmienia piersią ze względu na ograniczone dane dotyczące bezpieczeństwa.^{12 13}
• W przypadku bezwzględnej konieczności zastosowania tych preparatów, należy dokładnie rozważyć stosunek korzyści do ryzyka.¹⁴
• Szczególną ostrożność należy zachować przy stosowaniu produktów zawierających boraks u dzieci poniżej 12 roku życia, ze względu na możliwy wpływ na przyszłą płodność.¹⁵
• Dane z badań na zwierzętach dla niektórych preparatów zawierających boraks nie wykazały potencjalnego działania teratogennego.^{16 17}

Postępowanie w praktyce klinicznej

Rekomendowane postępowanie w przypadku konieczności zastosowania preparatów zawierających boraks u kobiet w ciąży lub karmiących piersią:

1. Rozważenie alternatywnych preparatów niezawierających boraksu jako leczenie pierwszego wyboru.
2. W przypadku konieczności zastosowania preparatów z boraksem, należy wybrać najmniejszą skuteczną dawkę oraz najkrótszy możliwy czas terapii.
3. Monitorowanie pacjentki oraz, w miarę możliwości, stanu płodu/dziecka podczas terapii.
4. Edukacja pacjentki odnośnie właściwego stosowania preparatu, aby zminimalizować ilość ewentualnie wchłanianej substancji.¹⁸

Podsumowanie informacji o wpływie na poszczególne grupy pacjentów

Należy podkreślić, że powyższe zalecenia opierają się na dostępnych danych klinicznych i charakterystykach poszczególnych produktów leczniczych zawierających boraks. Ze względu na ograniczoną ilość danych, decyzja o zastosowaniu tych preparatów u kobiet w ciąży, karmiących piersią oraz u dzieci poniżej 12 roku życia powinna być zawsze podejmowana po dokładnej analizie stosunku korzyści do ryzyka.^{19 20}