Specjalne ostrzeżenia i środki ostrożności dotyczące stosowania produktu leczniczego SORTIS

Stosowanie atorwastatyny (Sortis) wymaga zachowania szczególnej ostrożności w określonych sytuacjach klinicznych oraz regularnego monitorowania pacjenta pod kątem potencjalnych działań niepożądanych. Poniżej przedstawiono najważniejsze ostrzeżenia i zalecenia dotyczące bezpiecznego stosowania tego leku.¹

Zaburzenia czynności wątroby

Przed rozpoczęciem terapii produktem SORTIS należy wykonać badania oceniające czynność wątroby. Następnie badania te powinny być przeprowadzane okresowo podczas całego czasu trwania leczenia. Szczególnej uwagi wymagają pacjenci, u których pojawiają się objawy przedmiotowe i podmiotowe wskazujące na uszkodzenie wątroby.²

Jeśli u pacjenta stwierdzone zostanie zwiększenie aktywności aminotransferaz, konieczne jest monitorowanie jego stanu do czasu ustąpienia nieprawidłowości. W przypadku utrzymującego się podwyższenia aktywności aminotransferaz przekraczającego trzykrotnie górną granicę normy (GGN), zaleca się zmniejszenie dawki lub odstawienie leku SORTIS.³

Należy zachować szczególną ostrożność podczas podawania preparatu SORTIS pacjentom spożywającym znaczne ilości alkoholu oraz osobom z chorobami wątroby w wywiadzie.⁴

Ryzyko udaru mózgu – wyniki badania SPARCL

W analizie post-hoc badania SPARCL (Stroke Prevention by Agressive Reduction in Cholesterol Levels) u pacjentów bez choroby niedokrwiennej serca w wywiadzie, którzy niedawno przebyli udar mózgowy lub przejściowy atak niedokrwienny (TIA), zaobserwowano częstsze występowanie udarów krwotocznych w grupie leczonej atorwastatyną w dawce 80 mg w porównaniu z grupą placebo.⁵

Zwiększone ryzyko było szczególnie widoczne u pacjentów, którzy w momencie rozpoczęcia badania mieli w wywiadzie wcześniejszy udar krwotoczny lub zawał lakunarny. W przypadku tej grupy pacjentów stosunek korzyści do ryzyka stosowania atorwastatyny w dawce 80 mg nie jest jednoznacznie określony. Przed rozpoczęciem leczenia należy dokładnie rozważyć potencjalne ryzyko wystąpienia udaru krwotocznego.⁶

Wpływ na mięśnie szkieletowe

Atorwastatyna, podobnie jak inne inhibitory reduktazy HMG-CoA, może w rzadkich przypadkach wpływać negatywnie na mięśnie szkieletowe, powodując bóle mięśniowe, zapalenie mięśni i miopatię. W skrajnych przypadkach może dojść do rabdomiolizy – stanu potencjalnie zagrażającego życiu, charakteryzującego się znacznym zwiększeniem aktywności kinazy kreatynowej (>10 razy GGN), mioglobinemią i mioglobinurią, które mogą prowadzić do niewydolności nerek.⁸

Środki ostrożności przed rozpoczęciem leczenia

Atorwastatyna powinna być przepisywana ostrożnie pacjentom ze zwiększonym ryzykiem rabdomiolizy. Przed włączeniem leczenia statynami należy zbadać aktywność kinazy kreatynowej (CK) w następujących przypadkach:⁹

• Zaburzenia czynności nerek¹⁰
• Niedoczynność tarczycy¹¹
• Choroby mięśni lub dziedziczne choroby mięśni w wywiadzie rodzinnym¹²
• Wcześniejsze uszkodzenie mięśni po stosowaniu statyn lub fibratów¹³
• Choroby wątroby w wywiadzie i/lub spożywanie dużych ilości alkoholu¹⁴
• Wiek powyżej 70 lat – pomiar CK należy rozważyć w kontekście innych czynników ryzyka rabdomiolizy¹⁵
• Sytuacje zwiększające stężenie atorwastatyny w osoczu, np. interakcje z innymi lekami oraz w specjalnych grupach pacjentów, w tym podgrupach genetycznych¹⁶

