Działania niepożądane leku Tilobrastil

Lek Tilobrastil zawierający 60 mg tikagreloru jako substancję czynną, podawany w postaci tabletek powlekanych, charakteryzuje się określonym profilem działań niepożądanych, które zostały szczegółowo zbadane w dwóch dużych badaniach klinicznych fazy 3 – PLATO i PEGASUS, obejmujących łącznie ponad 39 000 pacjentów¹.

Przerwanie leczenia z powodu działań niepożądanych

Na podstawie przeprowadzonych badań klinicznych stwierdzono, że pacjenci otrzymujący tikagrelor częściej przerywali leczenie z powodu działań niepożądanych w porównaniu z grupami kontrolnymi. W badaniu PLATO odsetek pacjentów przerywających leczenie wynosił 7,4% w grupie tikagreloru wobec 5,4% w grupie klopidogrelu. Z kolei w badaniu PEGASUS przerwanie leczenia z powodu zdarzeń niepożądanych odnotowano u 16,1% pacjentów otrzymujących tikagrelor w dawce 60 mg w skojarzeniu z ASA, podczas gdy w grupie otrzymującej ASA w monoterapii odsetek ten wynosił 8,5%².

Najczęstsze działania niepożądane

Dokumentacja medyczna wskazuje, że najczęściej zgłaszanymi działaniami niepożądanymi u pacjentów leczonych tikagrelorem były krwawienia oraz duszność³. Te dwa działania niepożądane wymagają szczególnej uwagi podczas monitorowania stanu pacjenta przyjmującego lek Tilobrastil.

Szczegółowa klasyfikacja działań niepożądanych

Działania niepożądane leku Tilobrastil zostały sklasyfikowane zgodnie z systemem MedDRA (ang. Medical Dictionary for Regulatory Activities) według klasyfikacji układów i narządów (SOC). W obrębie każdej grupy układ/narząd działania niepożądane zostały uporządkowane według częstości występowania⁴.

Klasyfikacja częstości występowania

W dokumentacji medycznej przyjęto następującą klasyfikację częstości występowania działań niepożądanych⁵:

• Bardzo często – występują u co najmniej 1 na 10 pacjentów (≥1/10)
• Często – występują u co najmniej 1 na 100, ale mniej niż 1 na 10 pacjentów (≥1/100 do <1/10)
• Niezbyt często – występują u co najmniej 1 na 1000, ale mniej niż 1 na 100 pacjentów (≥1/1000 do <1/100)
• Rzadko – występują u co najmniej 1 na 10 000, ale mniej niż 1 na 1000 pacjentów (≥1/10 000 do <1/1000)
• Bardzo rzadko – występują u mniej niż 1 na 10 000 pacjentów (<1/10 000)
• Częstość nieznana – częstość nie może być określona na podstawie dostępnych danych

Tabela działań niepożądanych

Poniższa tabela przedstawia szczegółowe zestawienie działań niepożądanych leku Tilobrastil na podstawie danych z badań klinicznych oraz zgłoszeń po wprowadzeniu produktu do obrotu⁶.

Szczegółowy opis wybranych działań niepożądanych

Krwawienia

Krwawienia stanowią jedną z najczęściej raportowanych grup działań niepożądanych leku Tilobrastil⁷. Na podstawie danych klinicznych i postmarketingowych wyróżniono następujące rodzaje krwawień:

• Krwawienia z układu oddechowego – mogą przybierać formę krwioplucia lub masywniejszego krwotoku z dróg oddechowych⁸
• Krwotok z przewodu pokarmowego – manifestujący się jako krwiste wymioty, smoliste stolce lub jawne krwawienie z przewodu pokarmowego⁹
• Krwawienia podskórne lub do skóry właściwej – objawiające się jako siniaki, wybroczyny lub bardziej rozległe wylewy podskórne¹⁰
• Krwawienie z układu moczowego – głównie w postaci krwiomoczu¹¹
• Krwotok po zabiegu, krwawienia pourazowe – przedłużone lub nasilone krwawienia po zabiegach chirurgicznych lub urazach¹²

Krwawienia związane z przyjmowaniem tikagreloru wynikają z jego mechanizmu działania przeciwpłytkowego i stanowią przewidywalny efekt farmakologiczny. Lekarz powinien regularnie oceniać ryzyko krwawienia u konkretnego pacjenta.

