Wpływ cyklosporyny na płodność, ciążę i laktację

Cyklosporyna, substancja czynna produktu leczniczego Sandimmun Neoral, wymaga szczególnej uwagi podczas stosowania u kobiet w wieku rozrodczym, kobiet w ciąży oraz karmiących piersią. Lekarz powinien dokładnie rozważyć stosunek korzyści do ryzyka i przekazać pacjentce kompleksowe informacje dotyczące bezpieczeństwa stosowania tego leku w tych szczególnych sytuacjach klinicznych.¹

Dane kliniczne dotyczące stosowania w ciąży

Dostępne dane dotyczące stosowania cyklosporyny u kobiet w ciąży pochodzą głównie z okresu po wprowadzeniu leku do obrotu i obejmują rejestry transplantacji oraz opublikowane piśmiennictwo. Dane te są umiarkowanej jakości i dotyczą przede wszystkim biorców przeszczepów.²

Na podstawie danych z krajowego rejestru ciąż u pacjentek po transplantacji (NTPR, National Transplantation Pregnancy Registry) stwierdzono następujące odsetki pomyślnych zakończeń ciąży z żywymi urodzeniami u pacjentek leczonych cyklosporyną:³

• 76% u pacjentek po przeszczepieniu nerki (482 przypadki)
• 76,9% u pacjentek po przeszczepieniu wątroby (97 przypadków)
• 64% u pacjentek po przeszczepieniu serca (43 przypadki)

Należy jednak zwrócić uwagę na zwiększone ryzyko przedwczesnego porodu (przed 37. tygodniem ciąży) u kobiet otrzymujących leczenie immunosupresyjne, w tym cyklosporynę lub inne leki w połączeniu z cyklosporyną.⁴ Odsetki porodów przedwczesnych wynosiły:⁵

• 52% u pacjentek po przeszczepieniu nerki
• 35% u pacjentek po przeszczepieniu wątroby
• 35% u pacjentek po przeszczepieniu serca

Dostępne dane wskazują, że odsetek poronień i ciężkich wad wrodzonych był porównywalny z analogicznymi odsetkami obserwowanymi w populacji ogólnej.⁶ Należy jednak pamiętać o ograniczeniach właściwych dla rejestrów i zgłoszeń dotyczących bezpieczeństwa w okresie po wprowadzeniu cyklosporyny do obrotu. Nie można wykluczyć bezpośredniego wpływu cyklosporyny na rozwój następujących powikłań u matki:⁷

• nadciśnienie tętnicze
• stan przedrzucawkowy
• zakażenia
• cukrzyca

Bezpieczeństwo stosowania cyklosporyny w ciąży

Badania przedkliniczne prowadzone na modelach zwierzęcych (szczury i króliki) wykazały toksyczny wpływ cyklosporyny na zarodek i płód po zastosowaniu dawek poniżej maksymalnej dawki zalecanej u ludzi (MRHD), obliczanej w oparciu o powierzchnię ciała (BSA).⁸

Ze względu na potencjalne ryzyko, produktu leczniczego Sandimmun Neoral nie należy stosować w ciąży, chyba że możliwe korzyści dla matki przewyższają ryzyko dla płodu.⁹ Dodatkowo, należy wziąć pod uwagę zawartość etanolu w produkcie leczniczym Sandimmun Neoral, która może stanowić dodatkowe ryzyko dla rozwijającego się płodu.¹⁰

Dostępne są ograniczone obserwacje dotyczące dzieci narażonych na działanie cyklosporyny in utero. Obserwacje te obejmują okres do osiągnięcia wieku około 7 lat i wskazują, że czynność nerek oraz ciśnienie krwi u tych dzieci były prawidłowe.¹¹

Karmienie piersią a stosowanie cyklosporyny

Cyklosporyna przenika do mleka ludzkiego, co zostało potwierdzone w badaniach.¹² Stosunek stężenia cyklosporyny w mleku do jej stężenia we krwi matki mieści się w zakresie od 0,17 do 1,4, co oznacza, że lek może być obecny w znaczących ilościach w mleku.¹³

Największa szacunkowa dawka cyklosporyny, którą może przyjąć niemowlę karmione wyłącznie piersią, wynosi około 2% dawki podanej matce (po dostosowaniu do masy ciała).¹⁴ Mimo to, ze względu na ryzyko poważnych działań niepożądanych produktu leczniczego Sandimmun Neoral u noworodków/niemowląt karmionych piersią, matki otrzymujące leczenie tym produktem leczniczym nie powinny karmić piersią.¹⁵

Podejmując decyzję dotyczącą karmienia piersią, należy rozważyć zarówno korzyści wynikające z karmienia piersią dla dziecka, jak i korzyści z leczenia dla matki.¹⁶ Dodatkowo, podobnie jak w przypadku ciąży, należy wziąć pod uwagę zawartość etanolu w produkcie leczniczym Sandimmun Neoral, która może stanowić dodatkowe ryzyko dla niemowlęcia.¹⁷

Wpływ cyklosporyny na płodność

Dostępne dane dotyczące wpływu produktu leczniczego Sandimmun Neoral na płodność u ludzi są ograniczone.¹⁸ W badaniach przedklinicznych na szczurach nie obserwowano niepożądanego wpływu na płodność u samców i samic, którym podawano dawki do 15 mg/kg masy ciała na dobę. Należy zaznaczyć, że wartość ta jest mniejsza niż maksymalna dawka zalecana u ludzi (MRHD) w przeliczeniu na powierzchnię ciała (BSA).¹⁹

Zalecenia dla lekarzy dotyczące stosowania cyklosporyny u kobiet w wieku rozrodczym

Lekarz przepisujący produkt leczniczy Sandimmun Neoral powinien szczegółowo omówić z pacjentką następujące kwestie:²⁰

• Konieczność rozważenia stosunku korzyści do ryzyka w przypadku stosowania cyklosporyny w ciąży
• Ryzyko przedwczesnego porodu (przed 37. tygodniem ciąży) u pacjentek po przeszczepieniu narządów
• Potencjalne działania niepożądane u matki, w tym nadciśnienie tętnicze, stan przedrzucawkowy, zakażenia i cukrzyca
• Zawartość etanolu w preparacie i związane z tym dodatkowe ryzyko
• Przeciwwskazanie do karmienia piersią w trakcie leczenia cyklosporyną
• Konieczność monitorowania stanu zdrowia dzieci narażonych na działanie cyklosporyny in utero