Właściwości farmakokinetyczne
Boraks

Właściwości farmakokinetyczne boraksu – wprowadzenie

Boraks (tetraboran sodu) jest związkiem wykorzystywanym w kilku postaciach farmaceutycznych, głównie do stosowania miejscowego na błony śluzowe jamy ustnej oraz na skórę. Jego właściwości farmakokinetyczne zależą od drogi podania, postaci farmaceutycznej oraz stanu tkanek, na które jest aplikowany. Poniżej przedstawiono szczegółową charakterystykę farmakokinetyczną tej substancji w oparciu o dane z produktów leczniczych zawierających boraks.¹

Wchłanianie boraksu

Boraks charakteryzuje się dobrą absorpcją przez błony śluzowe jamy ustnej oraz uszkodzoną skórę. Stopień wchłaniania tej substancji zależy od kilku czynników. W przypadku produktu Aphtin Aflofarm, zawartość glicerolu w roztworze zwiększa przyczepność produktu leczniczego do błon śluzowych, co skutkuje zwiększonym wchłanianiem substancji czynnej i przedłużeniem jej działania. Na absorpcję wpływa również stopień przekrwienia błon śluzowych.²

W przypadku preparatu Gargarin, obserwuje się łatwe wchłanianie boraksu z błon śluzowych, a także z przewodu pokarmowego oraz uszkodzonej skóry. Ta łatwość wchłaniania może prowadzić do potencjalnej kumulacji boraksu w organizmie.³

Wchłanianie przez skórę

Interesującym aspektem farmakokinetyki boraksu jest jego zachowanie przy aplikacji na skórę w postaci maści. W przypadku produktu Tormexal forte, dane z piśmiennictwa wskazują, że borany stosowane w postaci maści nie powodowały wzrostu stężenia boranów we krwi i moczu podczas 9-dniowego okresu miejscowego podawania jeden raz na dobę.⁴

Jednak w przypadku produktu Neo-Tormentil, zaznaczono, że podczas stosowania preparatu u niemowląt i małych dzieci, a także na duże powierzchnie uszkodzonej skóry, do krążenia ogólnego może przenikać boraks.⁵

Podobnie, w przypadku produktu Aphtin, boraks stosowany na błony śluzowe jamy ustnej przenika do krążenia ogólnego.⁶

Dystrybucja boraksu w organizmie

Po aplikacji miejscowej, boraks rozmieszcza się głównie na błonie śluzowej w okolicy aplikacji. W przypadku produktu Aphtin Aflofarm, niewielka ilość substancji może przenikać do krwiobiegu.⁷

W przypadku maści zawierających boraks, jak Tormentiol, produkt wykazuje działanie wyłącznie miejscowe.⁸ Podobnie Neo-Tormentil charakteryzuje się głównie działaniem miejscowym, przy czym należy pamiętać o wspomnianej wcześniej możliwości przenikania boraksu do krążenia ogólnego w określonych przypadkach.⁹

Metabolizm boraksu

Boraks ulega dysocjacji podczas procesu wchłaniania. W roztworach wodnych rozszczepia się na kation sodowy i anion boranowy, które następnie podlegają dalszym procesom metabolicznym i eliminacji.¹⁰

Eliminacja boraksu z organizmu

Boraks wydalany jest z organizmu stosunkowo powoli. W przypadku Aphtin Aflofarm, jony powstałe po dysocjacji boraksu (kation sodowy i anion boranowy) są wydalane głównie przez nerki, ale niewielkie ilości mogą zostać wydalone również wraz z potem. W ciągu 48 godzin wydalone zostaje około 60% przyjętej dawki.¹¹

W przypadku produktu Aphtin oraz Neo-Tormentil, około 50% wchłoniętego boraksu jest wydalane z moczem w ciągu 24 godzin.^{12 13}

Preparat Gargarin zawiera informację, że boraks wydalany jest powoli, co może prowadzić do zatruć na skutek kumulacji.¹⁴

Farmakokinetyka boraksu w szczególnych grupach pacjentów

Dzieci i niemowlęta

Szczególną ostrożność należy zachować przy stosowaniu preparatów zawierających boraks u dzieci i niemowląt. W przypadku Neo-Tormentil zaznaczono, że podczas stosowania produktu leczniczego u niemowląt i małych dzieci do krążenia ogólnego może przenikać boraks.¹⁵

Pacjenci z uszkodzoną skórą

W przypadku aplikacji preparatów zawierających boraks na duże powierzchnie uszkodzonej skóry, należy mieć na uwadze możliwość zwiększonego wchłaniania substancji do krążenia ogólnego.^{16 17}

Aspekty farmakokinetyczne potencjalnych interakcji

Ze względu na powolne wydalanie boraksu i możliwość jego kumulacji w organizmie, należy zachować ostrożność przy długotrwałym stosowaniu preparatów zawierających tę substancję, szczególnie u pacjentów z zaburzoną funkcją nerek.¹⁸

Podsumowanie właściwości farmakokinetycznych boraksu