Wpływ topiramatu na płodność, ciążę i laktację

Topiramat, będący lekiem przeciwpadaczkowym (LPP), wymaga szczególnej uwagi w przypadku stosowania u kobiet w wieku rozrodczym, planujących ciążę oraz kobiet ciężarnych lub karmiących piersią. Lekarz powinien przekazać pacjentce kompleksowe informacje dotyczące ryzyka związanego z jego stosowaniem oraz dostępnych alternatyw terapeutycznych.¹

Ogólne ryzyko związane z padaczką i lekami przeciwpadaczkowymi

Weryfikacja potrzeby leczenia przeciwpadaczkowego jest niezbędna, gdy kobieta planuje ciążę. Należy pamiętać, że nagłe przerwanie stosowania LPP może prowadzić do przełomowych napadów padaczkowych, które stanowią poważne zagrożenie zarówno dla kobiety, jak i płodu. Jeśli to możliwe, należy preferować monoterapię, ponieważ leczenie wieloma LPP może wiązać się z większym ryzykiem wystąpienia wad wrodzonych niż monoterapia z jednym lekiem przeciwpadaczkowym.²

Ryzyko związane ze stosowaniem topiramatu

Topiramat wykazuje działanie teratogenne potwierdzone w badaniach na zwierzętach. U ludzi topiramat przenika przez barierę łożyskową, co potwierdzają podobne stężenia leku w krwi pępowinowej i krwi matki.³

Dane kliniczne z rejestrów ciąż wskazują na następujące ryzyka u niemowląt narażonych na topiramat w życiu płodowym:

Poważne wady wrodzone i zahamowanie wzrostu płodu

• Zwiększone ryzyko wystąpienia wad wrodzonych – szczególnie rozszczepu wargi/podniebienia, spodziectwa i nieprawidłowości dotyczących różnych układów ciała po ekspozycji w pierwszym trymestrze ciąży. Północnoamerykański rejestr ciąż pacjentek leczonych lekami przeciwpadaczkowymi wykazał około 3-krotnie większą częstość występowania poważnych wad wrodzonych (4,3%) w porównaniu z grupą referencyjną nieprzyjmującą LPP (1,4%). Podobnie dane z populacyjnego rejestru skandynawskiego wykazały 2-3-krotnie większą częstość występowania poważnych wad wrodzonych (do 9,5%) w porównaniu z grupą kontrolną (3,0%).⁴
• Ryzyko teratogenne w terapii skojarzonej – w porównaniu z monoterapią istnieje zwiększone ryzyko działania teratogennego związanego ze stosowaniem LPP w leczeniu skojarzonym. Ryzyko to jest zależne od dawki i obserwowane dla wszystkich dawek topiramatu.⁵
• Ryzyko w kolejnych ciążach – dla kobiet leczonych topiramatem, które urodziły dziecko z wadą wrodzoną, istnieje zwiększone ryzyko wystąpienia wad rozwojowych w kolejnych ciążach przy ekspozycji na topiramat.⁶
• Większa częstość występowania niskiej masy urodzeniowej (<2500 gramów) w porównaniu z grupą referencyjną.<sup data-drug="Topamax" data-section="Wpływ na płodność, ciążę i laktację" title="Większa częstość występowania niskiej masy urodzeniowej (7
• Zwiększona częstość za małej masy ciała dziecka w stosunku do wieku ciążowego (SGA) – definiowana jako masa urodzeniowa poniżej 10. percentyla skorygowana o wiek ciążowy, ze stratyfikacją według płci. W północnoamerykańskim rejestrze ciąż pacjentek leczonych lekami przeciwpadaczkowymi ryzyko wystąpienia SGA u dzieci kobiet otrzymujących topiramat wynosiło 18% w porównaniu z 5% u dzieci kobiet zdrowych i nieprzyjmujących LPP. Długoterminowe następstwa SGA nie zostały określone.⁸

Zaburzenia neurorozwojowe

Dane z obserwacyjnych rejestrów populacyjnych z krajów skandynawskich sugerują, że częstość występowania zaburzeń ze spektrum autyzmu, niepełnosprawności intelektualnej lub zespołu nadpobudliwości psychoruchowej z deficytem uwagi (ADHD) może być 2-3 razy większa u około 300 dzieci matek chorych na padaczkę i narażonych na topiramat w życiu płodowym w porównaniu z dziećmi matek chorych na padaczkę nienarażonych na LPP. Należy jednak zauważyć, że trzecie obserwacyjne badanie kohortowe przeprowadzone w USA nie wykazało zwiększonej skumulowanej częstości występowania tych powikłań do 8. roku życia u około 1000 dzieci matek chorych na padaczkę narażonych na topiramat w życiu płodowym w porównaniu z dziećmi matek chorych na padaczkę nienarażonych na LPP.⁹

