Specjalne ostrzeżenia
Zolafren-Swift

Specjalne ostrzeżenia i środki ostrożności dotyczące stosowania leku Zolafren-Swift

Stosowanie leku Zolafren-Swift, zawierającego substancję czynną olanzapinę, wymaga szczególnej uwagi lekarskiej ze względu na potencjalne zagrożenia i środki ostrożności, które należy uwzględnić przy zlecaniu tego leczenia. Poniżej przedstawiono szczegółowe informacje dotyczące bezpiecznego stosowania tego produktu leczniczego.¹

Psychoza i zaburzenia zachowania w otępieniu

Nie zaleca się stosowania olanzapiny u pacjentów z objawami psychozy i/lub zaburzeniami zachowania spowodowanymi otępieniem. W badaniach klinicznych kontrolowanych placebo, trwających 6-12 tygodni, obejmujących pacjentów w podeszłym wieku (średnia wieku 78 lat) z psychozą lub zaburzeniami zachowania związanymi z otępieniem, wykazano dwukrotne zwiększenie częstości zgonów w grupie przyjmującej olanzapinę w porównaniu z placebo (3,5% wobec 1,5%). Zwiększona śmiertelność nie była związana z dawką leku (średnia dobowa 4,4 mg) ani z czasem trwania terapii.²

Zidentyfikowane czynniki ryzyka zwiększonej śmiertelności obejmują:

• Wiek powyżej 65 lat
• Utrudnienie połykania
• Sedacja
• Niedożywienie i odwodnienie
• Choroby płuc (np. zapalenie płuc z aspiracją lub bez)
• Jednoczesne stosowanie benzodiazepin

Należy podkreślić, że śmiertelność była większa u pacjentów leczonych olanzapiną nawet przy braku powyższych czynników ryzyka.^{65 lat, utrudnienie połykania, sedacja, niedożywienie i odwodnienie, choroby płuc (np. zapalenie płuc z aspiracją lub bez aspiracji) lub jednoczesne stosowanie benzodiazepin. Jednak śmiertelność była większa wśród pacjentów leczonych olanzapiną niż w grupie pacjentów leczonych placebo i pozbawionych czynnika ryzyka.”>3}

W tych samych badaniach odnotowano trzykrotne zwiększenie częstości występowania niepożądanych zdarzeń naczyniowo-mózgowych (np. udar, przemijający napad niedokrwienny), w tym przypadków śmiertelnych, u pacjentów leczonych olanzapiną w porównaniu z grupą placebo (1,3% wobec 0,4%). Czynnikami ryzyka dla tych zdarzeń były wiek powyżej 75 lat oraz otępienie naczyniowe lub mieszane.⁴

Choroba Parkinsona

Nie zaleca się stosowania olanzapiny w leczeniu psychozy związanej z przyjmowaniem agonistów dopaminy u pacjentów z chorobą Parkinsona. W badaniach klinicznych bardzo często zgłaszano nasilenie objawów parkinsonizmu i omamy, występujące częściej niż w przypadku placebo. Olanzapina nie wykazywała większej skuteczności niż placebo w leczeniu objawów psychotycznych w tej grupie pacjentów.⁵

Złośliwy zespół neuroleptyczny (ZZN)

Złośliwy zespół neuroleptyczny stanowi potencjalne zagrożenie życia i jest związany z przyjmowaniem leków przeciwpsychotycznych, w tym olanzapiny. Kliniczne objawy ZZN obejmują:

• Bardzo wysoką gorączkę
• Sztywność mięśni
• Zaburzenia świadomości
• Objawy niestabilności autonomicznego układu nerwowego (niemiarowe tętno, wahania ciśnienia tętniczego, tachykardia, obfite pocenie się, zaburzenia rytmu serca)

Mogą również wystąpić: zwiększenie aktywności fosfokinazy kreatyninowej, mioglobinuria (rabdomioliza) oraz ostra niewydolność nerek.⁶

