Działania niepożądane
Bilobalid

Działania niepożądane substancji bilobalid

Bilobalid jest jednym z kluczowych składników aktywnych wyciągu z liści miłorzębu japońskiego (Ginkgo biloba L.), występującym w produktach leczniczych w różnych stężeniach. W preparacie Ginkgoherb 120 mg zawartość bilobalidu wynosi od 3,12 mg do 3,84 mg, natomiast w dawce 240 mg zawartość zwiększa się do 6,24-7,68 mg. W preparacie Ginkoflav Med 80 mg kapsułki zawierają 2,1-2,6 mg bilobalidu, a w Tanakan 40 mg jego zawartość wynosi 1,0-1,3 mg.^{1 2 3}

Profil bezpieczeństwa bilobalidu

Działania niepożądane bilobalidu, jako składnika wyciągu z Ginkgo biloba, należy rozpatrywać w kontekście całego ekstraktu, gdyż substancja ta nie jest stosowana samodzielnie w lecznictwie. Profil bezpieczeństwa został szczegółowo oceniony w badaniach klinicznych, w tym w 5-letnim badaniu z udziałem pacjentów powyżej 70 roku życia, gdzie produkt Tanakan podawano w dawce 120 mg dwa razy na dobę. Najczęstszymi działaniami niepożądanymi (>5%) w tym badaniu były ból brzucha, biegunka i zawroty głowy.^{5%) zgłaszanymi w 5-letnim badaniu klinicznym mającym na celu ocenę skuteczności i bezpieczeństwa produktu TANAKAN podawanego w dawce 120 mg dwa razy na dobę u pacjentów w wieku powyżej 70 lat, były ból brzucha, biegunka i zawroty głowy.”>4}

Częstotliwość występowania działań niepożądanych

Działania niepożądane związane z preparatami zawierającymi bilobalid klasyfikowane są według następujących kategorii częstości: bardzo często (≥1/10), często (≥1/100 do <1/10), niezbyt często (≥1/1000 do <1/100), rzadko (≥1/10 000 do <1/1000), bardzo rzadko (<1/10 000) oraz częstość nieznana (nie może być określona na podstawie dostępnych danych).<sup data-drug="Ginkgoherb" data-section="Działania niepożądane" title="Działania niepożądane, które mogą wystąpić podczas leczenia produktem leczniczym Ginkgoherb wymieniono z podziałem na układy narządów i częstość; bardzo często (≥ 1/10), często (≥ 1/100 do < 1/10), niezbyt często (≥ 1/1000 do < 1/100), rzadko (≥ 1/10 000 do < 1/1000), bardzo rzadko (5 <sup data-drug="Ginkoflav Med" data-section="Działania niepożądane" title="Częstość występowania działań niepożądanych określono jako: Bardzo często (≥1/10), Często (≥1/100 do <1/10), Niezbyt często (≥1/1 000 do <1/100), Rzadko (≥1/10 000 do 6

Systemowe działania niepożądane związane z bilobalidem

Zaburzenia żołądka i jelit

Zaburzenia układu pokarmowego należą do najczęstszych działań niepożądanych związanych z przyjmowaniem preparatów zawierających bilobalid. W preparacie Ginkgoherb zgłaszane są: biegunka, ból brzucha, nudności i wymioty, jednak bez podania dokładnej częstotliwości występowania.⁷ W przypadku preparatu Ginkoflav Med podobne objawy (wymioty, nudności, bóle brzucha, biegunka) klasyfikowane są jako występujące często.⁸ Natomiast w 5-letnim badaniu klinicznym dotyczącym preparatu Tanakan, zaobserwowano następujące częstości: ból górnej części brzucha (5,4% vs 6,6% w grupie placebo), biegunka (6,1% vs 5,9%), dyspepsja (3,9% vs 3,6%), ból brzucha (3,3% vs 3,8%) oraz nudności (1,8% vs 1,8%).⁹

Zaburzenia układu nerwowego

W zakresie układu nerwowego, głównymi działaniami niepożądanymi są bóle i zawroty głowy. W preparacie Ginkgoherb wymieniane są ból głowy i zawroty głowy bez sprecyzowanej częstości.¹⁰ W Ginkoflav Med bóle głowy występują bardzo często, a zawroty głowy często.¹¹ W badaniu klinicznym Tanakan obserwowano zawroty głowy (9,0% vs 9,2% w grupie placebo), ból głowy (3,8% vs 3,5%), utratę przytomności (1,6% vs 1,0%) oraz omdlenie wazowagalne (2,8% vs 1,8%).¹²

