Właściwości farmakokinetyczne
Poltram Retard 150 150 mg

Właściwości farmakokinetyczne tramadolu

Produkt leczniczy Poltram Retard, zawierający tramadolu chlorowodorek w tabletkach o przedłużonym uwalnianiu, charakteryzuje się specyficznymi właściwościami farmakokinetycznymi, które determinują jego działanie przeciwbólowe oraz profil bezpieczeństwa u pacjentów.¹

Wchłanianie i biodostępność

Tramadol wykazuje bardzo dobre wchłanianie z przewodu pokarmowego – po pojedynczym podaniu doustnym wchłania się ponad 90% podanej dawki. Średnia całkowita biodostępność po podaniu jednorazowej dawki wynosi około 70%, natomiast w stanie stacjonarnym (równowagi) zwiększa się do około 90%.²

Po podaniu tabletek o przedłużonym uwalnianiu Poltram Retard 100 mg maksymalne stężenie w osoczu (Cmax) osiąga wartość 141 ± 40 ng/ml po około 4,9 godziny. Natomiast po zastosowaniu dawki 200 mg, maksymalne stężenie (Cmax) wynosi 260 ± 62 ng/ml i jest osiągane po około 4,8 godziny.³

Dystrybucja w organizmie

Tramadol wykazuje wysokie powinowactwo do tkanek, na co wskazuje duża objętość dystrybucji (Vd = 203 ± 40 l). Z białkami osocza wiąże się w relatywnie niewielkim stopniu – około 20%.⁴

Tramadol charakteryzuje się zdolnością przenikania przez bariery biologiczne – przenika przez barierę krew-mózg, co warunkuje jego działanie ośrodkowe, a także przez barierę łożyska. W mleku karmiących matek można wykryć jedynie znikome ilości tramadolu oraz jego O-demetylowej pochodnej (odpowiednio: 0,1% i 0,02% podanej dawki).⁵

Metabolizm

Tramadol podlega intensywnym procesom metabolicznym w wątrobie. Jest metabolizowany głównie przez izoenzym CYP2D6 cytochromu P450, choć w procesach biotransformacji uczestniczy również izoenzym CYP3A4. Lek ulega przekształceniu do kilku metabolitów, przy czym główne szlaki metaboliczne obejmują N- i O-demetylację.⁶

Najważniejszym metabolitem jest O-demetyltramadol, który wykazuje działanie przeciwbólowe u gryzoni i jest najaktywniejszy farmakologicznie. U ludzi stężenie tego metabolitu wynosi około 25% wartości stężenia niezmienionego tramadolu.⁷

Stężenie tramadolu lub jego aktywnego metabolitu w osoczu może ulegać zmianom w przypadku hamowania jednego lub obu typów izoenzymów (CYP3A4 i CYP2D6) uczestniczących w metabolizmie tramadolu.⁸

Eliminacja

Tramadol i jego metabolity są eliminowane z organizmu głównie przez nerki. Po podaniu tramadolu znakowanego izotopem 14C stwierdzono, że przez nerki wydala się około 90% podanej dawki, natomiast pozostałe 10% jest wydalane z kałem.⁹

Okres półtrwania tramadolu w fazie eliminacji (t1/2) wynosi średnio 6 ± 1,5 godziny u młodych pacjentów. Dla aktywnego metabolitu O-demetyltramadolu okres półtrwania (badania na 6 zdrowych ochotnikach) wynosi średnio 7,9 godziny, z zakresem od 5,4 do 9,6 godziny i jest zbliżony do okresu półtrwania samego tramadolu.¹⁰

Farmakokinetyka w szczególnych grupach pacjentów

Pacjenci z zaburzeniami czynności wątroby i nerek

Ponieważ tramadol jest eliminowany zarówno poprzez procesy metaboliczne (wątrobowe), jak i wydalanie nerkowe, okres półtrwania w fazie eliminacji może ulec wydłużeniu u pacjentów z niewydolnością nerek lub wątroby.¹¹

U pacjentów z marskością wątroby okres półtrwania w fazie eliminacji tramadolu wynosił 13,3 ± 4,9 godziny, a O-demetyltramadolu 18,5 ± 9,4 godziny. W skrajnych przypadkach okres ten wynosił odpowiednio 22,3 i 36 godzin.¹²

W przypadku pacjentów z niewydolnością nerek (klirens kreatyniny < 5 ml/min) analogiczne wartości wynosiły 11 ± 3,2 godziny dla tramadolu i 16,9 ± 3 godziny dla O-demetyltramadolu. W skrajnych przypadkach wartości te mogły osiągać odpowiednio 19,5 godziny i 43,2 godziny.¹³

Pacjenci w podeszłym wieku

Farmakokinetyka tramadolu wykazuje niewielkie zróżnicowanie u pacjentów do 75 lat. U pacjentów powyżej 75 roku życia okres półtrwania w fazie eliminacji (t1/2) po podaniu doustnym wynosił 7,0 ± 1,5 godziny.¹⁴

Dzieci i młodzież

Farmakokinetyka tramadolu i O-demetyltramadolu po podaniu doustnym (dawki pojedynczej i dawek wielokrotnych) u pacjentów pediatrycznych w wieku od 1 roku życia do 16 lat była generalnie zbliżona do farmakokinetyki u dorosłych przy dostosowaniu dawki do masy ciała. Należy jednak zwrócić uwagę na wyższą zmienność osobniczą obserwowaną u dzieci w wieku 8 lat i młodszych.¹⁵

U dzieci poniżej 1 roku życia farmakokinetyka tramadolu i O-demetyltramadolu nie została w pełni scharakteryzowana. Badania w tej grupie wiekowej wskazują, że:

• Szybkość tworzenia O-demetyltramadolu przez CYP2D6 wzrasta u noworodków w sposób ciągły¹⁶
• Przyjmuje się, że u dzieci w wieku około 1 roku życia aktywność CYP2D6 osiąga poziom podobny jak u osób dorosłych¹⁷
• Nie w pełni ukształtowane układy glukuronidacji oraz niedojrzała czynność nerek mogą spowalniać tempo eliminacji i powodować kumulację O-demetyltramadolu u dzieci poniżej 1 roku życia¹⁸

Zależność farmakokinetyczno-farmakodynamiczna

Profil farmakokinetyczny tramadolu w zakresie dawek terapeutycznych wykazuje zależność liniową.¹⁹

Skuteczność przeciwbólowa tramadolu jest zależna od zastosowanej dawki i bezpośrednio związana ze stężeniem leku w surowicy krwi. Należy jednak zauważyć, że występują znaczne różnice osobnicze w odpowiedzi na lek. Zazwyczaj wystarczające działanie przeciwbólowe jest osiągane przy stężeniach w zakresie 100-300 ng/ml.²⁰