W powyższych sytuacjach należy dokładnie rozważyć ryzyko rozpoczęcia leczenia w stosunku do potencjalnych korzyści. Zaleca się również kontrolowanie objawów klinicznych. Jeśli aktywność CK w oznaczeniu początkowym jest istotnie podwyższona (>5 razy GGN), nie należy rozpoczynać terapii.^{Pomiar aktywności kinazy kreatynowej}

Aktywności CK nie należy oznaczać po intensywnym wysiłku fizycznym ani w przypadku istnienia innych przyczyn mogących zwiększać jej aktywność, gdyż utrudnia to prawidłową interpretację wyników. Jeśli podczas pierwszego oznaczania aktywność CK jest znacząco podwyższona (>5 razy GGN), pomiar należy powtórzyć po 5-7 dniach w celu potwierdzenia uzyskanych wyników.^{Monitorowanie podczas leczenia}

Pacjenta należy pouczyć o konieczności natychmiastowego zgłaszania wszelkich bólów mięśniowych, kurczów lub osłabienia mięśni, szczególnie jeśli towarzyszy im ogólne złe samopoczucie lub gorączka.¹⁹

W przypadku wystąpienia takich objawów u pacjenta przyjmującego atorwastatynę, należy oznaczyć aktywność CK. Jeśli jest ona istotnie podwyższona (>5 razy GGN), leczenie należy przerwać.²¹

Po ustąpieniu objawów klinicznych i normalizacji aktywności CK można rozważyć ponowne włączenie atorwastatyny lub innej statyny w najmniejszej dawce, przy jednoczesnej ścisłej kontroli klinicznej.²²

Leczenie atorwastatyną musi zostać bezwzględnie przerwane w przypadku istotnego podwyższenia aktywności CK (>10 razy GGN) lub gdy wystąpi bądź istnieje podejrzenie rabdomiolizy.^{Jednoczesne leczenie innymi produktami leczniczymi}

Ryzyko rabdomiolizy wzrasta podczas jednoczesnego stosowania atorwastatyny z lekami, które mogą zwiększać jej stężenie w osoczu, takimi jak:²⁴

• Silne inhibitory CYP3A4 lub białek transportujących (np. cyklosporyna, telitromycyna, klarytromycyna, delawirdyna, styrypentol, ketokonazol, worykonazol, itrakonazol, pozakonazol, letermowir)
• Inhibitory proteazy HIV (rytonawir, lopinawir, atazanawir, indynawir, darunawir, typranawir z rytonawirem)
• Gemfibrozyl i inne pochodne kwasu fibrynowego
• Leki przeciwwirusowe stosowane w leczeniu wirusowego zapalenia wątroby typu C (HCV) (boceprewir, telaprewir, elbaswir z grazoprewirem, ledypaswir z sofosbuwirem)
• Erytromycyna, niacyna lub ezetymib²⁵

W miarę możliwości należy rozważyć zastosowanie alternatywnych leków (niewchodzących w interakcje). Jeśli konieczne jest jednoczesne stosowanie wyżej wymienionych preparatów z atorwastatyną, należy dokładnie przeanalizować stosunek korzyści do ryzyka takiego leczenia.²⁶

U pacjentów przyjmujących leki zwiększające stężenie atorwastatyny w osoczu zaleca się zastosowanie mniejszej dawki maksymalnej atorwastatyny. W przypadku jednoczesnego stosowania silnych inhibitorów CYP3A4 należy rozważyć zastosowanie mniejszej dawki początkowej atorwastatyny oraz odpowiednio monitorować stan kliniczny pacjenta.²⁷