Zaburzenia krwi i układu chłonnego

Szczególnie istotnym działaniem niepożądanym są zaburzenia krwi i układu chłonnego, które mogą manifestować się jako krwawienia z różnych narządów. W przypadku Ginkgoherb wymienione są krwawienia z oka, nosa, krwotok mózgowy oraz krwotok z przewodu pokarmowego, ale ich częstość określono jako nieznaną.¹³ Podobnie w Ginkoflav Med odnotowano krwawienia w obrębie nosa, układu pokarmowego, oka oraz krwawienia śródczaszkowe, ale również z częstością nieznaną.¹⁴

Reakcje nadwrażliwości i zaburzenia skórne

Reakcje nadwrażliwości stanowią poważne ryzyko związane ze stosowaniem preparatów zawierających bilobalid. W przypadku Ginkgoherb wymieniane są reakcje nadwrażliwości, które mogą objawiać się wstrząsem alergicznym, ale bez określenia częstotliwości występowania.¹⁵ W Ginkoflav Med również raportowano reakcje nadwrażliwości, w tym wstrząs anafilaktyczny, z częstością nieznaną.¹⁶ Natomiast w badaniu preparatu Tanakan częstość nadwrażliwości określono jako 1,1% (vs 1,2% w grupie placebo).¹⁷

Zaburzenia skóry i tkanki podskórnej to kolejna grupa działań niepożądanych związanych z bilobalidem. W Ginkgoherb wymieniane są skórne reakcje alergiczne, takie jak rumień, obrzęk, świąd i wysypka, z nieznaną częstością występowania.¹⁸ Podobnie w Ginkoflav Med odnotowano skórne reakcje nadwrażliwości, takie jak rumień, obrzęk, świąd i wysypka, również bez określenia częstości.¹⁹ W badaniu Tanakan egzema występowała często (4,6% vs 4,7% w placebo), podobnie jak świąd (2,7% vs 2,8%) oraz świąd uogólniony (1,4% vs 1,2%).²⁰

Zaburzenia układu krążenia

W preparacie Ginkgoherb odnotowano zaburzenia rytmu serca i kołatanie serca, jednak bez określenia częstości ich występowania.²¹ Podobne objawy nie są wyszczególnione w charakterystyce pozostałych preparatów.

Porównanie częstości działań niepożądanych w badaniach klinicznych

Najbardziej szczegółowe dane na temat częstości występowania działań niepożądanych pochodzą z 5-letniego badania klinicznego preparatu Tanakan. Badanie to pozwala na obiektywne porównanie częstości występowania objawów niepożądanych w grupie otrzymującej preparat zawierający bilobalid oraz w grupie placebo.²²

Warto zauważyć, że w wielu przypadkach częstość występowania działań niepożądanych była podobna w grupie otrzymującej Tanakan i w grupie placebo, co może sugerować, że część zgłaszanych objawów może nie być bezpośrednio związana z działaniem bilobalidu lub innych składników aktywnych preparatu.

Tabela działań niepożądanych związanych z bilobalidem

Szczególne zagrożenia związane z bilobalidem

Ryzyko krwawień

Jednym z najpoważniejszych zagrożeń związanych ze stosowaniem preparatów zawierających bilobalid jest zwiększone ryzyko krwawień. Obejmuje to krwawienia z narządów takich jak oko, nos, przewód pokarmowy, a także potencjalnie groźne dla życia krwotoki śródczaszkowe.^{23 24} Choć częstość tych działań nie jest dokładnie określona, stanowią one istotne ryzyko, szczególnie u pacjentów stosujących jednocześnie leki przeciwkrzepliwe lub przeciwpłytkowe.

Reakcje alergiczne

Poważnym zagrożeniem są również reakcje nadwrażliwości, które w skrajnych przypadkach mogą prowadzić do wstrząsu anafilaktycznego.^{25 26} Łagodniejsze formy reakcji nadwrażliwości obejmują reakcje skórne, takie jak rumień, obrzęk, świąd i wysypka.^{27 28}

Zaburzenia ośrodkowego układu nerwowego

Należy zwrócić uwagę na możliwość wystąpienia utraty przytomności (1,6% pacjentów w badaniu Tanakan vs 1,0% w grupie placebo) oraz omdlenia wazowagalnego (2,8% vs 1,8%), które mogą stanowić potencjalne zagrożenie, szczególnie u osób starszych.²⁹

Monitoring działań niepożądanych

Po dopuszczeniu produktów leczniczych zawierających bilobalid do obrotu, istotne jest zgłaszanie podejrzewanych działań niepożądanych, co umożliwia nieprzerwane monitorowanie stosunku korzyści do ryzyka stosowania tych preparatów. Osoby należące do fachowego personelu medycznego powinny zgłaszać wszelkie podejrzewane działania niepożądane za pośrednictwem Departamentu Monitorowania Niepożądanych Działań Produktów Leczniczych Urzędu Rejestracji Produktów Leczniczych, Wyrobów Medycznych i Produktów Biobójczych.^{30 31 32}