Właściwości farmakodynamiczne
Bluszcz

Właściwości farmakodynamiczne bluszczu

Bluszcz (Hederae helicis folium) jest substancją aktywną stosowaną w produktach leczniczych o działaniu wykrztuśnym. Wyciągi z liści bluszczu są klasyfikowane w grupie farmakoterapeutycznej: Leki stosowane w kaszlu i przeziębieniu; leki wykrztuśne z wyłączeniem preparatów złożonych zawierających leki przeciwkaszlowe (kod ATC: R05CA12). ^{1 2}

Mechanizm działania

W przypadku preparatu Mucoplant na kaszel bluszcz forte, zawierającego 33 mg wyciągu suchego z liści bluszczu na dawkę, w dokumentacji produktu odnotowano, że dokładny mechanizm działania substancji nie jest w pełni poznany. ³

Natomiast badania farmakologiczne i kliniczne preparatu Prospan, zawierającego 35 mg/5 ml wyciągu z liści bluszczu, dostarczają bardziej szczegółowych informacji na temat potencjalnych mechanizmów działania. Prospan wykazuje działanie sekretolityczne – wpływa na sekrecję śluzu i ułatwia jego wydzielanie. ⁴

Wyniki badań in vitro

Szczegółowe badania in vitro z wykorzystaniem metod immunohistochemicznych i biofizycznych wykazały, że α-hederyna, jedna z aktywnych saponin bluszczu, wywiera określone efekty farmakologiczne na układ oddechowy. Związek ten:

• Pośrednio stymuluje receptory β2-adrenergiczne
• Hamuje internalizację receptorów β2-adrenergicznych w ludzkich pneumocytach II-typu
• Prowadzi do rozkurczu mięśniówki oskrzeli
• Przyczynia się do zmniejszenia lepkości śluzu

⁵

Saponiny obecne w wyciągu z bluszczu wykazują złożone działanie fizjologiczne na drogi oddechowe. Ich działanie obejmuje:

• Efekt podobny do surfaktantu – zmniejszają napięcie powierzchniowe
• Uwadnianie śluzu nabłonka oddechowego
• Spadek oporu w drogach oddechowych
• Zwiększenie ruchliwości rzęsek, które mogą być blokowane przez lepki śluz

⁶

Wyniki badań klinicznych

Skuteczność kliniczna preparatów zawierających wyciąg z bluszczu została potwierdzona w badaniach klinicznych. Jednoośrodkowe badanie oceniające tolerancję i skuteczność syropu Prospan podawanego w dawce 4 razy dziennie po 1-2 łyżeczki przez okres 4 tygodni, przeprowadzone z udziałem 26 dzieci w wieku 4-10 lat, wykazało wyraźne korzyści terapeutyczne obejmujące:

• Poprawę parametrów spirometrycznych
• Redukcję duszności
• Zmniejszenie częstotliwości ataków kaszlu

⁷

Badania porównawcze

Przeprowadzono również badanie porównawcze skuteczności klinicznej syropu Prospan z acetylocysteiną – innym lekiem o działaniu mukolitycznym. Badanie objęło 20 dzieci z przewlekłymi chorobami obturacyjnymi dróg oddechowych. Porównywano Prospan podawany 3-5 razy dziennie po 2 łyżeczki z acetylocysteiną podawaną 3 razy dziennie po 100 mg. Wyniki badania wykazały:

• Porównywalną skuteczność obu badanych produktów w leczeniu przewlekłych obturacyjnych stanów zapalnych oskrzeli
• Łagodzenie objawów takich jak kaszel i duszność przez syrop Prospan
• Stymulujący wpływ syropu na odkrztuszanie
• Działanie spazmolityczne (rozkurczające)

⁸

Podsumowanie właściwości farmakodynamicznych

Wyciąg z liści bluszczu wykazuje wielokierunkowe działanie na układ oddechowy, które ma istotne znaczenie kliniczne w terapii schorzeń związanych z nadmierną produkcją i/lub zaleganiem wydzieliny w drogach oddechowych. Główne efekty farmakodynamiczne obejmują:

• Działanie sekretolityczne – ułatwiające upłynnienie i wydzielanie śluzu
• Efekt spazmolityczny – rozkurczający mięśnie gładkie oskrzeli
• Działanie zbliżone do surfaktantu – zmniejszające napięcie powierzchniowe i ułatwiające ruch rzęsek
• Wpływ na receptory β2-adrenergiczne – pośredniczący w działaniu rozkurczającym

⁹

Te właściwości farmakodynamiczne czynią wyciąg z liści bluszczu cennym środkiem terapeutycznym w schorzeniach związanych z nadmierną produkcją wydzieliny w drogach oddechowych, szczególnie w przypadkach gdzie istotne jest zarówno rozrzedzenie wydzieliny, jak i ułatwienie jej odkrztuszania.