Specjalne ostrzeżenia i środki ostrożności dotyczące stosowania leku Zolafren-Swift

Stosowanie leku Zolafren-Swift, zawierającego substancję czynną olanzapinę, wymaga szczególnych środków ostrożności i regularnego monitorowania pacjenta. Niniejszy artykuł przedstawia szczegółowe informacje o potencjalnych zagrożeniach i zalecanych sposobach postępowania, które powinny być wzięte pod uwagę podczas leczenia tym produktem leczniczym.¹

Psychoza i zaburzenia zachowania związane z otępieniem

Nie zaleca się stosowania olanzapiny u pacjentów z psychozą i/lub zaburzeniami zachowania spowodowanymi otępieniem. Jest to podyktowane obserwacjami z badań klinicznych kontrolowanych placebo, które wykazały:²

• Dwukrotnie zwiększoną częstość zgonów u pacjentów leczonych olanzapiną w porównaniu do grupy placebo (3,5% vs 1,5%) w badaniach trwających 6-12 tygodni
• Zwiększona śmiertelność nie była zależna od dawki (średnia dobowa 4,4 mg) ani czasu leczenia

Zidentyfikowano czynniki ryzyka predysponujące do zwiększonej śmiertelności w tej grupie pacjentów:⁴

Ryzyko zdarzeń naczyniowo-mózgowych

W tej samej populacji pacjentów odnotowano trzykrotne zwiększenie częstości występowania niepożądanych zdarzeń naczyniowo-mózgowych (np. udar, przemijający napad niedokrwienny), w tym przypadki śmiertelne, w grupie leczonej olanzapiną w porównaniu z placebo (1,3% vs 0,4%).⁵

Czynniki ryzyka zdarzeń naczyniowo-mózgowych podczas leczenia olanzapiną obejmują:^{Choroba Parkinsona}

Nie zaleca się stosowania olanzapiny w leczeniu psychozy wywołanej przyjmowaniem agonistów dopaminy u pacjentów z chorobą Parkinsona. W badaniach klinicznych zaobserwowano:⁷

• Bardzo częste nasilenie objawów parkinsonizmu
• Częstsze występowanie omamów niż w grupie placebo
• Brak zwiększonej skuteczności olanzapiny w porównaniu z placebo w leczeniu objawów psychotycznych

W badaniach tych pacjenci przyjmowali najmniejszą skuteczną dawkę leków przeciw parkinsonizmowi (agonistów dopaminy) w stałych dawkach. Leczenie olanzapiną rozpoczynano od dawki 2,5 mg/dobę, zwiększając ją maksymalnie do 15 mg/dobę według decyzji badacza.⁸

Złośliwy zespół neuroleptyczny (ZZN)

ZZN jest stanem potencjalnego zagrożenia życia związanym z przyjmowaniem leków przeciwpsychotycznych. Podczas stosowania olanzapiny zgłaszano rzadkie przypadki ZZN.⁹

Kliniczne objawy ZZN obejmują:¹⁰

• Bardzo wysoka gorączka
• Sztywność mięśni
• Zaburzenia świadomości
• Objawy niestabilności autonomicznego układu nerwowego:
  • Niemiarowe tętno
  • Wahania ciśnienia tętniczego krwi
  • Tachykardia
  • Obfite pocenie się
  • Zaburzenia rytmu serca
• Zwiększenie aktywności fosfokinazy kreatyninowej
• Mioglobinuria (rabdomioliza)
• Ostra niewydolność nerek

W przypadku wystąpienia objawów ZZN lub wysokiej gorączki o niewyjaśnionej przyczynie, należy odstawić wszystkie leki przeciwpsychotyczne, również olanzapinę.¹¹

Hiperglikemia i cukrzyca

Niezbyt często zgłaszano wystąpienie hiperglikemii i/lub rozwój albo nasilenie objawów cukrzycy, sporadycznie z kwasicą ketonową lub śpiączką, w tym przypadki śmiertelne.¹²

W niektórych przypadkach odnotowano uprzednie zwiększenie masy ciała, co może być czynnikiem predysponującym. Zalecane jest odpowiednie monitorowanie stanu klinicznego zgodnie z wytycznymi dotyczącymi leczenia przeciwpsychotycznego:¹³

• Pomiar stężenia glukozy we krwi:
  • Przed rozpoczęciem leczenia
  • 12 tygodni po rozpoczęciu leczenia olanzapiną
  • Następnie raz na rok

Pacjentów otrzymujących Zolafren-Swift należy obserwować pod kątem objawów hiperglikemii, takich jak:¹⁴

• Nadmierne pragnienie
• Nadmierne wydzielanie moczu
• Nadmierne łaknienie
• Osłabienie

Pacjentów z cukrzycą lub czynnikami ryzyka predysponującymi do cukrzycy należy regularnie badać, aby wykryć pogorszenie kontroli glikemii.¹⁵

