Dawkowanie i sposób podawania
Benzylopenicylina prokainowa

Benzylopenicylina prokainowa, dostępna w preparacie Penicillinum Procainicum L TZF w dawkach 1 200 000 j.m. oraz 2 400 000 j.m., jest antybiotykiem stosowanym wyłącznie drogą domięśniową. Standardowe dawkowanie u dorosłych i dzieci powyżej 4. roku życia wynosi od 600 000 do 1 200 000 j.m. na dobę, podzielone na dwie dawki co 12 godzin. W leczeniu zakażeń paciorkowcowych terapia powinna trwać minimum 10 dni, aby zapobiec powikłaniom takim jak gorączka reumatyczna czy kłębuszkowe zapalenie nerek. W przypadku rzeżączki stosuje się dawkę 4 800 000 j.m. na dobę, podzieloną na dwie iniekcje po 2 400 000 j.m., z jednoczesnym podaniem doustnym 1 g probenecydu w celu przedłużenia działania leku. W kile wczesnej dawka wynosi 600 000 j.m. na dobę, natomiast w kile trzeciorzędowej układu nerwowego 2 400 000 j.m. z dodatkiem 2,5 g probenecydu doustnie, co zwiększa stężenie antybiotyku w płynie mózgowo-rdzeniowym.

  1. Dawkowanie benzylopenicyliny prokainowej
    1. Droga podania
    2. Dawkowanie u dorosłych i dzieci powyżej 4 lat
    3. Dawkowanie w wybranych jednostkach chorobowych
    4. Stosowanie u dzieci
    5. Postępowanie w ciężkich zakażeniach
    6. Dawkowanie u pacjentów z niewydolnością nerek
  2. Sposób podawania benzylopenicyliny prokainowej
  3. Tabela dawkowania benzylopenicyliny prokainowej
    1. Kolejne rozdziały

Dawkowanie benzylopenicyliny prokainowej

Benzylopenicylina prokainowa (Benzylpenicillinum procainicum) jest antybiotykiem stosowanym w leczeniu różnych typów zakażeń bakteryjnych. Dawkowanie tego leku wymaga szczególnej uwagi i musi być dostosowane indywidualnie do pacjenta, biorąc pod uwagę szereg czynników. Dobór właściwej dawki powinien uwzględniać ciężkość zakażenia, wrażliwość drobnoustroju wywołującego infekcję, a także stan ogólny pacjenta, jego wiek oraz masę ciała.1

Droga podania

Należy bezwzględnie pamiętać, że preparat Penicillinum Procainicum L TZF zawierający benzylopenicylinę prokainową lecytynowaną w dawkach 1 200 000 j.m. oraz 2 400 000 j.m. może być podawany wyłącznie drogą domięśniową. Inne drogi podania są przeciwwskazane.2

Dawkowanie u dorosłych i dzieci powyżej 4 lat

W przypadku większości zakażeń bakteryjnych, w zależności od ich ciężkości, standardowe dawkowanie benzylopenicyliny prokainowej wynosi od 600 000 j.m. do 1 200 000 j.m. na dobę. Dawkę tę należy podzielić na dwie równe części i podawać w odstępach 12-godzinnych.3

Warto podkreślić, że w przypadku zakażeń wywołanych przez paciorkowce, leczenie należy kontynuować przez okres co najmniej 10 dni, nawet jeśli objawy kliniczne ustąpią wcześniej. Taka długość terapii ma na celu zapobieganie wystąpieniu powikłań, takich jak gorączka reumatyczna czy kłębuszkowe zapalenie nerek.4

Dawkowanie w wybranych jednostkach chorobowych

W leczeniu rzeżączki stosuje się dawkę 4 800 000 j.m. benzylopenicyliny prokainowej na dobę. Ze względu na wysoką dawkę, należy ją podzielić na dwie równe części (po 2 400 000 j.m.) i podać w dwa różne miejsca iniekcji. W celu zwiększenia skuteczności leczenia, dodatkowo zaleca się jednoczesne doustne podanie 1 g probenecydu, który hamuje wydalanie penicyliny przez nerki, wydłużając jej działanie.5

W leczeniu kiły dawkowanie zależy od stadium choroby:

6

Stosowanie u dzieci

Stosowanie benzylopenicyliny prokainowej u dzieci poniżej 4. roku życia nie jest zalecane. W przypadku konieczności leczenia penicyliną dzieci w młodszym wieku, należy rozważyć zastosowanie innych postaci penicyliny.7

