Przedawkowanie leku Poltram Combo Forte

Poltram Combo Forte (75 mg tramadolu chlorowodorku + 650 mg paracetamolu) to złożony produkt leczniczy, którego przedawkowanie może manifestować się objawami toksyczności wynikającymi z działania obu substancji czynnych – tramadolu i paracetamolu – występującymi jednocześnie lub osobno. Z uwagi na różne mechanizmy działania obu składników, objawy przedawkowania mogą mieć zróżnicowany charakter, a potencjalne konsekwencje zagrażać życiu pacjenta.¹

Objawy przedawkowania tramadolu

Przedawkowanie składnika opioidowego – tramadolu – prowadzi do objawów charakterystycznych dla toksyczności leków przeciwbólowych działających ośrodkowo. Należy spodziewać się objawów podobnych do występujących po przedawkowaniu innych opioidów.²

Do kluczowych objawów przedawkowania tramadolu należą:³

• Zwężenie źrenic – charakterystyczny objaw opioidowy
• Wymioty – wynikające z podrażnienia ośrodka wymiotnego
• Zapaść sercowo-naczyniowa – manifestująca się spadkiem ciśnienia tętniczego i zaburzeniami perfuzji narządowej
• Zaburzenia świadomości – o różnym nasileniu, mogące postępować do śpiączki
• Drgawki – wynikające z wpływu tramadolu na obniżenie progu drgawkowego
• Depresja oddechowa – mogąca prowadzić do zatrzymania oddechu

W literaturze opisano również przypadki zespołu serotoninowego po przedawkowaniu tramadolu, co wiąże się z jego działaniem na układ serotoninergiczny.⁴

Objawy przedawkowania paracetamolu

Przedawkowanie paracetamolu jest szczególnie niebezpieczne ze względu na hepatotoksyczność tego składnika. Stanowi ono poważne zagrożenie, zwłaszcza dla populacji pediatrycznej.⁵

Przebieg kliniczny przedawkowania paracetamolu można podzielić na fazy:

Faza wczesna (pierwsze 24 godziny)

W pierwszej dobie po przedawkowaniu paracetamolu obserwuje się:⁶

• Bladość skóry
• Nudności
• Wymioty
• Brak apetytu
• Bóle brzucha

Faza uszkodzenia wątroby (12-48 godzin)

Uszkodzenie wątroby może ujawnić się w okresie od 12 do 48 godzin po spożyciu paracetamolu.⁷ W tej fazie mogą wystąpić:

• Nieprawidłowości w metabolizmie glukozy
• Kwasica metaboliczna

W ciężkich przypadkach niewydolność wątroby może prowadzić do encefalopatii wątrobowej, śpiączki, a w konsekwencji do zgonu.⁸

Należy pamiętać, że ostra niewydolność nerek z martwicą cewek nerkowych może rozwinąć się nawet bez współistniejącego ciężkiego uszkodzenia wątroby.⁹ Opisano również przypadki zaburzeń rytmu serca oraz zapalenia trzustki jako powikłania przedawkowania paracetamolu.¹⁰

Patomechanizm toksyczności paracetamolu

Uszkodzenie wątroby po przedawkowaniu paracetamolu wynika z przeciążenia szlaków metabolicznych. Toksyczny metabolit paracetamolu (NAPQI), który w warunkach fizjologicznych jest neutralizowany przez glutation, po wyczerpaniu zapasów tego związku wiąże się nieodwracalnie z białkami hepatocytów, powodując ich nekrozę.¹¹

Uszkodzenie wątroby możliwe jest u dorosłych po przyjęciu 7,5-10 g lub więcej paracetamolu.¹²

Postępowanie w przypadku przedawkowania

Leczenie przedawkowania Poltram Combo Forte wymaga natychmiastowej interwencji medycznej:¹³

1. Hospitalizacja w oddziale specjalistycznym – pacjent musi zostać niezwłocznie umieszczony w ośrodku dysponującym możliwościami intensywnego nadzoru
2. Podtrzymywanie funkcji życiowych – priorytetem jest zabezpieczenie drożności dróg oddechowych oraz stabilizacja krążenia¹⁴
3. Diagnostyka laboratoryjna – jak najszybsze pobranie krwi w celu oznaczenia stężenia paracetamolu i tramadolu oraz wykonania prób wątrobowych¹⁵
4. Monitorowanie funkcji wątroby – testy funkcji wątroby powinny być wykonywane na początku leczenia i powtarzane co 24 godziny¹⁶
5. Dekontaminacja przewodu pokarmowego – opróżnienie żołądka poprzez wywoływanie wymiotów (tylko u przytomnych pacjentów) lub płukanie żołądka¹⁷

Swoiste leczenie przedawkowania

W zależności od dominujących objawów toksyczności stosuje się:¹⁸

• Nalokson – antagonista receptorów opioidowych, stosowany w przypadku depresji oddechowej wywołanej tramadolem
• Diazepam dożylnie – w leczeniu drgawek
• N-acetylocysteinę (NAC) – jako specyficzną odtrutkę w przedawkowaniu paracetamolu

Należy zaznaczyć, że tramadol w minimalnym stopniu jest eliminowany metodą hemodializy i hemofiltracji, dlatego te procedury nie są rekomendowane jako podstawowe postępowanie w przypadku przedawkowania Poltram Combo Forte.¹⁹

Specyficzne postępowanie w przedawkowaniu paracetamolu

Wdrożenie natychmiastowego leczenia jest kluczowym elementem postępowania w przedawkowaniu paracetamolu.²⁰ Pomimo możliwego braku istotnych objawów początkowych, pacjenta należy bezzwłocznie hospitalizować. Wskazania do opróżnienia żołądka obejmują:^{150 mg/kg mc. paracetamolu w ciągu poprzedzających 4 godzin należy wykonać opróżnienie (płukanie) żołądka.”>21}

• Osoby dorosłe lub młodzież, która przyjęła około 7,5 g paracetamolu w ciągu poprzedzających 4 godzin
• Dzieci, które przyjęły >150 mg/kg masy ciała paracetamolu w ciągu poprzedzających 4 godzin

Po 4 godzinach od spożycia należy oznaczyć stężenie paracetamolu w surowicy w celu oceny ryzyka uszkodzenia wątroby, wykorzystując nomogram przedawkowania paracetamolu.²²

Stosowanie odtrutki

W leczeniu toksyczności paracetamolu można zastosować:²³

• Metioninę doustnie – jeśli jest dostępna
• N-acetylocysteinę (NAC) dożylnie – metoda z wyboru

NAC wykazuje najwyższą skuteczność, gdy leczenie zostanie rozpoczęte w ciągu 8 godzin od przedawkowania, chociaż należy ją podać nawet po upływie tego czasu i kontynuować przez cały cykl terapii.²⁴

W przypadku podejrzenia masywnego przedawkowania, N-acetylocysteinę należy podać natychmiast, nie czekając na wyniki badań stężenia paracetamolu.²⁵ Niezależnie od ilości spożytego paracetamolu, odtrutka powinna być podana doustnie lub dożylnie tak szybko, jak to możliwe, optymalnie w ciągu 8 godzin od przedawkowania.²⁶

Tabela objawów przedawkowania