Kontrola masy ciała

Należy regularnie kontrolować masę ciała:¹⁶

• Przed rozpoczęciem leczenia
• 4, 8 i 12 tygodni po rozpoczęciu leczenia olanzapiną
• Następnie raz na kwartał

Zmiany stężenia lipidów

W badaniach klinicznych kontrolowanych placebo u pacjentów leczonych olanzapiną obserwowano niepożądane zmiany w stężeniu lipidów.¹⁷

W przypadku wystąpienia zmian w stężeniu lipidów należy zastosować odpowiednie leczenie, w szczególności u pacjentów:¹⁸

• Z zaburzeniami przemiany lipidów
• U których występują czynniki ryzyka rozwoju takich zaburzeń

U pacjentów otrzymujących Zolafren-Swift należy regularnie badać stężenie lipidów:¹⁹

• Przed rozpoczęciem leczenia
• 12 tygodni po rozpoczęciu leczenia olanzapiną
• Następnie co 5 lat

Aktywność przeciwcholinergiczna

Chociaż wykazano aktywność przeciwcholinergiczną olanzapiny in vitro, doświadczenia z badań klinicznych ujawniły małą częstość występowania objawów z nią związanych.²⁰

Należy zachować ostrożność przepisując lek pacjentom z:²¹

• Przerostem gruczołu krokowego
• Niedrożnością porażenną jelit
• Podobnymi schorzeniami, na które mogą wpływać leki o działaniu przeciwcholinergicznym

Czynność wątroby

Często obserwowano przejściowe i bezobjawowe zwiększenie aktywności aminotransferaz wątrobowych (AlAT i AspAT), zwłaszcza w początkowym etapie podawania leku.²²

Należy zachować ostrożność i wykonać badania kontrolne u pacjentów:²³

• Ze zwiększoną aktywnością AlAT i/lub AspAT
• Z objawami podmiotowymi i przedmiotowymi niewydolności wątroby
• Z uprzednio stwierdzoną ograniczoną czynnościową rezerwą wątrobową
• Stosujących leki o potencjalnym działaniu hepatotoksycznym

U pacjentów, u których stwierdzono zapalenie wątroby (w tym wątrobokomórkowe i cholestatyczne uszkodzenie wątroby oraz mieszaną postać uszkodzenia wątroby), należy przerwać leczenie olanzapiną.²⁴

Neutropenia

Należy zachować ostrożność u pacjentów z:²⁵

• Małą liczbą leukocytów i/lub granulocytów obojętnochłonnych z jakiejkolwiek przyczyny
• Przyjmującymi leki mogące wywoływać neutropenię
• Z zahamowaniem czynności i/lub toksycznym uszkodzeniem szpiku indukowanym przez leki w wywiadzie
• Z zahamowaniem czynności szpiku spowodowanym przez współistniejącą chorobę, radioterapię bądź chemioterapię
• Z hipereozynofilią lub chorobą mieloproliferacyjną

U pacjentów leczonych jednocześnie olanzapiną i walproinianem często zgłaszano neutropenię.²⁶

Przerwanie leczenia

Rzadko (≥0,01% do <0,1%) po nagłym przerwaniu stosowania olanzapiny zgłaszano wystąpienie ostrych objawów, takich jak:²⁷

• Pocenie się
• Bezsenność
• Drżenie
• Lęk
• Nudności lub wymioty

Odstęp QT

W badaniach klinicznych, istotne klinicznie wydłużenie odstępu QTc (skorygowane wg wzoru Fridericia [QTcF] ≥500 milisekund [ms] w każdym momencie po rozpoczęciu badania, dla pacjentów z odstępem QTcF<500 ms przed rozpoczęciem badania) występowało niezbyt często (0,1% do 1%) u pacjentów leczonych olanzapiną, bez istotnych różnic w częstości występowania kardiologicznych zdarzeń niepożądanych w porównaniu z placebo.²⁸

Należy zachować ostrożność zalecając jednoczesne stosowanie olanzapiny i innych leków powodujących wydłużenie odstępu QTc, zwłaszcza u pacjentów:²⁹

• W podeszłym wieku
• Z wrodzonym zespołem wydłużonego odstępu QT
• Z zastoinową niewydolnością serca
• Z przerostem mięśnia sercowego
• Ze zmniejszonym stężeniem potasu lub magnezu we krwi

Zakrzep z zatorami

Podczas leczenia olanzapiną niezbyt często (≥0,1% do <1%) zgłaszano przejściowe występowanie zakrzepu z zatorami w układzie żylnym.³⁰

Związek między pojawiającymi się zakrzepami z zatorami w układzie żylnym a leczeniem olanzapiną nie został ustalony. Jednakże, ponieważ u pacjentów ze schizofrenią często występują czynniki ryzyka zakrzepu z zatorami w układzie żylnym, wszystkie możliwe czynniki ryzyka zakrzepu z zatorami (np. unieruchomienie) należy rozpoznać wcześniej oraz podjąć odpowiednie działania prewencyjne.³¹