Postępowanie w ciężkich zakażeniach

W przypadku ciężkich zakażeń, gdy konieczne jest uzyskanie wysokich stężeń antybiotyku we krwi w krótkim czasie, benzylopenicylina prokainowa nie jest optymalnym wyborem ze względu na powolne uwalnianie substancji czynnej. W takich sytuacjach zaleca się zastosowanie benzylopenicyliny potasowej lub sodowej, które można podawać zarówno domięśniowo, jak i dożylnie, uzyskując szybko wysokie stężenia leku we krwi.8

Dawkowanie u pacjentów z niewydolnością nerek

Pacjenci z niewydolnością nerek wymagają szczególnej uwagi przy ustalaniu dawkowania benzylopenicyliny prokainowej. W przypadku ciężkiej niewydolności nerek konieczne jest zmniejszenie standardowej dawki, które powinno być dostosowane indywidualnie w zależności od wartości klirensu kreatyniny. Monitorowanie stężenia leku i funkcji nerek podczas terapii jest wskazane.9

Sposób podawania benzylopenicyliny prokainowej

Benzylopenicylina prokainowa w postaci preparatu Penicillinum Procainicum L TZF występuje jako proszek do sporządzania zawiesiny do wstrzykiwań, który po rekonstytucji podaje się wyłącznie drogą domięśniową. Przed podaniem konieczne jest właściwe przygotowanie zawiesiny zgodnie z instrukcją.10

Wykonując iniekcję domięśniową preparatu Penicillinum Procainicum L TZF, należy zachować szczególną ostrożność, aby:

11

Istotne jest, aby zawiesina antybiotyku została podana bezpośrednio po jej przygotowaniu, co zapewnia odpowiednią aktywność farmakologiczną leku i minimalizuje ryzyko jego degradacji.12

Tabela dawkowania benzylopenicyliny prokainowej

Wskazanie Grupa pacjentów Dawka dobowa Schemat podawania Dodatkowe zalecenia Czas trwania leczenia
Większość zakażeń bakteryjnych Dorośli i dzieci ≥4 lat 600 000 – 1 200 000 j.m. 2 dawki podzielone co 12 godz. – Zależnie od rodzaju zakażenia
Zakażenia paciorkowcowe Dorośli i dzieci ≥4 lat 600 000 – 1 200 000 j.m. 2 dawki podzielone co 12 godz. – Minimum 10 dni
Rzeżączka Dorośli 4 800 000 j.m. 2 dawki po 2 400 000 j.m. podane w różne miejsca Doustnie 1 g probenecydu Jednorazowo
Kiła wczesna Dorośli 600 000 j.m. 1 dawka dobowa – Zgodnie z wytycznymi dla stadium kiły
Kiła trzeciorzędowa układu nerwowego Dorośli 2 400 000 j.m. 1 dawka dobowa Doustnie 2,5 g probenecydu Zgodnie z wytycznymi dla stadium kiły
Przeciwwskazania i specjalne grupy pacjentów:
Jakiekolwiek zakażenia Dzieci <4 lat Nie zaleca się stosowania benzylopenicyliny prokainowej
Ciężkie zakażenia wymagające szybkiego osiągnięcia wysokich stężeń leku Wszyscy pacjenci Zaleca się zastosowanie benzylopenicyliny potasowej lub sodowej (domięśniowo lub dożylnie)
Wszystkie wskazania Pacjenci z ciężką niewydolnością nerek Konieczna redukcja dawki w zależności od klirensu kreatyniny – ustalana indywidualnie

Powyższa tabela przedstawia szczegółowe schematy dawkowania benzylopenicyliny prokainowej w postaci preparatu Penicillinum Procainicum L TZF (1 200 000 j.m. lub 2 400 000 j.m.) w zależności od wskazania klinicznego, grupy wiekowej pacjentów oraz dodatkowych zaleceń terapeutycznych.13

Kolejne rozdziały

Zapraszamy do dalszego czytania naszego leksykonu.

Wybierz kolejny rozdział z menu poniżej, aby otworzyć nową podstronę kompedium wiedzy i uzyskać szczegółowe informację o leku, substancji lub chorobie.

  1. 10.04.2026
  2. www.leksykon.com.pl