Jednoczesne stosowanie z kwasem fusydowym

Atorwastatyny nie wolno podawać jednocześnie z produktami leczniczymi zawierającymi kwas fusydowy działającymi ogólnoustrojowo ani w okresie 7 dni od zakończenia leczenia kwasem fusydowym. U pacjentów, u których podawanie ogólnoustrojowo kwasu fusydowego jest konieczne, leczenie statynami należy przerwać na cały okres terapii kwasem fusydowym.²⁸

Istnieją doniesienia o przypadkach rabdomiolizy (w tym niektórych zakończonych zgonem) u pacjentów otrzymujących jednocześnie kwas fusydowy i statyny. Pacjentom należy zalecić natychmiastowe zgłoszenie się do lekarza w przypadku wystąpienia jakichkolwiek objawów w postaci osłabienia, bólu lub tkliwości mięśni.²⁹

Leczenie statynami można wznowić po upływie siedmiu dni od przyjęcia ostatniej dawki kwasu fusydowego. W wyjątkowych okolicznościach, gdy konieczne jest długotrwałe ogólnoustrojowe stosowanie kwasu fusydowego (np. w ciężkich zakażeniach), potrzebę jednoczesnego podawania produktu SORTIS i kwasu fusydowego można rozważać wyłącznie indywidualnie, pod ścisłym nadzorem lekarza.³⁰

Populacja pediatryczna

W trzyletnich badaniach klinicznych nie stwierdzono istotnego klinicznie wpływu atorwastatyny na wzrost i dojrzewanie płciowe. Ocena opierała się na ogólnej ocenie dojrzewania i rozwoju, pomiarach według skali Tannera oraz pomiarach wzrostu i wagi.³¹

Śródmiąższowa choroba płuc

Podczas leczenia niektórymi statynami, zwłaszcza w terapii długoterminowej, zgłaszano pojedyncze przypadki śródmiąższowej choroby płuc. Objawy mogą obejmować duszność, nieproduktywny kaszel oraz ogólne pogorszenie stanu zdrowia (zmęczenie, utratę masy ciała i gorączkę). W przypadku podejrzenia śródmiąższowej choroby płuc u pacjenta, należy przerwać leczenie statynami.³²

Ryzyko rozwoju cukrzycy

Dane naukowe wskazują, że wszystkie leki z grupy statyn mogą zwiększać stężenie glukozy we krwi. U niektórych pacjentów z grupy wysokiego ryzyka rozwoju cukrzycy w przyszłości, mogą powodować hiperglikemię o nasileniu wymagającym odpowiedniej opieki diabetologicznej. Korzyści w postaci zmniejszenia ryzyka rozwoju chorób naczyniowych przeważają jednak nad tym ryzykiem, dlatego nie powinno się z tego powodu przerywać leczenia statynami.³³

Pacjentów z grupy ryzyka (stężenie glukozy na czczo między 5,6 a 6,9 mmol/l, BMI >30 kg/m², podwyższone stężenie trójglicerydów, nadciśnienie tętnicze) należy monitorować klinicznie i biochemicznie zgodnie z obowiązującymi wytycznymi.^Miastenia

W kilku przypadkach zaobserwowano, że statyny mogą wywoływać miastenię de novo lub nasilać już występującą miastenię lub miastenię oczną. W przypadku nasilenia objawów należy przerwać stosowanie produktu SORTIS. Odnotowano nawroty choroby po ponownym podaniu tej samej lub innej statyny.³⁵

Substancje pomocnicze

Produkt SORTIS zawiera laktozę. Lek nie powinien być stosowany u pacjentów z rzadko występującą dziedziczną nietolerancją galaktozy, brakiem laktazy lub zespołem złego wchłaniania glukozy-galaktozy.³⁶

Ten produkt leczniczy zawiera mniej niż 1 mmol (23 mg) sodu na tabletkę, co oznacza, że lek uznaje się za „wolny od sodu”.³⁷

³⁸