Właściwości farmakodynamiczne leku Tropicamidum WZF 1%

Tropicamidum WZF 1% (10 mg/ml) to preparat w postaci kropli do oczu, zawierający jako substancję czynną tropikamid w stężeniu 10 mg/ml. Produkt jest przezroczystym, bezbarwnym roztworem przeznaczonym do stosowania okulistycznego.¹

Klasyfikacja farmakoterapeutyczna

Tropikamid należy do grupy farmakoterapeutycznej leków rozszerzających źrenicę, a dokładniej do preparatów przeciwcholinergicznych. Zgodnie z systematyką ATC (Anatomical Therapeutic Chemical Classification System) przypisano mu kod S01FA06.²

Mechanizm działania

Tropikamid wykazuje działanie parasympatykolityczne (antycholinergiczne), zbliżone do działania atropiny. Mechanizm działania opiera się na konkurencyjnym antagonizmie w stosunku do neuroprzekaźnika – acetylocholiny. Tropikamid współzawodniczy z acetylocholiną o miejsca wiązania w receptorach muskarynowych, blokując je i uniemożliwiając fizjologiczne działanie tego neurotransmitera.³

Efekty farmakodynamiczne

W wyniku blokady receptorów muskarynowych, tropikamid powoduje porażenie dwóch kluczowych struktur gałki ocznej:

• Mięśnia zwieracza źrenicy (musculus sphincter pupillae) – czego bezpośrednim efektem jest rozszerzenie źrenicy (mydriaza)
• Mięśnia rzęskowego (musculus ciliaris) – co prowadzi do porażenia akomodacji oka (cykloplegia)

Warto podkreślić, że Tropicamidum WZF w stężeniu 1% (10 mg/ml) nie tylko wywołuje efekt rozszerzenia źrenicy, ale również powoduje porażenie akomodacji oka, co ma istotne znaczenie w diagnostyce okulistycznej.⁴

Profil działania w porównaniu z innymi lekami

Charakterystyczną cechą tropikamidu, wyróżniającą go spośród innych leków przeciwcholinergicznych (np. atropiny), jest jego profil czasowy działania. W porównaniu do atropiny, tropikamid:

• Charakteryzuje się szybszym początkiem działania – mydriaza pojawia się w krótszym czasie od podania
• Wykazuje krótszy czas działania – efekt rozszerzenia źrenicy utrzymuje się przez krótszy okres

Te właściwości farmakodynamiczne czynią tropikamid szczególnie użytecznym w procedurach diagnostycznych w okulistyce, gdzie potrzebne jest szybkie, ale niezbyt długotrwałe rozszerzenie źrenicy.⁵

Znaczenie kliniczne

Dzięki opisanym właściwościom farmakodynamicznym, Tropicamidum WZF 1% znajduje zastosowanie w okulistyce przede wszystkim w:

• Badaniach diagnostycznych dna oka, gdzie rozszerzenie źrenicy umożliwia lepszą wizualizację struktur siatkówki
• Badaniach refrakcji, gdzie porażenie akomodacji oka pozwala na dokładniejsze określenie wady wzroku
• Procedurach diagnostycznych wymagających krótkotrwałego rozszerzenia źrenicy

Należy zauważyć, że w składzie preparatu Tropicamidum WZF 1% znajduje się również substancja pomocnicza o znanym działaniu – chlorek benzalkoniowy w stężeniu 0,1 mg/ml, który pełni funkcję środka konserwującego.⁶