Duszność

Duszność jest drugim najczęściej raportowanym działaniem niepożądanym podczas terapii tikagrelorem¹³. Objaw ten może mieć nasilenie od łagodnego do umiarkowanego, najczęściej ustępuje samoistnie, ale w niektórych przypadkach może być powodem przerwania leczenia.

Zaburzenia żołądkowo-jelitowe

Poza krwawieniem z przewodu pokarmowego, pacjenci leczeni tikagrelorem zgłaszają również inne dolegliwości ze strony układu pokarmowego, takie jak:

• Biegunka – zwiększona częstość wypróżnień o luźnej konsystencji
• Nudności – nieprzyjemne uczucie w żołądku z tendencją do wymiotów
• Niestrawność – uczucie dyskomfortu w nadbrzuszu, często po posiłkach
• Zaparcia – trudności w oddawaniu stolca

Powyższe objawy występują często u pacjentów przyjmujących Tilobrastil¹⁴.

Zaburzenia neurologiczne

Wśród działań niepożądanych ze strony układu nerwowego u pacjentów przyjmujących tikagrelor obserwuje się:

• Zawroty głowy – uczucie niestabilności, wirowania
• Omdlenia – krótkotrwała utrata przytomności
• Bóle głowy – różnego rodzaju dolegliwości bólowe dotyczące głowy

Powyższe objawy występują często podczas terapii lekiem Tilobrastil¹⁵. Dodatkowo u niektórych pacjentów mogą wystąpić zawroty głowy pochodzenia błędnikowego, które są klasyfikowane jako niezbyt częste działanie niepożądane¹⁶.

Zaburzenia metaboliczne

W trakcie leczenia tikagrelorem mogą wystąpić zaburzenia metaboliczne, w szczególności duszność moczanowa i dnawe zapalenie stawów¹⁷, związane z podwyższonym poziomem kwasu moczowego. Objawy te manifestują się bólem i obrzękiem stawów, typowo dotyczącym stawu podstawy palucha.

Nieprawidłowości w badaniach laboratoryjnych

U pacjentów leczonych lekiem Tilobrastil obserwowano niezbyt częste zwiększenie stężenia kreatyniny we krwi¹⁸, co może wskazywać na potencjalny wpływ leku na funkcję nerek. Zaleca się okresowe monitorowanie parametrów nerkowych u pacjentów z grupy ryzyka (osoby starsze, pacjenci z przewlekłą chorobą nerek).

Niebezpieczeństwa związane z działaniami niepożądanymi

Szczególne niebezpieczeństwa związane z działaniami niepożądanymi leku Tilobrastil obejmują:

Ryzyko krwawień

Najpoważniejszym zagrożeniem związanym ze stosowaniem tikagreloru jest zwiększone ryzyko krwawień, które mogą stanowić zagrożenie dla życia, szczególnie w przypadku:

• Krwawień wewnątrzczaszkowych
• Masywnych krwawień z przewodu pokarmowego
• Krwawień okołooperacyjnych
• Krwawień pourazowych

Zwiększone ryzyko krwawień jest szczególnie istotne u pacjentów przyjmujących jednocześnie inne leki wpływające na hemostazę (np. doustne antykoagulanty, niesteroidowe leki przeciwzapalne).

Duszność jako przyczyna przerwania leczenia

Duszność, choć rzadko zagraża życiu, może być na tyle uciążliwa dla pacjenta, że prowadzi do samodzielnego przerwania leczenia. Szczególną uwagę należy zwrócić na pacjentów z współistniejącymi chorobami układu oddechowego (POChP, astma), u których duszność może nasilać już istniejące problemy z oddychaniem.

Zaburzenia rytmu serca

Niedociśnienie występujące jako działanie niepożądane tikagreloru może prowadzić do zaburzeń rytmu serca, zwłaszcza u pacjentów z chorobą niedokrwienną serca lub po przebytym zawale mięśnia sercowego.

Interakcje z innymi lekami

Tikagrelor może wchodzić w istotne interakcje z innymi lekami, co może nasilać działania niepożądane. Szczególną ostrożność należy zachować przy jednoczesnym stosowaniu:

• Silnych inhibitorów CYP3A4 (np. niektóre antybiotyki makrolidowe, azolowe leki przeciwgrzybicze)
• Innych leków przeciwpłytkowych i przeciwkrzepliwych
• Statyn w wysokich dawkach

Każdy pacjent powinien być indywidualnie oceniony pod kątem ryzyka wystąpienia działań niepożądanych, a leczenie powinno być dostosowane do konkretnego przypadku klinicznego.