Właściwości farmakodynamiczne
Terlipressin SUN 0,1 mg/ml

Właściwości farmakodynamiczne terlipresyny

Terlipresyna, sklasyfikowana w grupie farmakoterapeutycznej jako ogólnoustrojowy preparat hormonalny należący do hormonów tylnego płata przysadki mózgowej (wazopresyna i jej analogi), z kodem ATC H01BA04, wykazuje złożone działanie farmakodynamiczne o istotnym znaczeniu klinicznym. Działanie terlipresyny opiera się na powolnym uwalnianiu aktywnej biologicznie lizyno-wazopresyny z nieaktywnego prekursora, co pozwala na utrzymanie stężenia substancji aktywnej powyżej minimalnej skutecznej dawki, jednocześnie nie osiągając poziomów toksycznych w okresie 4-6 godzin.¹

Działanie na układ wrotny

Podstawowym efektem farmakodynamicznym terlipresyny jest hamowanie nadciśnienia wrotnego poprzez redukcję przepływu krwi w naczyniach krążenia wrotnego. Jednocześnie, poprzez indukcję skurczu mięśni gładkich, terlipresyna powoduje zwężenie żylaków przełyku, co ma kluczowe znaczenie w terapii krwawień z tego obszaru.²

Szczegółowy mechanizm działania terlipresyny w poszczególnych układach

Wpływ na układ pokarmowy

W obrębie układu pokarmowego terlipresyna wywiera wielokierunkowe działanie. Zwiększa napięcie komórek mięśni gładkich zarówno w naczyniach, jak i poza naczyniami krwionośnymi. Zwiększenie oporu naczyniowego w tętnicach trzewnych skutkuje zmniejszeniem przepływu krwi przez obszar trzewny, co w konsekwencji prowadzi do redukcji przepływu krwi przez naczynia krążenia wrotnego. Ponadto, terlipresyna wywołuje skurcz mięśni jelit, zwiększając ich motorykę. Szczególnie istotny jest wpływ na mięśnie ściany przełyku, których skurcz prowadzi do zamknięcia doświadczalnie wywołanych żylaków.³

Działanie na nerki

Terlipresyna charakteryzuje się minimalnym działaniem antydiuretycznym, stanowiącym zaledwie 3% aktywności naturalnej wazopresyny. Ta resztkowa aktywność nie ma jednak istotnego znaczenia klinicznego. W warunkach normowolemii krążenie krwi w nerkach nie podlega znaczącym zmianom pod wpływem terlipresyny. Natomiast w przypadku hiperwolemii obserwuje się redukcję przepływu nerkowego.⁴

Wpływ na ciśnienie krwi

W zakresie działania hemodynamicznego terlipresyna wykazuje efekt o powolnym początku, utrzymujący się przez 2-4 godziny. Prowadzi do łagodnego zwiększenia zarówno skurczowego, jak i rozkurczowego ciśnienia krwi. Szczególnie wyraźny wzrost ciśnienia tętniczego obserwuje się u pacjentów z nadciśnieniem tętniczym nerkopochodnym oraz z uogólnioną miażdżycą naczyń krwionośnych.⁵

Oddziaływanie na serce

Badania kliniczne nie wykazały toksycznego wpływu terlipresyny na mięsień sercowy, nawet po zastosowaniu maksymalnych dawek. Obserwowane efekty kardiologiczne, takie jak bradykardia, zaburzenia rytmu serca czy niewydolność wieńcowa, są najprawdopodobniej wtórne do mechanizmów odruchowych lub bezpośredniego działania wazokonstrykcyjnego terlipresyny.⁶

Wpływ na macicę

Terlipresyna wywiera istotne działanie na przepływ krwi w obrębie macicy, prowadząc do znacznego zmniejszenia przepływu krwi zarówno przez mięśniówkę macicy, jak i endometrium.⁷

Działanie na skórę

Wazokonstrykcyjne właściwości terlipresyny prowadzą do znaczącego zmniejszenia przepływu krwi w skórze. Kliniczną manifestacją tego działania, zgłaszaną we wszystkich badaniach, jest widoczna bladość twarzy i ciała.⁸

Kliniczne implikacje działań farmakologicznych

Podsumowując, główne właściwości farmakologiczne terlipresyny koncentrują się wokół jej działania hemodynamicznego oraz wpływu na mięśnie gładkie. Wywołana przez terlipreszynę centralizacja krążenia w warunkach hipowolemii stanowi korzystny efekt terapeutyczny, szczególnie u pacjentów z krwawieniem z żylaków przełyku.⁹