Interakcje leku
Rifampicyna TZF 300 mg

Interakcje z innymi produktami leczniczymi i inne rodzaje interakcji

Ryfampicyna, jako silny induktor niektórych enzymów cytochromu P450, może wchodzić w liczne interakcje z innymi lekami. Jednoczesne stosowanie ryfampicyny z produktami leczniczymi metabolizowanymi przez te enzymy może przyspieszać ich metabolizm i w konsekwencji zmniejszać ich aktywność terapeutyczną. Z tego powodu konieczne jest zachowanie szczególnej ostrożności przy łączeniu ryfampicyny z innymi lekami, a w wielu przypadkach niezbędna będzie modyfikacja dawkowania w celu utrzymania optymalnego stężenia terapeutycznego tych produktów leczniczych.¹

Interakcje z lekami metabolizowanymi przez cytochrom P450

Ryfampicyna indukuje aktywność enzymów cytochromu P450, co skutkuje przyspieszonym metabolizmem wielu leków. W przypadku jednoczesnego stosowania ryfampicyny z takimi lekami, efekt terapeutyczny tych ostatnich może być znacząco obniżony, co może wymagać zwiększenia ich dawki.²

Poniżej przedstawiono najważniejsze grupy leków, na których metabolizm wpływa ryfampicyna:

• Leki przeciwdrgawkowe (np. fenytoina) – ryfampicyna może obniżać ich stężenie terapeutyczne³
• Leki przeciwarytmiczne (np. dyzopiramid, meksyletyna, chinidyna, tokainid, propafenon) – ich skuteczność może być obniżona przy jednoczesnym stosowaniu z ryfampicyną⁴
• Antagoniści hormonów (antyestrogeny, np. tamoksyfen, toremifen, gestynon) – mogą wymagać korekty dawkowania⁵
• Leki przeciwpsychotyczne (np. haloperydol, aripiprazol) – przy jednoczesnym stosowaniu z ryfampicyną może być konieczne zwiększenie dawki⁶
• Leki przeciwzakrzepowe (np. pochodne kumaryny) – wymagają codziennego monitorowania czasu protrombinowego i odpowiedniej modyfikacji dawki⁷
• Leki przeciwgrzybicze (pochodne azolowe, np. flukonazol, itrakonazol, ketokonazol, worykonazol) – ryfampicyna może znacząco obniżać ich skuteczność⁸
• Leki przeciwwirusowe (np. zydowudyna, sakwinawir, indynawir, nelfinawir, atazanawir, lopinawir, newirapina, efawirenz, amprenawir) – ich stężenia mogą być obniżone przy jednoczesnym stosowaniu ryfampicyny⁹
• Barbiturany – ich skuteczność może być obniżona¹⁰
• Leki blokujące receptory β-adrenergiczne (np. bisoprolol, propranolol) – mogą wymagać zwiększenia dawki¹¹
• Antagoniści wapnia (np. diltiazem, nifedypina, werapamil, nikardypina, nizoldypina, nimodypina, izradypina) – ich stężenia mogą być niższe przy jednoczesnym stosowaniu ryfampicyny¹²
• Leki anksjolityczne i nasenne (np. benzodiazepiny, zolpidem, zopiklon) – mogą wymagać zwiększenia dawki¹³
• Leki przeciwbakteryjne (np. chloramfenikol, klarytromycyna, dapson, doksycyklina, fluorochinolony, telitromycyna) – ryfampicyna może obniżać ich skuteczność terapeutyczną¹⁴
• Kortykosteroidy – ich działanie może być osłabione przez ryfampicynę¹⁵
• Glikozydy nasercowe (np. digitoksyna, digoksyna) – ich stężenia mogą być obniżone¹⁶
• Klofibrat – może wymagać modyfikacji dawki¹⁷
• Hormonalne środki antykoncepcyjne – pacjentki stosujące doustne środki antykoncepcyjne podczas leczenia ryfampicyną powinny stosować alternatywną, niehormonalną metodę antykoncepcji¹⁸
• Estrogeny – ich skuteczność może być znacząco obniżona¹⁹
• Leki przeciwcukrzycowe (np. chlorpropamid, tolbutamid, doustne pochodne sulfonylomocznika, rozyglitazon) – u pacjentów z cukrzycą przyjmujących ryfampicynę mogą wystąpić trudności w utrzymaniu prawidłowych wartości glikemii²⁰
• Leki immunosupresyjne (np. cyklosporyna, syrolimus, takrolimus) – ich stężenia mogą być znacząco obniżone²¹
• Irynotekan – może wymagać modyfikacji dawki²²
• Hormony tarczycy (np. lewotyroksyna) – mogą wymagać zwiększenia dawki²³
• Losartan – jego skuteczność może być obniżona²⁴
• Leki przeciwbólowe (np. metadon, narkotyczne leki przeciwbólowe) – mogą wymagać zwiększenia dawki²⁵
• Progestageny – ich skuteczność może być obniżona²⁶
• Chinina – może wymagać modyfikacji dawki²⁷
• Riluzol – jego stężenie może być obniżone²⁸
• Selektywni antagoniści receptorów 5-HT3 (np. ondansetron) – mogą wymagać zwiększenia dawki²⁹
• Statyny metabolizowane przez CYP 3A4 (np. symwastatyna) – ich skuteczność może być obniżona³⁰
• Trójcykliczne leki przeciwdepresyjne (np. amitryptylina, nortryptylina) – mogą wymagać zwiększenia dawki³¹
• Teofilina – jej stężenie może być obniżone³²
• Leki cytotoksyczne (np. imatynib) – mogą wymagać zwiększenia dawki³³
• Diuretyki (np. eplerenon) – ich skuteczność może być obniżona³⁴
• Prazikwantel – może wymagać modyfikacji dawki³⁵

