Działania niepożądane
Babka lancetowata

Działania niepożądane babki lancetowatej

Babka lancetowata (Plantago lanceolata L.) jest substancją pochodzenia roślinnego, powszechnie wykorzystywaną w preparatach leczniczych o działaniu przeciwzapalnym, łagodzącym podrażnienia błony śluzowej górnych dróg oddechowych oraz wykrztuśnym. Pomimo szerokiego zastosowania terapeutycznego, substancja ta może wywoływać działania niepożądane, których znajomość jest kluczowa dla bezpiecznego prowadzenia terapii.¹

Reakcje nadwrażliwości

Jednym z najczęściej raportowanych działań niepożądanych związanych ze stosowaniem preparatów zawierających babkę lancetowatą są reakcje nadwrażliwości. Mogą one przybierać różne formy i nasilenie, od łagodnych objawów skórnych po poważniejsze reakcje ogólnoustrojowe.²

Szczególnej uwagi wymagają pacjenci z atopią, u których mogą wystąpić nasilone reakcje alergiczne po zastosowaniu preparatów zawierających babkę lancetowatą. Lekarze powinni zachować wzmożoną ostrożność przy przepisywaniu tych preparatów pacjentom z wywiadem alergicznym.³

Zaburzenia żołądkowo-jelitowe

W preparatach złożonych zawierających babkę lancetowatą, takich jak Padma 28 Formuła, obserwowano występowanie zaburzeń żołądkowo-jelitowych. Do objawów tych należą:⁴

• Niestrawność
• Nudności
• Zgaga
• Biegunka

⁵

Warto podkreślić, że zaburzenia te występują niezbyt często (≥ 1/1000 do <1/100 przypadków) i najczęściej mają charakter przejściowy. W przypadku ich wystąpienia należy rozważyć dostosowanie dawki lub przerwanie leczenia w zależności od nasilenia objawów.⁶

W produkcie Pectobonisol zawierającym sok z ziela babki lancetowatej zgłaszano rzadkie przypadki zgagi jako działania niepożądanego.⁷

Zaburzenia skóry i tkanki podskórnej

Zastosowanie preparatów zawierających babkę lancetowatą może powodować reakcje skórne, takie jak:⁸

• Wysypka skórna
• Świąd

⁹

W przypadku produktów stosowanych w immunoterapii alergicznej, zawierających alergeny babki lancetowatej, możliwe jest wystąpienie bardziej nasilonych reakcji skórnych, w tym: uogólnionej pokrzywki i uogólnionego świądu skóry.¹⁰

Działania niepożądane w immunoterapii alergenowej

Szczególną grupę stanowią preparaty stosowane w immunoterapii alergenowej zawierające alergeny babki lancetowatej. W zależności od drogi podania (podskórna lub podjęzykowa) mogą wystąpić różnorodne działania niepożądane.

Przy podaniu podskórnym preparatu Catalet C możliwe jest wystąpienie:¹¹

• Reakcji miejscowych:
  • Swędzenie i rumień w miejscu podania (o średnicy 5-10 cm)
  • Obrzęk w miejscu podania
  • Podskórne, swędzące guzki (ziarniniaki) pojawiające się 2-3 tygodnie po wstrzyknięciu i utrzymujące się do 6 tygodni lub dłużej
• Reakcji ogólnoustrojowych:
  • Reakcje alergiczne, wstrząs anafilaktyczny
  • Wyprysk atopowy
  • Pokrzywka, obrzęk Quincke’go
  • Pieczenie oczu
  • Kichanie, kaszel
  • Świszczący oddech, ucisk w klatce piersiowej
  • Gorączka

¹²

W przypadku immunoterapii podjęzykowej preparatem Perosall C odnotowano:¹³

• Zaburzenia oka: nasilenie nieżytu spojówek
• Zaburzenia układu oddechowego: nasilenie nieżytu nosa, zaostrzenie astmy
• Zaburzenia żołądkowo-jelitowe: bóle brzucha, biegunka
• Reakcje miejscowe: świąd w gardle, pieczenie w jamie ustnej, obrzęk warg

¹⁴

Należy podkreślić, że objawy te najczęściej są krótkotrwałe i ustępują samoistnie, jednak w przypadku ciężkich reakcji ogólnoustrojowych należy przerwać immunoterapię.^{15 16}

Brak raportowanych działań niepożądanych

Warto zauważyć, że dla niektórych preparatów zawierających babkę lancetowatą nie stwierdzono działań niepożądanych. Dotyczy to na przykład produktu Bronchisan fix, zawierającego liść babki lancetowatej (0,75 g w saszetce).¹⁷ Podobnie, w przypadku syropu Fiordatussi zawierającego wyciąg z liścia babki lancetowatej, dotychczas nie są znane działania niepożądane.¹⁸

Tabela działań niepożądanych

Postępowanie w przypadku wystąpienia działań niepożądanych

W przypadku wystąpienia działań niepożądanych związanych ze stosowaniem preparatów zawierających babkę lancetowatą, zaleca się następujące postępowanie:^{19 20}

• Konsultacja z lekarzem w przypadku wystąpienia jakichkolwiek niepokojących objawów
• W przypadku ciężkich reakcji ogólnoustrojowych podczas immunoterapii – przerwanie leczenia
• W przypadku pojawienia się mnogich guzków-ziarniniaków podskórnych po podaniu podskórnym – rozważenie przerwania immunoterapii (decyzję podejmuje lekarz prowadzący)²¹
• Zgłaszanie podejrzewanych działań niepożądanych do odpowiedniego organu: Departamentu Monitorowania Niepożądanych Działań Produktów Leczniczych Urzędu Rejestracji Produktów Leczniczych, Wyrobów Medycznych i Produktów Biobójczych lub do podmiotu odpowiedzialnego²²

Monitorowanie bezpieczeństwa

W celu zapewnienia optymalnego bezpieczeństwa stosowania preparatów zawierających babkę lancetowatą, konieczne jest nieprzerwane monitorowanie stosunku korzyści do ryzyka stosowania tych produktów leczniczych. Dlatego też, zgodnie z wytycznymi, osoby należące do fachowego personelu medycznego powinny zgłaszać wszelkie podejrzewane działania niepożądane.²³

Szczególnej uwagi wymagają pacjenci z grup podwyższonego ryzyka, takich jak osoby z atopią czy wywiadem alergicznym. U tych pacjentów istnieje zwiększone ryzyko wystąpienia nasilonych reakcji alergicznych po zastosowaniu preparatów zawierających babkę lancetowatą.²⁴