W przypadku wystąpienia objawów podmiotowych i przedmiotowych wskazujących na ZZN lub wysokiej gorączki o niewyjaśnionej przyczynie, należy odstawić wszystkie leki przeciwpsychotyczne, w tym olanzapinę.⁷

Hiperglikemia i cukrzyca

Niezbyt często zgłaszano wystąpienie hiperglikemii i/lub rozwój albo nasilenie objawów cukrzycy z występującą sporadycznie kwasicą ketonową lub śpiączką, w tym kilka przypadków śmiertelnych. W niektórych przypadkach odnotowano uprzednie zwiększenie masy ciała, co może być czynnikiem predysponującym.⁸

Zaleca się odpowiednie monitorowanie stanu klinicznego zgodnie z przyjętymi wytycznymi dotyczącymi leczenia przeciwpsychotycznego:

• Pomiar stężenia glukozy we krwi przed rozpoczęciem leczenia
• Kontrola po 12 tygodniach od rozpoczęcia leczenia olanzapiną
• Następnie badania kontrolne raz na rok

Pacjentów należy obserwować pod kątem objawów hiperglikemii (nadmierne pragnienie, nadmierne wydzielanie moczu, nadmierne łaknienie i osłabienie). U pacjentów z cukrzycą lub czynnikami ryzyka predysponującymi do cukrzycy konieczne jest regularne badanie w celu wykrycia pogorszenia kontroli glikemii.⁹

Należy również regularnie kontrolować masę ciała:

• Przed rozpoczęciem leczenia
• 4, 8 i 12 tygodni po rozpoczęciu leczenia olanzapiną
• Następnie raz na kwartał

¹⁰

Zmiany stężenia lipidów

W badaniach klinicznych kontrolowanych placebo u pacjentów leczonych olanzapiną obserwowano niepożądane zmiany w stężeniu lipidów. W przypadku wystąpienia takich zmian należy zastosować odpowiednie leczenie, szczególnie u pacjentów z zaburzeniami przemiany lipidów oraz u tych, u których występują czynniki ryzyka rozwoju takich zaburzeń.¹¹

U pacjentów otrzymujących produkt Zolafren-Swift należy regularnie badać stężenie lipidów zgodnie z przyjętymi wytycznymi:

• Przed rozpoczęciem leczenia
• 12 tygodni po rozpoczęciu leczenia olanzapiną
• Następnie co 5 lat

¹²

Aktywność przeciwcholinergiczna

Olanzapina wykazuje aktywność przeciwcholinergiczną in vitro, jednak badania kliniczne ujawniły małą częstość występowania związanych z nią objawów. Ze względu na ograniczone doświadczenie kliniczne ze stosowaniem olanzapiny u pacjentów ze współistniejącymi chorobami, należy zachować ostrożność przy przepisywaniu leku pacjentom z:

• Przerostem gruczołu krokowego
• Niedrożnością porażenną jelit
• Podobnymi schorzeniami

¹³

Czynność wątroby

Często obserwowano przejściowe i bezobjawowe zwiększenie aktywności aminotransferaz wątrobowych – aminotransferazy alaninowej (AlAT) i aminotransferazy asparaginianowej (AspAT), zwłaszcza w początkowym etapie leczenia. Należy zachować szczególną ostrożność i wykonać badania kontrolne u:

• Pacjentów ze zwiększoną aktywnością AlAT i/lub AspAT
• Pacjentów z objawami podmiotowymi i przedmiotowymi niewydolności wątroby
• Pacjentów z uprzednio stwierdzoną ograniczoną czynnościową rezerwą wątrobową
• Pacjentów stosujących leki o potencjalnym działaniu hepatotoksycznym

¹⁴

W przypadku stwierdzenia zapalenia wątroby (w tym wątrobokomórkowego i cholestatycznego uszkodzenia wątroby oraz mieszanej postaci uszkodzenia wątroby) należy przerwać leczenie olanzapiną.¹⁵

Neutropenia

Należy zachować ostrożność u pacjentów, u których stwierdza się:

• Małą liczbę leukocytów i/lub granulocytów obojętnochłonnych z jakiejkolwiek przyczyny
• Przyjmowanie leków mogących wywoływać neutropenię
• Zahamowanie czynności i/lub toksyczne uszkodzenie szpiku indukowane przez leki w wywiadzie
• Zahamowanie czynności szpiku spowodowane przez współistniejącą chorobę, radioterapię bądź chemioterapię
• Hipereozynofilię lub chorobę mieloproliferacyjną

¹⁶

U pacjentów leczonych jednocześnie olanzapiną i walproinianem często zgłaszano neutropenię.¹⁷

Przerwanie leczenia

Rzadko (≥0,01% do <0,1%) po nagłym przerwaniu stosowania olanzapiny zgłaszano wystąpienie ostrych objawów, takich jak:

• Pocenie się
• Bezsenność
• Drżenie
• Lęk
• Nudności lub wymioty

<sup data-drug="Zolafren-Swift" data-section="Specjalne ostrzeżenia i środki ostrożności dotyczące stosowania" title="Rzadko (≥0,01% do 18

Odstęp QT

W badaniach klinicznych istotne klinicznie wydłużenie odstępu QTc u pacjentów leczonych olanzapiną (skorygowane wg wzoru Fridericia [QTcF] ≥500 milisekund [ms] w każdym momencie po rozpoczęciu badania, dla pacjentów z odstępem QTcF<500 ms przed rozpoczęciem badania) występowało niezbyt często (0,1% do 1%). W porównaniu z placebo nie stwierdzono istotnych różnic w częstości występowania kardiologicznych zdarzeń niepożądanych.<sup data-drug="Zolafren-Swift" data-section="Specjalne ostrzeżenia i środki ostrożności dotyczące stosowania" title="W badaniach klinicznych istotne klinicznie wydłużenie odstępu QTc u pacjentów leczonych olanzapiną (skorygowane wg wzoru Fridericia [QTcF] ≥500 milisekund [ms] w każdym momencie po rozpoczęciu badania, dla pacjentów z odstępem QTcF19

Należy zachować ostrożność zalecając jednoczesne stosowanie olanzapiny i innych leków powodujących wydłużenie odstępu QTc, zwłaszcza u:

• Pacjentów w podeszłym wieku
• Pacjentów z wrodzonym zespołem wydłużonego odstępu QT
• Pacjentów z zastoinową niewydolnością serca
• Pacjentów z przerostem mięśnia sercowego
• Pacjentów ze zmniejszonym stężeniem potasu lub magnezu we krwi

²⁰

Zakrzep z zatorami

Podczas leczenia olanzapiną niezbyt często (≥0,1% do <1%) zgłaszano przejściowe występowanie zakrzepu z zatorami w układzie żylnym. Związek między pojawiającymi się zakrzepami z zatorami w układzie żylnym a leczeniem olanzapiną nie został ustalony. Jednakże, ponieważ u pacjentów ze schizofrenią często występują czynniki ryzyka zakrzepu z zatorami w układzie żylnym, należy rozpoznać wcześniej wszystkie możliwe czynniki ryzyka, w tym unieruchomienie, oraz podjąć odpowiednie działania prewencyjne.<sup data-drug="Zolafren-Swift" data-section="Specjalne ostrzeżenia i środki ostrożności dotyczące stosowania" title="Podczas leczenia olanzapiną, niezbyt często (≥0,1% do 21

Ogólna aktywność ośrodkowego układu nerwowego

Ze względu na to, że olanzapina działa przede wszystkim na ośrodkowy układ nerwowy, należy zachować ostrożność stosując ją jednocześnie z innymi lekami o działaniu ośrodkowym oraz z alkoholem. Ponieważ wykazano in vitro antagonizm olanzapiny z dopaminą, możliwe jest działanie antagonistyczne wobec bezpośrednich i pośrednich agonistów dopaminy.²²