Inne istotne interakcje

Poza interakcjami związanymi z indukcją enzymów cytochromu P450, ryfampicyna wchodzi również w inne istotne interakcje:

• Sakwinawir i rytonawir – ich jednoczesne stosowanie z ryfampicyną jest przeciwwskazane ze względu na znaczne zwiększenie ryzyka uszkodzenia wątroby³⁶
• Kwas para-aminosalicylowy (PAS) – zmniejsza stężenie ryfampicyny we krwi, zaleca się zachowanie 8-godzinnej przerwy między podaniem obu leków³⁷
• Leki zobojętniające kwas solny (np. wodorowęglan sodu, wodorotlenek glinu, trójkrzemian magnezu) – zmniejszają wchłanianie ryfampicyny, zaleca się przyjmowanie ich nie wcześniej niż godzinę po zażyciu ryfampicyny³⁸
• Enalapril – ryfampicyna zmniejsza stężenie enalprylatu (czynnego metabolitu enalaprylu) we krwi, może być konieczne zwiększenie dawki enalaprylu³⁹
• Halotan i izoniazyd – zwiększone ryzyko hepatotoksyczności, należy unikać jednoczesnego stosowania ryfampicyny i halotanu, a pacjentów otrzymujących ryfampicynę i izoniazyd należy ściśle monitorować pod kątem toksycznego wpływu na wątrobę⁴⁰
• Ketokonazol – zmniejsza stężenie obu leków w surowicy⁴¹
• Atowakwon – zwiększa stężenie ryfampicyny w surowicy krwi i zmniejsza stężenie atowakwonu⁴²

Wpływ na badania laboratoryjne

Ryfampicyna może wpływać na wyniki niektórych badań laboratoryjnych:

• Może dawać fałszywie dodatnie wyniki testów wykrywających opioidy; dla poprawnej diagnostyki zaleca się stosowanie metody gazowej chromatografii spektrometrycznej⁴³
• Stężenia terapeutyczne ryfampicyny w surowicy mogą maskować wyniki testów wykonywanych metodą mikrobiologiczną na oznaczanie kwasu foliowego i witaminy B12; zaleca się stosowanie alternatywnych metod oznaczania⁴⁴
• Może powodować przemijające zwiększenie stężenia bilirubiny, aktywności fosfatazy alkalicznej lub aminotransferaz w surowicy⁴⁵
• Może zaburzać wydzielanie z żółcią środków cieniujących stosowanych w kontrastowych badaniach pęcherzyka żółciowego – takie badania należy wykonywać rano, przed przyjęciem leku⁴⁶

Interakcje ryfampicyny z alkoholem

Jednoczesne spożywanie alkoholu podczas terapii ryfampicyną może zwiększać ryzyko hepatotoksyczności. Zarówno ryfampicyna, jak i alkohol, są metabolizowane w wątrobie i mogą indukować podobne enzymy metabolizujące, co prowadzi do znacznego obciążenia wątroby. Pacjentów należy poinformować o konieczności unikania spożywania alkoholu podczas leczenia ryfampicyną ze względu na zwiększone ryzyko uszkodzenia wątroby.

Ponadto, przy jednoczesnym spożywaniu alkoholu i przyjmowaniu ryfampicyny mogą wystąpić nasilone objawy niepożądane ze strony ośrodkowego układu nerwowego, takie jak zawroty głowy, senność czy zaburzenia koordynacji.

Pacjenci powinni być również świadomi, że spożywanie alkoholu może zmniejszać skuteczność terapii przeciwgruźliczej i wydłużać czas leczenia.

Tabela interakcji ryfampicyny