Właściwości farmakodynamiczne
Spironol 100 100 mg

Podstawowe informacje o leku

SPIRONOL 100 to produkt leczniczy zawierający 100 mg spironolaktonu w postaci tabletek powlekanych. Tabletki mają barwę prawie białą do kremowej, są obustronnie wypukłe, okrągłe, z rowkiem umożliwiającym podział na równe dawki. Wśród substancji pomocniczych znajduje się laktoza jednowodna w ilości 237,00 mg.¹

Właściwości farmakodynamiczne

Klasyfikacja farmakoterapeutyczna

Spironolakton należy do grupy farmakoterapeutycznej określanej jako leki oszczędzające potas, antagoniści aldosteronu i jest klasyfikowany kodem ATC: C 03 DA 01.²

Mechanizm działania

Spironolakton działa jako kompetytywny antagonista aldosteronu, co prowadzi do zwiększonego wydalania sodu z jednoczesnym zmniejszeniem wydalania potasu w części dystalnej kanalika nerkowego. Charakterystyczną cechą działania tego leku jest jego stopniowy i przedłużony efekt terapeutyczny.³

Skuteczność kliniczna i bezpieczeństwo stosowania w ciężkiej niewydolności serca

Dowody na skuteczność spironolaktonu w leczeniu ciężkiej niewydolności serca pochodzą z międzynarodowego badania RALES (Randomized Aldactone Evaluation Study), które przeprowadzono metodą podwójnie ślepej próby. W badaniu uczestniczyło 1663 pacjentów z następującymi kryteriami kwalifikacji:⁴

• Frakcja wyrzutowa ≤ 35%
• Niewydolność serca klasy IV wg NYHA w ciągu minionych 6 miesięcy
• Niewydolność serca klasy III-IV wg NYHA w momencie randomizacji

W badaniu uczestniczyli pacjenci, którzy stosowali standardową terapię niewydolności serca w tamtym czasie: wszyscy przyjmowali diuretyki pętlowe, 97% stosowało inhibitory ACE, a 78% przyjmowało digoksynę. Warto zaznaczyć, że w czasie przeprowadzania tego badania leki beta-adrenolityczne nie były szeroko stosowane w leczeniu niewydolności serca – jedynie 15% pacjentów stosowało te leki.⁵

Z badania wykluczono pacjentów spełniających którekolwiek z poniższych kryteriów:^{2,5 mg/dL, lub u których zwiększyło się w ostatnim czasie o 25%, lub u których wyjściowe stężenie potasu wynosiło >5,0 mEq/L zostali wykluczeni z badania.”>6}

• Wyjściowe stężenie kreatyniny w surowicy >2,5 mg/dL
• Zwiększenie stężenia kreatyniny w ostatnim czasie o 25%
• Wyjściowe stężenie potasu >5,0 mEq/L

Schemat dawkowania w badaniu RALES

Pacjentów przydzielono losowo w stosunku 1:1 do jednej z dwóch grup:⁷

• Grupa badana: spironolakton doustnie w dawce 25 mg raz na dobę
• Grupa kontrolna: placebo

Protokół badania przewidywał możliwość modyfikacji dawki w zależności od tolerancji leczenia:⁸

• Zwiększenie dawki do 50 mg raz na dobę – u pacjentów dobrze tolerujących dawkę 25 mg, jeśli było to klinicznie wskazane
• Zmniejszenie dawki do 25 mg co drugi dzień – u pacjentów nietolerujących dawki 25 mg raz na dobę

Wyniki badania RALES

Pierwszorzędowym punktem końcowym badania RALES był czas do wystąpienia zgonu z dowolnych przyczyn. Badanie zostało wcześnie zakończone po średnim okresie obserwacji wynoszącym 24 miesiące, ponieważ podczas zaplanowanej analizy okresowej wykryto znaczącą korzyść dotyczącą śmiertelności.⁹

Stosowanie spironolaktonu wiązało się z następującymi korzyściami klinicznymi:<sup data-drug="Spironol 100" data-section="Właściwości farmakodynamiczne" title="Stosowanie spironolaktonu związane było ze zmniejszeniem ryzyka zgonu o 30% w porównaniu z placebo (p10

• Zmniejszenie ryzyka zgonu o 30% w porównaniu z placebo (p<0,001; 95% przedział ufności 18% do 40%)
• Znaczące zmniejszenie ryzyka zgonu sercowego, głównie:
  • Nagłej śmierci
  • Śmierci z powodu rozwoju niewydolności serca
• Zmniejszenie ryzyka hospitalizacji z przyczyn sercowych
• Bardziej korzystne zmiany w klasyfikacji NYHA

Bezpieczeństwo stosowania

W badaniu RALES odnotowano następujące zdarzenia niepożądane:<sup data-drug="Spironol 100" data-section="Właściwości farmakodynamiczne" title="Występowanie ginekomastii lub bólu piersi zgłaszano u 10% mężczyzn leczonych spironolaktonem w porównaniu z 1% mężczyzn z grupy stosującej placebo (p11

• Ginekomastia lub ból piersi – zgłaszano u 10% mężczyzn leczonych spironolaktonem w porównaniu z 1% mężczyzn z grupy placebo (p<0,001)
• Częstość występowania ciężkiej hiperkaliemii była niska w obu grupach pacjentów

Stosowanie u dzieci i młodzieży

Brak jest istotnych danych z badań klinicznych dotyczących stosowania spironolaktonu w populacji pediatrycznej. Ograniczenia w dostępie do wiarygodnych danych wynikają z kilku czynników:¹²

• Niewielka liczba badań przeprowadzonych w populacji pediatrycznej
• Stosowanie spironolaktonu w skojarzeniu z innymi produktami leczniczymi
• Mała liczba pacjentów ocenianych w każdej próbie
• Różnorodność badanych wskazań

Zalecenia dotyczące dawkowania u dzieci i młodzieży opierają się głównie na doświadczeniu klinicznym i analizie przypadków opisanych w literaturze naukowej, a nie na systematycznych badaniach klinicznych.¹³