Napady drgawek

Należy zachować ostrożność stosując olanzapinę u pacjentów z napadami drgawek w wywiadzie lub poddanych czynnikom obniżającym próg drgawkowy. Niezbyt często zgłaszano napady drgawek u pacjentów leczonych olanzapiną. W większości tych przypadków zgłaszano w wywiadzie napady drgawek lub czynniki zwiększające ryzyko ich wystąpienia.²³

Późne dyskinezy

W badaniach porównawczych trwających 1 rok lub krócej późne dyskinezy występowały z istotnie statystycznie mniejszą częstością w przypadku stosowania olanzapiny. Ryzyko wystąpienia późnych dyskinez rośnie wraz z czasem trwania leczenia. Dlatego jeżeli u pacjenta przyjmującego olanzapinę wystąpią objawy podmiotowe i przedmiotowe późnych dyskinez, należy rozważyć zmniejszenie dawki lub odstawienie leku. Po odstawieniu leku objawy te mogą przejściowo ulec zaostrzeniu lub dopiero wystąpić.²⁴

Niedociśnienie ortostatyczne

U pacjentów w wieku podeszłym obserwowano w trakcie badań klinicznych niezbyt częste przypadki niedociśnienia ortostatycznego. Zaleca się okresowe pomiary ciśnienia tętniczego u pacjentów w wieku powyżej 65 lat.²⁵

Nagły zgon sercowy

Po wprowadzeniu produktu do obrotu zgłaszano występowanie nagłych zgonów sercowych u pacjentów stosujących olanzapinę. W retrospektywnym, obserwacyjnym, kohortowym badaniu ryzyko nagłego zgonu sercowego u pacjentów leczonych olanzapiną było około dwa razy większe niż u pacjentów niestosujących leków przeciwpsychotycznych. W badaniu tym wykazano porównywalne ryzyko nagłego zgonu sercowego w przypadku stosowania olanzapiny i innych atypowych leków przeciwpsychotycznych uwzględnionych w analizie zbiorczej.²⁶

Dzieci i młodzież

Olanzapina nie jest wskazana do stosowania w leczeniu dzieci i młodzieży. W badaniach z udziałem pacjentów w wieku od 13 do 17 lat występowały różne działania niepożądane, w tym zwiększenie masy ciała, zmiana parametrów metabolicznych i zwiększenie stężenia prolaktyny.²⁷

Ostrzeżenia dotyczące substancji pomocniczych

Fenyloalanina: Zolafren-Swift zawiera aspartam, który jest źródłem fenyloalaniny. W zależności od dawki, tabletki zawierają:

• 5 mg – 2,40 mg aspartamu
• 10 mg – 4,80 mg aspartamu
• 15 mg – 7,20 mg aspartamu
• 20 mg – 9,60 mg aspartamu

Aspartam może być szkodliwy dla pacjentów z fenyloketonurią. Jest to rzadka choroba genetyczna, w której fenyloalanina gromadzi się w organizmie z powodu jej nieprawidłowego wydalania.²⁸

Sód: Produkt leczniczy zawiera mniej niż 1 mmol (23 mg) sodu na tabletkę, co oznacza, że produkt uznaje się za „wolny od sodu”.²⁹

Alkohol benzylowy: Zolafren-Swift zawiera alkohol benzylowy w następujących ilościach:

• 5 mg – 0,03 mg alkoholu benzylowego
• 10 mg – 0,06 mg alkoholu benzylowego
• 15 mg – 0,1 mg alkoholu benzylowego
• 20 mg – 0,1 mg alkoholu benzylowego

Alkohol benzylowy może powodować reakcje alergiczne.³⁰

Kobiety w ciąży lub karmiące piersią powinny skonsultować się z lekarzem przed zastosowaniem leku, gdyż duża ilość alkoholu benzylowego może gromadzić się w organizmie i powodować działania niepożądane (tzw. kwasicę metaboliczną).³¹

Duże objętości alkoholu benzylowego należy podawać z ostrożnością i tylko w razie konieczności, zwłaszcza u pacjentów z zaburzeniami czynności nerek lub wątroby, z powodu ryzyka kumulacji toksyczności (kwasica metaboliczna).³²