Właściwości farmakodynamiczne leku Rivastigmin Orion

Rywastygmina należy do grupy farmakoterapeutycznej leków psychoanaleptycznych, jest inhibitorem cholinoesterazy z grupy karbaminianów (kod ATC: N06D A03). Mechanizm działania rywastygminy opiera się na hamowaniu aktywności dwóch enzymów: acetylocholinoesterazy (AChE) oraz butyrylocholinoesterazy, co prowadzi do poprawy przekaźnictwa cholinergicznego w ośrodkowym układzie nerwowym.¹

Mechanizm działania

Zasadniczą rolą rywastygminy jest spowalnianie procesu rozkładu acetylocholiny uwalnianej przez funkcjonalne neurony cholinergiczne, co przekłada się na pozytywny wpływ na objawy ubytkowe dotyczące procesów poznawczych u pacjentów z otępieniem w przebiegu choroby Alzheimera oraz choroby Parkinsona.²

Rywastygmina tworzy kompleks z cholinoesterazami za pomocą wiązania kowalencyjnego, co skutkuje ich czasową inaktywacją. U zdrowych młodych mężczyzn podanie doustne dawki 3 mg prowadzi do około 40% redukcji aktywności acetylocholinoesterazy w płynie mózgowo-rdzeniowym w ciągu pierwszych 1,5 godziny po podaniu. Pełna regeneracja aktywności enzymu następuje po około 9 godzinach od momentu osiągnięcia maksymalnego efektu hamującego.³

U pacjentów z chorobą Alzheimera hamowanie aktywności acetylocholinoesterazy przez rywastygminę wykazuje zależność od dawki, przy czym badania obejmowały zakres dawek do 6 mg dwa razy na dobę. Równocześnie obserwowano podobny stopień hamowania aktywności butyrylocholinoesterazy w płynie mózgowo-rdzeniowym u 14 pacjentów z chorobą Alzheimera leczonych rywastygminą.⁴

Badania kliniczne u pacjentów z otępieniem typu alzheimerowskiego

Skuteczność rywastygminy w leczeniu otępienia typu alzheimerowskiego została potwierdzona w trakcie 6-miesięcznych badań klinicznych przy zastosowaniu trzech niezależnych, specyficznych kryteriów oceny:⁵

• ADAS-Cog (Alzheimer’s Disease Assessment Scale – Cognitive subscale) – skala oceniająca zdolności poznawcze
• CIBIC-Plus (Clinician Interview Based Impression of Change Plus) – ogólna ocena zdolności pacjenta dokonana przez lekarza z uwzględnieniem opinii opiekuna
• PDS (Progressive Deterioration Scale) – skala oceniająca sprawność pacjenta w wykonywaniu codziennych czynności (higiena osobista, jedzenie, ubieranie się, czynności domowe, orientacja w terenie, zarządzanie finansami), wypełniana przez opiekuna⁶

W badaniach klinicznych uczestniczyli pacjenci z wynikiem badania MMSE (Mini-Mental State Examination) w przedziale 10-24 punktów.⁷

Wyniki dwóch wieloośrodkowych, 26-tygodniowych badań klinicznych z zastosowaniem zmiennych dawek u pacjentów z łagodną do umiarkowanie ciężkiej postacią otępienia typu alzheimerowskiego przedstawiono poniżej. Istotną klinicznie poprawę zdefiniowano a priori jako: poprawę o co najmniej 4 punkty w skali ADAS-Cog, poprawę w skali CIBIC-Plus lub poprawę o przynajmniej 10% w skali PDS.⁸

Retrospektywnie zdefiniowana reakcja na leczenie wymagała poprawy o 4 punkty lub więcej w skali ADAS-Cog, braku pogorszenia w skali CIBIC-Plus oraz braku pogorszenia w skali PDS. Średnia dawka dobowa potrzebna do uzyskania odpowiedzi klinicznej dla pacjentów otrzymujących 6-12 mg wynosiła 9,3 mg.⁹ Należy zaznaczyć, że skale stosowane w tym wskazaniu różnią się od siebie i nie można bezpośrednio porównywać wyników uzyskanych po zastosowaniu różnych produktów leczniczych.¹⁰

Badania kliniczne u pacjentów z otępieniem związanym z chorobą Parkinsona

Skuteczność rywastygminy w leczeniu otępienia związanego z chorobą Parkinsona została wykazana w 24-tygodniowym, wieloośrodkowym, podwójnie zaślepionym badaniu głównym kontrolowanym placebo oraz w jego 24-tygodniowej otwartej fazie przedłużonej. Badana populacja obejmowała pacjentów z wynikiem MMSE w przedziale 10-24.¹¹

Skuteczność terapeutyczną oceniano za pomocą dwóch niezależnych skal, w regularnych odstępach czasu, w 6-miesięcznym okresie leczenia:¹²

• ADAS-Cog – do oceny zdolności poznawczych
• ADCS-CGIC (Alzheimer’s Disease Cooperative Study-Clinician’s Global Impression of Change) – skala oceny globalnej

Mimo że skuteczność leczenia obserwowano w całej badanej populacji, dane sugerują, że lepszy efekt terapeutyczny w porównaniu z placebo uzyskano w podgrupie pacjentów z umiarkowanym otępieniem związanym z chorobą Parkinsona. Podobnie, silniejszą odpowiedź na leczenie zaobserwowano u pacjentów z omamami wzrokowymi.¹³

Stosowanie u dzieci i młodzieży

Europejska Agencja Leków uchyliła obowiązek dołączania wyników badań rywastygminy we wszystkich podgrupach populacji dzieci i młodzieży w leczeniu otępienia typu alzheimerowskiego oraz w leczeniu otępienia u pacjentów z idiopatyczną chorobą Parkinsona.¹⁴