Zalecenia w zależności od wskazań terapeutycznych

Wskazanie w leczeniu padaczki

Topiramat jest przeciwwskazany u kobiet w ciąży, chyba że nie ma odpowiedniego leczenia alternatywnego. Kobieta musi zostać w pełni poinformowana i zrozumieć ryzyko związane ze stosowaniem topiramatu w trakcie ciąży, w tym ryzyko związane z niekontrolowaną padaczką w ciąży.¹⁰

Postępowanie w różnych sytuacjach:

1. Planowanie ciąży – jeśli kobieta planuje zajść w ciążę, przed odstawieniem antykoncepcji należy podjąć działania zmierzające do zmiany leczenia na odpowiednie leczenie alternatywne.¹¹
2. Ciąża w trakcie leczenia topiramatem – jeśli kobieta zajdzie w ciążę podczas stosowania topiramatu, należy ją niezwłocznie skierować do specjalisty w celu ponownej oceny leczenia topiramatem i rozważenia alternatywnych opcji terapeutycznych.¹²
3. Kontynuacja leczenia topiramatem w ciąży – jeśli topiramat jest stosowany podczas ciąży, pacjentkę należy skierować do specjalisty w celu oceny i uzyskania porady dotyczącej narażonej ciąży. W okresie prenatalnym wymagane jest uważne monitorowanie.¹³

Wskazanie w zapobieganiu migrenie

Topiramat jest bezwzględnie przeciwwskazany do stosowania w czasie ciąży w przypadku leczenia migreny.¹⁴

Zalecenia dla kobiet w wieku rozrodczym (wszystkie wskazania)

Topiramat jest przeciwwskazany do stosowania u kobiet w wieku rozrodczym niestosujących wysoce skutecznej antykoncepcji. Jedynym wyjątkiem jest kobieta chora na padaczkę, dla której nie ma odpowiedniej alternatywy, ale która planuje ciążę i jest w pełni poinformowana o ryzyku stosowania topiramatu w trakcie ciąży.¹⁵

Wymagania dotyczące antykoncepcji:

• Należy stosować co najmniej jedną wysoce skuteczną metodę antykoncepcji (np. wkładkę wewnątrzmaciczną) lub dwie uzupełniające się formy antykoncepcji, w tym metodę barierową.¹⁶
• Antykoncepcja powinna być stosowana w trakcie leczenia i przez co najmniej 4 tygodnie po zakończeniu leczenia produktem leczniczym Topamax.¹⁷

Dodatkowe zalecenia:

• U kobiet w wieku rozrodczym należy rozważyć alternatywne opcje terapeutyczne.¹⁸
• Przed rozpoczęciem leczenia topiramatem u kobiet w wieku rozrodczym należy wykonać test ciążowy.¹⁹
• Pacjentka musi być w pełni poinformowana i rozumieć ryzyko związane ze stosowaniem topiramatu w trakcie ciąży, w tym potrzebę konsultacji specjalistycznej przy planowaniu ciąży oraz konieczność niezwłocznego skontaktowania się ze specjalistą w przypadku zajścia w ciążę lub podejrzenia ciąży.²⁰
• W przypadku kobiet chorych na padaczkę należy uwzględnić również ryzyko niekontrolowanej padaczki dla ciąży.²¹

Karmienie piersią

Badania na zwierzętach wykazały, że topiramat jest wydzielany z mlekiem matki. W ograniczonych obserwacjach u pacjentek stwierdzono, że topiramat jest w znacznym stopniu wydzielany do mleka ludzkiego.²²

U noworodków lub niemowląt karmionych piersią przez matki przyjmujące topiramat obserwowano następujące objawy:

• biegunka
• senność
• drażliwość
• nieprawidłowy przyrost masy ciała²³

Lekarz powinien pomóc pacjentce podjąć decyzję, czy zaniechać karmienia piersią, czy przerwać terapię topiramatem, biorąc pod uwagę korzyści z karmienia piersią dla dziecka i korzyści z leczenia topiramatem dla kobiety.²⁴

Wpływ na płodność

Badania na zwierzętach nie wykazały niekorzystnego wpływu topiramatu na płodność. Wpływ topiramatu na płodność u ludzi nie został określony.²⁵