Ogólna aktywność ośrodkowego układu nerwowego

Ze względu na to, że olanzapina działa przede wszystkim na ośrodkowy układ nerwowy, należy zachować ostrożność stosując ją jednocześnie z innymi lekami o działaniu ośrodkowym oraz z alkoholem.³²

Możliwe jest działanie antagonistyczne olanzapiny wobec bezpośrednich i pośrednich agonistów dopaminy, ponieważ wykazano in vitro antagonizm olanzapiny z dopaminą.³³

Napady drgawek

Należy zachować ostrożność stosując olanzapinę u pacjentów z napadami drgawek w wywiadzie lub poddanych czynnikom obniżającym próg drgawkowy.³⁴

Niezbyt często zgłaszano napady drgawek u pacjentów leczonych olanzapiną. W większości tych przypadków zgłaszano w wywiadzie napady drgawek lub czynniki zwiększające ryzyko ich wystąpienia.³⁵

Późne dyskinezy

W badaniach porównawczych trwających 1 rok lub krócej późne dyskinezy występowały z istotnie statystycznie mniejszą częstością w przypadku stosowania olanzapiny.³⁶

Ryzyko wystąpienia późnych dyskinez rośnie wraz z czasem trwania leczenia. Dlatego jeżeli u pacjenta przyjmującego olanzapinę wystąpią objawy podmiotowe i przedmiotowe późnych dyskinez, należy rozważyć zmniejszenie dawki lub odstawienie leku.³⁷

Po odstawieniu leku objawy te mogą przejściowo ulec zaostrzeniu lub dopiero wystąpić.³⁸

Niedociśnienie ortostatyczne

U pacjentów w wieku podeszłym obserwowano w trakcie badań klinicznych niezbyt częste przypadki niedociśnienia ortostatycznego.³⁹

Zaleca się okresowe pomiary ciśnienia tętniczego u pacjentów w wieku powyżej 65 lat.⁴⁰

Nagły zgon sercowy

Po wprowadzeniu produktu do obrotu zgłaszano występowanie nagłych zgonów sercowych u pacjentów stosujących olanzapinę.⁴¹

W retrospektywnym, obserwacyjnym, kohortowym badaniu ryzyko nagłego zgonu sercowego u pacjentów leczonych olanzapiną było około dwa razy większe niż u pacjentów niestosujących leków przeciwpsychotycznych.⁴²

W badaniu tym wykazano porównywalne ryzyko nagłego zgonu sercowego w przypadku stosowania olanzapiny i innych atypowych leków przeciwpsychotycznych uwzględnionych w analizie zbiorczej.⁴³

Stosowanie u dzieci i młodzieży

Olanzapina nie jest wskazana do stosowania w leczeniu dzieci i młodzieży.⁴⁴

W badaniach z udziałem pacjentów w wieku od 13 do 17 lat występowały różne działania niepożądane, w tym zwiększenie masy ciała, zmiana parametrów metabolicznych i zwiększenie stężenia prolaktyny.⁴⁵

Informacje dotyczące substancji pomocniczych

Fenyloalanina

Zolafren-Swift tabletki ulegające rozpadowi w jamie ustnej zawierają aspartam, który jest źródłem fenyloalaniny.⁴⁶

Aspartam może być szkodliwy dla pacjentów z fenyloketonurią. Jest to rzadka choroba genetyczna, w której fenyloalanina gromadzi się w organizmie, z powodu jej nieprawidłowego wydalania.⁴⁷

Sód

Produkt leczniczy zawiera mniej niż 1 mmol (23 mg) sodu na tabletkę, to znaczy produkt uznaje się za „wolny od sodu”.⁴⁸

Alkohol benzylowy

Produkt leczniczy Zolafren-Swift zawiera alkohol benzylowy w różnych ilościach w zależności od dawki:⁴⁹

• Zolafren-Swift 5 mg: 0,03 mg alkoholu benzylowego
• Zolafren-Swift 10 mg: 0,06 mg alkoholu benzylowego
• Zolafren-Swift 15 mg: 0,1 mg alkoholu benzylowego
• Zolafren-Swift 20 mg: 0,1 mg alkoholu benzylowego

Alkohol benzylowy może powodować reakcje alergiczne.⁵⁰

Kobiety w ciąży lub karmiące piersią powinny skontaktować się z lekarzem przed zastosowaniem leku, gdyż duża ilość alkoholu benzylowego może gromadzić się w ich organizmie i powodować działania niepożądane (tzw. kwasicę metaboliczną).⁵¹

Duże objętości alkoholu benzylowego należy podawać z ostrożnością i tylko w razie konieczności, zwłaszcza u pacjentów z zaburzeniami czynności nerek lub wątroby z powodu ryzyka kumulacji toksyczności (kwasica metaboliczna).⁵²