Właściwości farmakodynamiczne pseudoefedryny

Pseudoefedryna należy do grupy farmakoterapeutycznej leków zmniejszających przekrwienie błony śluzowej nosa do stosowania ogólnego, podgrupy sympatykomimetyków (kod ATC: R01BA02). Jest substancją aktywną farmakologicznie, która wykazuje specyficzne działanie na układ współczulny, co przekłada się na jej efekty kliniczne w obrębie górnych dróg oddechowych.¹

Mechanizm działania

Podstawowy mechanizm działania pseudoefedryny opiera się na jej właściwościach sympatykomimetycznych. Substancja ta wykazuje słabe działanie agonistyczne na receptory α- i β-adrenergiczne. Jej głównym mechanizmem jest jednak pośrednie oddziaływanie na układ receptorów adrenergicznych. Pseudoefedryna wypiera norepinefrynę z pęcherzyków magazynujących w neuronach presynaptycznych, a następnie uwolniona norepinefryna trafia do synapsy neuronalnej, gdzie może aktywować postsynaptyczne receptory α-adrenergiczne.²

Działanie na naczynia krwionośne

Szczególnie istotny jest wpływ pseudoefedryny na receptory α1-adrenergiczne, które znajdują się na pojemnościowych naczyniach krwionośnych błony śluzowej nosa (żyłkach zawłośniczkowych). Pobudzenie tych receptorów prowadzi do:

• Skurczu naczyń krwionośnych – co redukuje napływ krwi do obszaru błony śluzowej
• Zmniejszenia objętości krwi w tkankach górnych dróg oddechowych
• Zmniejszenia objętości błony śluzowej nosa – co klinicznie objawia się jako zmniejszenie przekrwienia

³

Obkurczenie naczyń krwionośnych pod wpływem pseudoefedryny powoduje ograniczenie przedostawania się płynu do błony śluzowej nosa, gardła i zatok. W konsekwencji prowadzi to do zmniejszenia stanu zapalnego błony śluzowej nosa oraz redukcji wytwarzania wydzieliny. Ten mechanizm działania jest podstawą terapeutycznego zastosowania pseudoefedryny jako leku zmniejszającego przekrwienie błony śluzowej nosa.⁴

Wpływ na układ współczulny

Pseudoefedryna wykazuje zarówno bezpośredni, jak i pośredni wpływ na układ współczulny, co przekłada się na jej efektywność jako doustnego leku zmniejszającego przekrwienie błon śluzowych górnych dróg oddechowych. Istotną zaletą pseudoefedryny w porównaniu z efedryną jest jej znacznie mniejsza zdolność do:

• Wywoływania tachykardii
• Zwiększania skurczowego ciśnienia krwi
• Pobudzania ośrodkowego układu nerwowego

⁵

Wpływ na parametry sercowo-naczyniowe

Ważną cechą pseudoefedryny w dawce terapeutycznej (60 mg) jest brak znaczącego wpływu na podstawowe parametry funkcjonowania układu sercowo-naczyniowego. W badaniach farmakodynamicznych wykazano, że pseudoefedryna w dawce 60 mg nie wpływa istotnie na zmianę ciśnienia krwi ani na częstość akcji serca.⁶ To korzystny profil bezpieczeństwa w porównaniu z innymi substancjami sympatykomimetycznymi, które mogą wywoływać bardziej nasilone działania ogólnoustrojowe.